| LIBRARY OF CONGRESS. 



■<>. 



tfftaj?. &*f 






4 'fern H\ 

|Ui\ r ITED STATES OF AMERICA. 



•ft* 

fay 
/is- 1 



40 



KEY 



TO THE EXERCISES CONTAINED IN 



ADLER'S PRACTICAL GRAMMAR 



LATIN LANGUAGE 



PREPARED BY THE AUTHOR 




BOSTON: 
SANBORN, BAZIN & ELLSWORTH 

1858. 



,« 1 



^y. 



6 



\\s*1 



Entered, according to Act of Congress, in the year 1858, by 

G. J. ADLER, 

In the Clerk's Office of the District Court of the District of Massachusetts. 



EtRCTROTYPED AT THE 
OSTON STEREOTYPE FOUNDRY. 



PRINTED BY 
GEORGE C. HAND & AVERY. 

LC c °ntrol Number 
tmp96 027678 



1 



PREFACE. 



I have added this Key to the Exercises of my Prac- 
tical Grammar of the Latin Language, for the benefit 
of teachers, and of such students, as may not have the 
advantages of more extended oral or written authority 
upon the subject. But since the Latin, by the use or 
absence of particles, exhibits a far greater variety of 
construction in interrogative sentences, than the Eng- 
lish, with certain shades of distinction not always indi- 
cated by the latter idiom, the questions, as here put, 
are not proposed as the only form, in which they may 
occur in every instance, and the student may not 
unfrequently have them in a different shape, though 
equally correct, according to the rules advanced in 
the several lessons and developed at large in Lessons 
LXXXV and XCVIL It is hoped, however, that this 
Latin version of the Exercises may serve, if not as an 



4 PREFACE. 

absolute standard, at least as a useful aid to the efforts 

of the teacher, who, in his explanations, variations, and 

amplifications, can enhance the interest of the study 

at his pleasure, and that in this sense, properly used, 

it may prove an acceptable guide in the course here 

pointed out. 

G. J. ADLER. 

Boston, March, 1858. 



KEY 



TO 



ADLER'S LATIN GRAMMAR. 



1. DICTATA PRIMA. 



Habesne raensam (Estne tibi mensa) ? — Etiam, domine, 
mensam habeo (Est mihi mensa). — Habesne mensam meam 
(Estne tibi mensa mea) ? — Mensam tuam habeo (Est mihi 
mensa tua). — Habesne pennam tuam (Estne tibi penna 
tua) ? — Pennam meam habeo (Est mihi penna mea). — 
Habesne saccharum (Estne tibi saccharum) ? — Saccharum 
habeo (Est mihi saccharum). — Habesne saccharum meum 
(Estne tibi saccharum meum)? — Saccharum tuum habeo 
(Est mihi saccharum tuum). — Habesne chartam (Estne tibi 
charta) ? — Chartam habeo (Est mihi charta). — -Habesne 
chartam tuam (Estne tibi charta tua) ? — Chartam meam ha- 
beo (Est mihi charta mea). — Habesne sal (Estne tibi sal? 
— Sal habeo (Est mihi sal). — Habesne sal meum (Estne 
tibi sal meum) ? ■ — Sal tuum habeo (Est mihi sal tuum). 



2. DICTATA ALTERA. 

Habesne pileum pulchrum (Estne tibi pileus pulcher) ? — 
Etiam, domine, pileum pulchrum habeo (Est mihi pileus pul- 
cher). — Habesne pileum meum nequam (Estne tibi pileus 
meus nequam) ? — Habeo pileum tuum nequam (Est mihi 
pileus tuus nequam). — Habesne (Estne tibi) sal vile? — 
Habeo (Est mihi) sal vile. — Habesne (Estne tibi) sal tuum 
bonum ? — Sal meum bonum habeo (Est mihi sal meum bo- 
num). — Quod sal habes (tibi est) ? — Sal tuum bonum ha- 
beo (mihi est). — Quod saccharum habes (tibi est) ? — Sac- 
charum meum bonum habeo (mihi est). — Habesne (Estne 
1 * (5) 



6 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

tibi) saccharum meum bonum ? — Saccharum tuum bonum 
habeo (mihi est). — Quam mensam habes (Quae mensa tibi 
est) ? — Mensam pulchram habeo (Mihi est mensa pulchra). 

— Habesne mensam meam pulchram (Estne tibi mensa mea 
pulchra) ? — Mensam tuam pulchram habeo (Est mihi mensa 
tua pulchra). — Quam chartam habes (Quae charta tibi est) ? 

— Chartam vilem habeo (Charta mihi vilis est). — Habesne 
chartam meam turpem (Estne tibi charta mea turpis) ? — 
Chartam tuam turpem habeo (Est mihi charta tua turpis). — 
Quem pileum vilem habes (Qui pileus vilis tibi est) ? — Meum 
pileum vilem habeo (Pileus meus vilis mihi est). — Quam 
taeniam pulchram habes (Quae taenia pulchra tibi est) ? — Ha 
besne pennam meam pulchram (Estne tibi penna mea \ 
chra) ? — Habeo pennam tuam pulchram (Est mihi peni, 
tua pulchra). 

3. DICTATA TERTIA. 

Habesne mensam ligneam (Num tibi est mensa lignea) ? 

— Non, domine, earn non habeo (Non, domine, non est). — 
Quam mensam habes (Quae tibi mensa est) ? — Mensam lig- 
neam habeo (Mensa mihi est lignea). — Habesne (Estne tibi) 
candelabrum meum aureum ? — Non habeo (Non est). — 
Quod tibiale habes (Quod tibi tibiale est) ? — Tibiale linteum 
habeo (mihi est). — Num tibiale meum linteum habes (tibi 
est) ? — Tibiale tuum linteum non habeo. — Quam togam 
habes (Quae toga tibi est) ? — Togam meam e panno habeo. 

— Quem equum habes (Qui equus tibi est). — Equum lig- 
neum habeo (Equus est mihi ligneus). — Num calceum meum 
scorteum habes (Num tibi calceus meus scorteus est) ? — Non 
habeo (Non est). — Ecquid equum plumbeum habes (Estne 
tibi equus plumbeus) ? — Non habeo (Non est). — Habesne 
equum tuum ligneum bonum ? — Non habeo. — Quod lignum 
habes (tibi est) ? — Lignum turn bonum habeo (mihi est). — 
Num aurum meum bonum habes (tibi est) ? — Non habeo 
(Non est). — Quod aurum habes (tibi est) ? — Aurum bonum 
habeo (mihi est). — Quem lapidem habes (Qui lapis tibi est) ? 

— Lapidem tuum pulchrum habeo (Est mihi lapis tuus pul- 
cher). — Quam taeniam habes (Quae taenia tibi est) ? — Tae- 
niam tuam auream habeo (Taenia tua aurea mihi est). — Ha- 
besne can em meum formosum (Estne tibi canis meus formo- 
sus) ? — Habeo (Est). — Habesne equum meum turpem 
(Num est tibi equus meus turpis) ? — Non habeo (Non est). 



EXEKCISES 4, 5. 



4. DICTATA QUARTA. 

Habesne riscum scorteum ? — Riscum scorteum non ha- 
beo. ^— Num tibi est riscus meus bellus ? — Non est mihi ris- 
cus tuus bellus. — Quern riscum habes ? — Riscum ligneum 
habeo. - — Habesne orbiculum nbulatorium meum vetulum ? — 
Non habeo. — Quae pecunia tibi est ? — Est mihi pecunia 
bona. — Quern caseum habes ? — Caseum vetulum habeo. — 
Estne tibi aliquid? — Est mihi aliquid. — Habesne canem 
meum magnum ? — Non habeo. — An aurum tuum bonum 
habes ? — Habeo. — Quern canem habes ? — Canem sartoris 
habeo. — Num tibi^est magnus vicini canis *.? — Non est. — 
An tibi est aurea canis taenia ? — Non vero, domine, non est. 

— Quam togam habes ? — Bonam sartoris togam habeo. — 
Num tibi est vicini panis bonus? — Non- est. — Habesne au- 
ream sartoris mei taeniam ? — Habeo. — Estne tibi taenia 
canis mei belli ? — Non est. — Habesne bonum pistoris boni 
equum ? — Habeo. — Num equum sartoris boni habes ? — 
Non habeo. — Esurisne ? — Esurio. - — Num es cupidus som- 
ni (somniculosus) ? — Non sum cupidus somni. — Quod can- 
delabrum habes ? — Aureum pistoris mei boni candelabrum 
habeo. 

5. DICTATA QUINTA. 

Habesne librum meum (Num librum meum habes) ? — 
Non habeo. — Quern librum habes ? — Librum meum bonum 
habeo. — Estne tibi aliquid turpe ? — Nihil turpe habeo (Non 
est mihi quidquam turpe). — Aliquid belli habeo (Est mihi 
aliquid belli). — Quae mensa tibi est ? — Est mihi mensa pis- 
toris. — Utrurn tibi est (Estne tibi) canis pistoris an vicini ? 

— Est mihi canis vicini. — Quid habes ? — Nihil habeo. — 
Habesne saccharum bonum an nequam ? — Ronum habeo. — 
Utrum vicini equum habes bonum an malum ? — Bonum ha- 
beo. — Aureumne tibi candelabrum est an argenteum? — Est 
mihi candelabrum argenteum. — Habesne chartam vicini mei 
an pistoris ? — (Illam) pistoris tui habeo. — Utrum esuris an 
satis? — Esurio. — Esne (Utrum es) somniculosus an fes- 
sus ? — Fessus sum. — Quid est tibi pulchri ? — Non est mihi 
quidquam pulchri (Nihil pulchri habeo). — Habesne aliquid 

* On this arrangement see Grammar, page 650, Rem. 2. 



8 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

turpe ? — Nihil turpe habeo. — Num calceum scorteum ba- 
bes ? — (Eum) non habeo. — Quid boni tibi est ? — Est mihi 
bonum saccharum (Bonum saccharum habeo). 



6. DICTATA SEXTA. 

Utrum pannum habes (Habesne pannum) tuum an meum ? 

— Neque tuum neque meum habeo. — Neque meum panem 
nee sartoris habeo. — Habesne baculum meum an tuum ? — 
Meum habeo. — Utrum tibi est calceus sutoris an mercatoris ? 

— Non est mihi nee sutoris nee mercatoris. — Num tibi est 
toga fratris mei ? — Non est. — Quam chartam habes ? — 
Chartam amici tui habeo. — Habesne canem meum an (ilium) 
amici mei? — Amici tui (canem) habeo. — Utrum tibiale 
linteum habes meum an fratris mei ? — Nee tuum nee fratris 
tui habeo. — Utrum tibi est (Estne tibi) bonus pistoris mei 
boni panis an (ille) amici mei ? — Non est mihi neque pisto- 
ris tui boni neque amici tui. — Quern panem habes ? — Meum 
habeo. — Quae taenia tibi est ? — Est mihi tua. — Utrum case- 
um habes bonum an nequam ? — Nee bonum nee nequam 
habeo (Non habeo neque bonum nee nequam). — Habesne 
aliquid ? — Nihil habeo. — Utrum canem meum bellum an 
turpem habes ? — Ego nee canem tuum bellum nee turpem 
habeo. — Num tibi est baculum amici mei ? — Non est. — 
Utrum es cupidus somni an esuris ? — Neque cupidus somni 
sum neque esurio. — Utrum sal habes bonum an vile ? — Nee 
bonum nee vile habeo (Non habeo nee bonum nee vile). — 
Utrum tibi est equus meus an hominis ? — Non est mihi ne- 
que tuus neque hominis. — Quid habes ? — Nihil pulchri ha- 
beo. — Esne fessus (Num fessus es) ? — Non sum fessus. 



7. DICTATA SEPTIMA. 

Quern canem habes ? — Ego neque pistoris neque amici 
mei canem habeo. — Num es somniculosus ? — Non sum som- 
niculosus. — Esurio. — Non esuris. — Sitione ? — Non sitis. 

— Num embolus mihi est (Estne mihi embolus) ? — Non 
vero, domine, non est. — Habeone lignum fabri tignarii ? — 
Non habes. — An ego bonum Francogalli umbraculum habeo? 

— Habes. — Utrum ego clavos ferreos habeo fabri tignarii an 
tuos ? — Meos habes. — Neque illos fabri tignarii neque meos 



EXERCISE 8. 9 

habes. — Quern stilum cerussatum habeo ? — Francogalli ha- 
bes. — Tuumne ego digiti mnnimentum habeo an sartoris ? — 
Neque meum habes neque (illud) sartoris. — Quod umbracu- 
lura mihi est? — Tibi est umbraculum meum bonum. — Num 
ego bonum Francogalli mel habeo ? — Non habes. — Quod 
buccellatum habeo ? — Vicini mei boni (buccellatum) habes. 
— Estne tibi coffea mea an pueri mei ? — Mihi est (ilia) 
pueri tui boni. — Utrum embolum habes tuum an meum? — ■ 
Nee tuum nee meum habeo. — Quid habes ? — Bonum fra- 
tris mei boni stilum cerussatum habeo. — Loquorne vere ? — 
Eecte loqueris. — Estne mihi nefas ? — Est tibi nefas. — Non 
est tibi nefas. — Utrum ego recte loquor (Rectene loquor) an 
erro ? — Neque recte loqueris neque erras. — Esurione ? — 
Esuris. — Non es cupidus somni. — Tu neque esuris neque 
sitis. — Quid boni habeo ? — Tu nee coffeam bonam nee sac- 
eharum bonum habes. — Quid mihi est (Quid habeo) ? — 
Nihil habes. — Quid habes (Quid tibi est) ? — Aliquid pul- 
chri habeo (Est mihi quiddam pulchri). 



8. DICTATA OCTAVA. 

Utrum esurit (Esuritne) an sitit? — Neque esurit nee sitit. 

— Habetne amicus pileum meum ? — Habet. — Non habet. — 
Quis ovem meam habet (Cui est ovis mea) ? — Amicus tuus 
earn habet. — Quis saccum meum magnum (amplum) habet ? 

— Pistor eum habet. — Numquid (Num) adolescens librum 
meum habet ? — Non habet. — Quid habet (Quid ei est) ? — 
Nihil habet (Non est ei quidquam). — Utrum ille habet mal- 
leum an clavum ? — Nee malleum nee clavum habet. — Utrum 
ei est umbraculum tuum an baculum tuum ? — Non est ei ne- 
que umbraculum tuum nee baculum tuum. — Utrum habet 
( Habetne) coffeam meam an saccharum meum ? — Nee cof- 
feam tuam nee saccharum tuum habet ; mel tuum habet. — 
Utrum ille buccellatum habet fratris mei an (illud) Franco- 
galli ? — Nee fratris tui nee Francogalli habet ; (illud) pueri 
boni habet. — Quam navem habet (Quae navis ei est) ? — Na- 
vem meam bonam habet. — Estne ei ovis vetula an vervex 
(Utrum ei est ovis vetula an vervex) ? 



10 KEY TO LATIN GRAMMAR. 



9. DICTATA NONA. 



Utrum juvenis cultrum habet (Habetne juvenis cultrum) 
meum an pictoris ? — Nee tuum habet nee pietoris. — Quis 
habet pulchrum fratris mei canem ? — Amicus tuus eum ha- 
bet. — Quid amicus meus tenet ? — Panem pistoris bonum 
tenet. — Vicini boni pullum gallinaceum bonum habet. — 
Quid habes (tibi est) ? — Nihil habeo (Non est mihi quid- 
quam). — Utrum tibi est saccus meus an tuus? — Est mihi 
saccus amici tui. — Habeone cultrum tuum bonum ? — Habes. 

— Non habes. — Num adolescens (eum) habet ? — Non ha- 
bet. — Quid habet ? — Aliquid boni habet. — Nihil nequam 
habet. — Num est ei aliquid ? — Non est ei quidquam. — 
Num cupidus somni est ? — Non est cupidus somni (somnicu- 
losus) . — Esurit. — Quis esurit ? — Juvenis esurit. — Ami- 
cus tuus esurit. — Puer (filius) fratris tui esurit. — Sutoris 
mei frater esurit. — Puer sartoris mei boni sitit. — Qui(s) 
homo librum meum tenet ? — Homo procerus (grandis) eum 
tenet. — Qui(s) homo equum meum habet? — Amicus tuus 
eum habet. — Caseum tuum bonum habet. — Habetne eum? 

— Sane quidem, domine, habet. 



10. DICTATA DECIMA. 

Utrum tibi est (Estne tibi) bos rustici an (Hie) coqui? — 
Non est mihi nee bos rustici nee coqui. — Habetne rusticus 
oryzam suam ? — Habet. — Num tu earn habes ? — Earn non 
habeo. — Habetne ejus puer scopas ministri ? — Habet. — 
Quis stilum cerussatum pueri habet ? — Nemo eum habet. — 
Utrum frater tuus baculum tenet meum an pictoris ? — Tenet 
nee tuum nee pictoris ; suum proprium tenet. — Utrum ei est 
pecunia bona an vilis ? — Est ei neque bona neque vilis. — 
Utrum equum habet ligneum an plumbeum ? — Nee ligneum 
nee plumbeum equum habet. — Quid ei boni est ? — Est ei 
mei meum bonum. — Num vicini mei puer librum meum ha- 
bet ? — (Eum) non habet. — Quern librum habet ? — Librum 
suum pulchrum habet. — Tenetne librum meum (Meumne 
librum tenet) an suummet ? — Suum proprium tenet. — Quis 
orbiculum fibulatorium meum aureum tenet ? — Nemo eum 
tenet. — Num quis tibiale meum linteum habet ? — Nemo 
habet. 



EXERCISES 11, 12. 11 



11. DICTATA UNDECIMA. 

Quam navem habet mercator (Quae navis mercatori est) ? 

— Suam propriam habet. — Quern equum habet amicus meus ? 

— Meum habet. — Ecquid ille canem suum habet ? — Non 
habet. — Quis canem ejus tenet (Cui est canis ejus) ? — Ne- 
mo eum tenet (Nemini est). — Quis umbraculum fratris mei 
habet ? — Aliquis id tenet. — Quas scopas habet famulus ? — 
Suas proprias habet. — Esuritne aliquis (Num quis esurit) ? 

— Nemo esurit. — Num quis est somniculosus ? — Nullus som- 
niculosus est. — Estne aliquis fessus ? — Non est quisquam fes- 
sus. — Quis recte loquitur ? — Nemo recte (vere) loquitur. — 
Egone (Num ego) buccellatum ejus habeo ? — Tu non habes. 

— An ego fratris illius boni taurum (bovem) habeo ? — Non 
habes. — Quae gallina mihi est (Quam gallinam habeo)? — 
Ejus habes. — Num quis errat (Erratne aliquis) ? — Nemo 
errat. 

12. DICTATA DUODECIMA. 

Quod foenum habet peregrinus ? — (Foenum) rustici habet. 

— Num nauta speculum meum habet ? — Non habet. — Utrum 
tibi candela est haecce an ilia ? — Est mihi haecce. — Utrum 
foenum tenes horti mei an tui ? — Nee tui horti nee mei foe- 
num teneo, verum (illud) peregrini. — Quod digitabulum tibi 
est? — Est mihi digitabulum ejus (illius). — Quam sellam ha- 
bet peregrinus ? — Suam propriam habet. — Quis candelam 
meam bonam habet ? — Hie homo earn habet. — Quis speculum 
illud habet? — Peregrinus (id habet). — Quid famulus tuus 
tenet ? — Arborem hujus horti tenet. — Num librum illius 
hominis habet ? — Non illius hominis, sed hujus pueri librum 
habet. — Quern bovem habet hicce rusticus ? — Vicini tui 
bovem habet. — Utrum ego epistolam habeo tuam an ejus ? — 
Tu neque meam neque ejus habes, verum amici tui. — Estne 
tibi foenum hujus equi ? — Non est mihi ejus foenum, verum 
ejus solea ferrea. — Habetne frater tuus meam scidulam an 
suam? — Illam nautae habet (Scidulam nautae habet). — 
Utrum hie peregrinus digitabulum habet meum an suum ? — 
Neque tuum neque suum proprium habet, sed amici sui. — 
Utrum esuris an sitis ? — Ego neque esurio nee sitio, sed cu- 
pidus somni sum. — Utrum ille est somniculosus an esurit? — 
Neque somniculosus est neque esurit, sed fessus est. — Estne 
mihi culter bonus an nequam ? — Non est tibi nee bonus nee 



12 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

nequam, verum turpis. — Quid mihi est ? — Non est tibi 
quidquam boni, sed aliquid nequam (malum). — Quis asinum 
meum habet ? — Rusticus eum habet. 



13. DICTATA TEETIA DECIMA. 

Num tibi est hortus, qui mihi est ? — Non est mihi is, qui 
tibi est. — Quod speculum habes ? — Habeo id, quod frater 
tuus habet. — Num ille habet librum, quern amicus tuus ha- 
bet ? — Non habet ilium, quern amicus meus habet. — Quae 
candela ei est ? — Est ei candela vicini sui. — Ei est ea (ilia), 
quas mihi est. — Utrum arborem habet hanc an illam ? — Ha- 
bet neque hanc neque illam, sed earn, quam ego habeo. — 
Quern asinum habet homo? — Eum habet, quern puer ejus 
habet. — Utrum peregrinus sellam habet tuam an meam ? — 
Nee tuam nee meam habet, bonam autem amici sui sellam ha- 
bet. — Utrum habes digitabulum, quod ego habeo, an id (illud), 
quod sartor meus habet ? — Non habeo neque id, quod tu ha- 
bes, neque illud, quod sartor tuus habet ; habeo autem meum 
proprium. — Utrum sutori tuo calceus est meus pulcher an 
ille pueri sui ? — Non est ei nee tuus nee pueri sui, verum 
ille peregrini boni. — Quam domum habet pistor ? — Nee 
tuam nee meam, sed illam fratris sui boni habet. — Quern cur- 
rum habeo ? — Utrum meum habeo an rustici ? — Neque 
tuum habes neque rustici ; eum habes, quem ego habeo. — 
Tenesne pilentum meum pulchrum ? — Ego non teneo ; sed 
Francogallus tenet. — Quid est Franeogallo ? — Non est ei 
quidquam (Nihil habet). — Quid tenet sutor ? — Aliquid pul- 
chri tenet. — Quid pulchri tenet ? — Calceum suum pulchrum 
tenet. — Rectene loquitur sutor ? — Non errat ; vicinus autem 
hicce, pistor, vere loquitur. — Ecquid equus tuus esurit (Esu- 
ritne equus tuus)? — Non esurit, sed sitit. — Utrum foenum 
habes asini mei an tuum ? — Habeo idem, quod frater meus 
habet. — Habetne amicus tuus eundem equum, quem frater 
meus habet (Estne amico tuo idem equus, atque fratri meo 
or cum fratre meo) ? — Non eundem equum, sed eandem to- 
gam habet. — Tenetne umbraculum meum ? — Non tenet. 



14. DICTATA QUARTA DECIMA. 

Habesne mensas? — Ita est, domine, mensas habeo. — 
Num mensas meas habes ? — Non vero, domine, mensas tuas 



EXERCISE 15. 13 

non habeo. — Teneone orbiculos 'fibulatorios tuos ? — Tenes 
meos orbiculos fibulatorios. — Suntne mihi domus tuae for- 
mosas ? — Sunt tibi domus mese formosse. — Habetne sar- 
tor orbiculos fibulatorios ? — Orbiculos fibulatorios non ha- 
bet, verum fila. — Tenetne sartor tuus orbiculos fibulatorios 
meos ? — Sartor meus orbiculos fibulatorios tuos aureos tenet. 

— Quid habet puer ? — Fila aurea habet. — Utrum ei sunt 
fila mea aurea an argentea ? — Non sunt ei neque aurea ne- 
que argentea tua fila. — Utrum domos pulchras an scidulas 
bonas habet Francogallus ? — Nee domos pulchras, nee scidu- 
las bonas habet. — Quid habet ? — Amicos suos bonos habet. 

— Num hie homo umbracula mea pulchra habet ? — Non 
umbracula tua pulchra, sed togas tuas bonas habet. — Num 
quis (Ecquis) epistolas meas bonas habet? — Nemo epistolas 
tuas bonas habet. — Tenetne filius sartoris cultros meos bonos 
an munimenta digiti mea bona ? — Tenet nee cultros tuos 
bonos, nee munimenta digiti tua bona, verum togas peregrini 
turpes. — Num mihi sunt bonas amici tui tasniaa ? — Non 
sunt tibi bonae amici mei taeniae, verum bonum vicini mei 
pilentum. — Utrum amicus tuus bella sutoris bacula habet, 
an venustos sartoris mei boni canes? — Amicus meus pul- 
chros sutoris mei boni libros habet ; non autem habet nee 
bella sutoris bacula nee venustos sartoris tui boni canes. — 
Utrum vicinus tuus vere loquitur an errat ? — Neque vere 
loquitur neque errat. — Utrum sitit an esurit ? — Neque sitit 
neque esurit. — Estne fessus an somniculosus ? — Somnicu- 
losus est. — Egone (Num ego) somniculosus sum? — Non 
es somniculosus. — Quid habeo ? — Schedulas meas pulchras 
habes. — Sellas vicini mei habes. — Suntne tibi (Num tibi 
sunt) cultri amici mei ? — Amici tui cultri mihi non sunt ; 
verum canes vicini mei (Cultros amici tui non habeo ; habeo 
autem canes vicini mei). 



15. DICTATA QUINTA DECIMA. 

Habesne equos hosce an illos ? — Non hosce sed illos ha- 
beo. — Suntne tibi togae Francogallorum an illae Anglorum ? 
— Non sunt mihi illae Francogallorum, sed (verum) illae An- 
glorum. — Utrum pulchras Turcarum habes oves an illas His- 
panorum ? — Nee Turcarum nee Hispanorum habeo, verum 
illos fratris mei. — Utrum frater tuus formosos Hispanorum 
asinos habet an illos Italorum ? — Non habet neque Hispano- 
2 



14 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

rum neque illos Italorum ; habet autem formosos Francogal- 
lorum asinos. — Qui boves fratri tuo sunt ? — Sunt ei illi 
Germanorum. — Utrum amicus tuus epistolas meas longas 
habet an illas Germanorum ? — Non habet neque unas neque 
alteras. — Quas epistolas habet ? — Habet epistolas parvas, 
quas tu habes. — Utrum ego domos habeo hasce an illas ? — 
Neque hasce neque illas habes. — Quas domos habeo (Quae 
domus mihi sunt) ? — Anglorum habes (Tibi sunt illas Anglo- 
rum). — Tenetne aliquis (Num quis tenet) orbiculos fibulato- 
torios aureos sartoris ? — Nemo tenet orbiculos fibulatorios 
aureos sartoris ; tenet autem aliquis illos amici tui. 



16. DICTATA SEXTA DECIMA. 

Utrum ego schedulas peregrinorum an illas pueri mei ha- 
beo ? — Non habes neque peregrinorum neque pueri tui, verum 
illas Turcarum magnorum. — Tenetne (Num tenet) Turca 
equum meum formosum ? — Non tenet. — Quern equum tenet ? 

— Suum proprium tenet. — Utrum vicinus tuus gallinam me- 
am an ovem meam habet ? — Vicinus meus neque gallinam 
tuam neque ovem tuam habet. — Quid habet ? — Nihil boni 
habet. — Estne tibi nihil pulchri ? — Non est mihi quidquam 
pulchri. — Num fessus es (Ecquid fessus es, or Fessusne es, 
or Esne fessus) ? — Non fessus sum. — Quam oryzam habet 
amicus tuus ? — Habet illam mercatoris sui. — Quod saccha- 
rum habet ? — Habet id quod ego habeo. — Utrum coffeam 
habet mercatoris tui bonam an illam mei ? — Neque illam tui 
habet neque illam mei ; suam propriam habet. — Quae naves 
Francogallo sunt? — Sunt ei naves Anglorum. — Quas domos 
habet Hispanus ? — Easdem habet, quas tu habes (Easdem 
habet tecum). — Tenetne cultros meos bonos ? — Tenet cul- 
tros tuos bonos. — Habetne tibialia lintea, quae ego habeo ? — 
Non eadem, quae tu habes, verum ilia fratris sui habet. — Qui 
tibi libri sunt ? — Sunt mihi illi Romanorum. — Esuriuntne 
homines illi (Ecquid, num or numquid homines illi esuriunt) ? 

— Non esuriunt, sed sitiunt. — Nee fessi nee somniculosi sunt. 



17. DICTATA SEPTIMA DECIMA. 

Tenesne pectines meos bonos ? — Teneo. — Habesne bonos 
Anglorum equos ? — Eos non habeo. — Quas scopas habes ? 



EXERCISE 18. 15 

— Illas peregrinorum habeo. — Utrum togas tenes meas an 
(illas) meorum amicorum ? — Neque tuas neque illas tuorum 
amicorum teneo. — Utrum habes meas an ejus (illius) ? — Ejus 
habeo. — Ecquid Italus caseos liabet eos, quos tu habes? — Non 
habet eos quos ego habeo, sed eos quos tu habes. — Tenetne 
puer tuus stilos cerussatos meos bonos ? — Tenet. — Num ei 
sunt clavi fabri tignarii ? — Non sunt. — Quid est ei (Quid 
habet)? — Sunt ei clavi sui ferrei (Clavos suos ferreos ha- 
bet). — Num quis sartoris digiti munimenta habet ? — Nemo 
ea habet. — Quis Hispanorum naves habet ? — - Angli eas ha- 
bent. — Tenentne Angli has naves an illas ? — Suas proprias 
naves tenent Angli. — Utrum fratres mei cultros habent meos 
an suos ? — Fratres mei nee tuos nee suos cultros habent. — 
Utrum mihi sunt gallinge tuge an (illos) coqui tui ? — Neque 
mese neque illse coqui tui tibi sunt. — Quas gallinas habeo ? — 
Rustici boni gallinas habes. — Quis boves meos habet ? — 
Ministri tui eos habent. — Num Germani eos habent? — Ger- 
mani eos non habent, verum Turcae (eos habent). — Quis ha- 
bet mensam meam ligneam ? — Pueri tui earn habent. — Cui 
est panis meus bonus ? — Amicis tuis est. — Tenentne Itali 
illi epistolas meas bonas ? — Tenent non epistolas tuas bonas, 
sed libros tuos bonos. — Utrum esuriunt an sitiunt ? — Neque 
esuriunt neque sitiunt, sed cupidi somni sunt. — Verene lo- 
quuntur (Loquunturne vere) an errant ? — Errant. — Neque 
vere loquuntur neque errant. — Utrum cultros habent tuos an 
(illos) Anglorum ? — Neque meos neque illos Anglorum ha- 
bent. — Utrum mihi sunt specula ejus an ilia coqui sui? — 
Non tibi sunt neque altera neque ilia (neque hasc neque ilia). 



18. DICTATA DUODEVICESIMA. 

Habesne saccharum (aliquantum sacchari) ? — (Aliquan- 
tulum) habeo. — Estne tibi aliquantum bona? coffese ? — Est 
mihi aliquantulum. — Habeone aliquantulum salis ? — Habes 
aliquantulum. — Suntne mihi aliqui calcei ? — Sunt tibi ali- 
qui. — Habeone canes aliquot bellos ? — Nonnullos habes. — 
Estne homini aliquantum mellis ? — Est ei aliquantulum. — 
Quid habet homo ? — Pan em bonum habet (Est ei aliquan- 
tum panis boni). — Quid est sutori (Quid habet sutor) ? — 
Sunt ei aliqui calcei boni. — Habetne nauta buccellata ? — 
Habet vero nonnulla. — Ecquid amicus tuus aliquot stilos 
cerussatos bonos habet ? — Habet nonnullos. — Utrum tibi 



16 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

est coffea bona an vilis ? — Est milii bona. — Utrum lignum 
habes bonum an nequam ? — Bonum habeo. — Snntne mihi 
boves boni an nequam ? — Sunt mihi aliquot nequam. — Ec- 
qui est fratri tuo caseus bonus an vilis ? — Non est ei nee 
bonus nee malus. — Quid boni habet ? — Aliquot bonos ami- 
cos habet. — Quis pannum habet ? — Yicinus meus aliquantu- 
lum habet. — Quis pecuniam habet ? — Francogalli ejus ali- 
quantum habent. — Cui est aurum? — Anglis est aliquantu- 
lum. — Quis equos aliquot bonos habet ? — Germani nonnullos 
habent. — Cui est foenum bonum ? — Asino huic aliquantum 
est. — Quis panem bonum habet? — Hispanus nonnullum ha- 
bet. — Cui sunt aliqui libri boni ? — Francogallis nonnulli 
sunt. — Quis naves aliquas bonas habet ? — Angli habent 
aliquos. — Num quis aliquod vinum habet ? — Nemo ullum 
habet. — Suntne Italo equi formosi an turpes ? — Sunt ei ali- 
quot turpes. — Utrum tibi sunt mensse ligneae an lapideae ? — 
Non sunt mihi nee lignere nee lapideae. — Num puer tuus li- 
bros pulchros mei habet ? — Non illos pueri tui, sed suos pro- 
prios habet. — Suntne ei tibialia aliqua lintea ? — (Ecquas ei 
sunt tibialia lintea) ? — Sunt ei nonnulla. — Quid habet Tur- 
ca ? — Nihil quidquam habet. — Quiddam mali habet. — Quis 
aliquid boni habet ? — Peregrinus quidam aliquid boni habet. 
— Eccui est foenum (Habetne aliquis foenum) ? — Agricolae 
quidam foenum et frumentum habent. 



19. DICTATA UNDEVICESIMA. 

Habetne Americanus pecuniam bonam ? — Habet ejus ali- 
quantulum. — Habentne Batavi caseum bonum ? — Etiam, 
domine, habent Batavi nonnullum. — Estne Russo nihil ca- 
sei ? — Non est ei quidquam. — Suntne tibi tibialia bona ? — 
Sunt mihi nonnulla. — Utrum tibi mel est bonum an vile ? — 
Est mihi bonum. — Numquae tibi est coffea bona (Habesne 
coffeam bonam)? — Non est mihi ulla (Nullam habeo). — 
Habesne coffeam nequam ? — Nonnullam habeo. — Numquid 
Hiberno vini boni est (Ecquid Hibernus vinum bonum habet). 
— Non est ei ullum (Nullum habet). — Habetne aquam bo- 
nam ? — Habet vero aliquantulum. — Numquid sal bonum 
habet Scotus ? — Nullum habet. — Quid habet Batavus ? — 
Naves bonas habet. — Numqui panis mihi est (Numquid 
panis habeo) ? — Non est (Nullum habes). — Habeone ami- 
cos aliquot bonos ? — Nullos habes. — Cui sunt amici boni ? 



EXERCISE 20. 17 

— Francogallo nonnulli sunt (Francogallus aliquos habet). — 
Habetne famulus tuus aliquot togas vel scopas ? - — Habet vero 
aliquot bonas scopas, nullas autem togas. — ■ Habetne aliquis 
fcenum? — Habet aliquis nonnullum. — Quis nonnullum ha- 
bet ? — Famulus nonnullum habet. — Numquid est homini 
huicce panis ? — ■ Nihil est. — - Quis calceos bonos habet ? — 
Sutor meus bonus nonnullos habet. — Utrum Russorum pileos 
bonos habes, an Batavorum ? — Non habeo nee Russorum nee 
Batavorum ; illos Hibernorum habeo. — Quos saccos habet 
amicus tuus ? — Saccos mercatorum bonos habet. — Tenetne 
puer tuus bonos fabrum (= fabrorum) tegnariorum malleos ? 

— Non vero, domine, eos non tenet. — Ecquid puero huicce 
parvulo sacchari est ? — Non est. — Habetne frater amici tui 
pectines bonos ? — Amici mei frater nullos habet ; ego autem 
aliquos habeo. — Quis habet sellas bonas ligneas ? — Nemo 
ullas habet. 

20. DICTATA VICESIMA, 

Habesne unam epistolam ? — Unam epistolam et unum 
librum habeo. — Habetne famulus tuus unas scopas ? — Senas 
scopas et quinque gallinas habet. — Suntne amico tuo aliquae 
aedes ? — Sunt ei denaa aedes et quinque hortuli. — Quid est 
adolescentulo ? — Sunt ei mille libri (librorum) et duo (or 
bina) milia scidularum. — Quis habet mensam unam pulchram 
rotundam ? — Opifex pileorum unam habet. — Sartoris nostri 
amicus decern mensas rotundas et viginti sellas habet. — Est- 
ne tibi famulus bonus? — Est mihi unus. — Habetne opifex 
tuus pileorum domum unam pulchram ? — Duas habet. — Ha- 
beone taeniarn auream bellam ? — Unam habes. — Quid est 
fabro scriniario? — Sunt ei mensas pulchrae. — -Estne ei men- 
sa una pulchra rotunda? — Est ei una. — Habetne pistor 
speculum unum magnum? — Habet (unum). — Num Scotus 
habet amicos, quos ego habeo ? — Non habet eosdem, quos tu 
habes, verum tamen bonos amicos habet. — Tenetne libros 
tuos bonos ? — Tenet. — Num ego malleos eorum bonos ha- 
beo ? — Eos non habes, sed clavos ferreos tuos bonos habes. 
— Habetne opifex pileorum pileum meum bonum? — Non 
tuum, sed suum habet (Non habet tuum, verum suum). — Ha- 
beone calceos meos bonos? — Non tuos habes, ejus habes 
(verum ejus). — Quis meos habet? — Nonnemo (or aliquis) 
eos habet. — Suntne alicui duae epistolaa (bines litterae) ? — 
Fratri vicini nostri tres sunt. — Habetne coquus tuus duas 
2* 



18 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

oves ? — Quattuor habet. — Suntne ei sex bonce gallince ? — 
Sunt ei tres bona? et septem nequam. — Estne mercatori 
vinum bonum ? — Est ei nonnullum. — Habetne sartor togas 
bonas ? — Nulias habet. — Habetne pistor panem bonum ? — 
Habet vero aliquantulum. — Quid est fabro tignario? — Sunt 
ei clavi boni. — Quid est mercatori tuo ? — Sunt ei boni stili 
cerussati, bona colfea, bonum mel, et bona buccellata. — Quis 
ferrum bonum habet ? — Amicus meus bonus nonnullum ha- 
bet. — Loquorne recte an erro ? — Erras. — Ecquis cupidus 
somni est? — Sutor et cupidus somni est et sitit. — Num fes- 
sus est ? — Non est fessus. — Tenetne famulus tuus vasa 
vitrea amicorum nostrorum ? — Non tenet ilia amicorum ves- 
trorum, verum ilia mercatorum magnorum. — Habetne sellam 
meara ligneam ? — Non tuam, sed pueri sui habet. — Sitisne 
(Num sitis) ? — Non sitio, verum vehementer esurio. 



21. DICTATA UNA ET VICESIMA. 

Quam multi {or quot) amici tibi sunt ? — Sunt mihi duo 
amici boni. — Habesne octo riscos bonos ? — Imrao * novem 
habeo. — Habetne amicus tuus denas scopas bonas ? — Non 
habet nisi trinas (Trinas tan turn habet). — Habetne duas bo- 
nas naves? — Imrao unam tantum habet (Non habet nisi 
unam). — Quot malleos habet faber tignarius? — Quattuor 
tantum (duntaxat) habet. — Quot calcei sutori sunt? — (Sunt 
ei) decern. — Num juveni decern boni libri sunt? — Non sunt 
ei nisi quinque. — Habetne pictor septem umbracula bona ? — 
Non septem habet, verum unum. — Quam multos embolos 
habeo? — Tres tantum habes (Non habes nisi tres). — Num 
vicinus noster panem nostrum bonum habet ? — Non nostrum, 
verum fratris sui habet. — Habetne equus noster aliquid 
foeni ? — Habet vero aliquantulum. — Suntne sartoris nostri 
amico orbiculi fibulatorii boni ? — Sunt ei nonnulli. — Habet- 
ne orbiculos fibulatorios aureos ? — Non habet aureos, verum 
argenteos. — Quam multos (quot) boves habet frater noster ? 
— Non ullos boves habet. — Quot togas habet juvenis vicino- 
rum nostrorum ? — Vicinorum nostrorum juvenis non habet 
nisi unam togam, sed ille amici tui tres habet. — Habetne ver- 
veces nostros bonos ? — Habet. — Habeone ejus ? — Non ejus 
habes, verum nostros. — Quot mihi sunt verveces boni ? — ■ 
Sunt tibi novem. 

* On this use of immo, see Grammar, page 546, Rem. 2. 



EXERCISES 22, 23. 19 



22. DICTATA ALTERA ET VICESIMA. 

Cui sunt candelabra nostra argentea ? — Mercatoris nostri 
puero sunt. — Habetne aves nostras magnas ? — Non nostras, 
verum illas Hiberni magni habet. — Utrum Italo sunt oculi 
magni an pedes magni ? — Sunt ei et oculi et pedes magni. — 
Quis tibialia lintea magna habet ? — Hispanus nonnulla ha- 
bet. — Habetne caseum ? — Nullum habet. — Estne ei fru- 
mentum ? — Est ei aliquantulum. — Quale frumentum habet ? 
— Bonum frumentum habet. — Qualem oryzam habet coquus 
noster ? — Bonam oryzam habet. — Quales mercatori nostro 
stili cerussati sunt ? — Sunt ei boni stili cerussati. — Habetne 
pistor noster pan em bonum ? — Panem et vinum bonum ha- 
bet. — Quis caseum bonum habet ? — Vicinus noster nonnul- 
lum habet. — Tenetne sartoris nostri amicus pannum ? — 
Tenet vero nonnullum. — Nullum tenet. — Quid habet ? — 
Togas nostras nequam (viles) tenet. — Quis esurit ? — Nemo 
esurit ; sed amicus vicini nostri somniculosus est. — Quis cul- 
tros nostros ferreos tenet ? — Scotus eos tenet. — Tenetne 
eos ? — Tenet eos. — Quales amici tibi sunt ? — Sunt mihi 
amici boni. — Ecquid amicus Anglorum nostrorum recte loqui- 
tur ? — Neque recte loquitur neque errat. — Suntne ei aves 
pusilke bonas atque oves pusilla? bonse ? — Non sunt ei neque 
aves neque oves. — Quid habet Italus ? — Nihil habet. — Ha- 
betne sartoris nostri puer aliquid pulchri ? — Nihil pulchri 
habet, verum aliquid turpe. — Quid turpe habet ? — Turpem 
canem habet. — Estne ei equus aliquis turpis ? — Non est ei 
quisquam equus. — Quid habet amicus noster juvenis ? — Ni- 
hil habet. — Estne ei liber aliquis bonus ? — Est ei unus. — 
Habetne sal ? — Non (nullum) habet. — Quot sumus ? — 
Quinquaginta sumus. — Quot eorum sunt ? — Mille eorum 
sunt. — Quot estis ? — Viginti quinque sumus. — Quales pec- 
tines habes ? — Pectines bonos habeo. 



23. DICTATA VICESIMA TERTIA. 

Estne tibi multum coffeee ? — Non est mihi nisi paulum. — 
Habetne amicus tuus multum aquae ? — Permultum habet. — 
Num peregrino est multum frumenti ? — Non est ei permul- 
tum. — Quid habet Americanus ? — Multum sacchari habet. 
— Quid est Russo ? — Est ei multum salis. — Habemusne 



20 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

multum oryzae ? — Paulum tanlum habemus (Non habemus 
nisi paulum). — Quid nobis est? — Nobis est multum vini, 
multum aquae, atque multi amici. — Multumne auri habemus ? 

— Paulum tantum, sed tamen satis habemus. — Suntne tibi 
multi pueri ? — Non sunt nobis nisi pauci (Paucos tantum ha- 
bemus). — Habetne vicinus noster multum fueni ? — Immo satis 
habet. — Habetne Batavus multum casei ? — Permultum ha- 
bet. — Numquid homo hicce animum (fortitudinem) habet ? 

— Nullum habet. — Estne peregrino illo pecunia ? — Non est 
ei multum, sed tamen satis. — Habetne pietoris puer cande- 
las ? — Habet vero nonnullas. — Ecquid nos epistolas bonas 
habemus ? — Habemus nonnullas. — Nullas habemus. — Ha- 
betne faber scriniarius panem bonum ? — Habet vero aliquan- 
tulum. — Non (nullum) habet. — An mel bonum habet ? — 
Non (nullum) habet. — Estne Anglo (unus) bonus equus ? — 
Est ei unus. — Quid est nobis? — Nobis sunt equi boni. — 
Quis domum imam pulchram habet? — Germanus unam ha- 
bet. — Habetne Italus multa bella specula ? — Permulta ha- 
bet ; frumenti autem non nisi pauxillum habet. — Num vicinus 
meus bonus equum habet eundem, quern tu habes ? — Non 
eundem equum, sed eundem currum habet. — Habetne Turca 
easdem naves, quas nos habemus ? — Non habet easdem j illas 
Kussorum (or naves Pussorum) habet. 



24. DICTATA VICESIMA QUAPTA. 

Quot famulos habemus ? — Unum tantum nos habemus, 
frater autem noster tres habet. — Quos cultros habetis ? — 
Cultros ferreos habemus. — Quem saccum habet homo agres- 
tis (rusticus) ? — Saccum linteum habet. — Tenetne juvenis 
epistolas nostras longas ? — Eas non habet. — Quis scidulas 
nostras bellas habet ? — Pater nautae eas habet. — Habetne 
faber tignarius clavos suos ? — Faber tignarius clavos suos 
ferreos, et opifex pileorum pileos suos chartaceos habet. — 
Habetne pictor hortulos pulchros ? — Habet vero nonnullos, 
frater ejus autem nullos habet. — Suntne vobis multa vasa 
vitrea ? — Nobis non sunt nisi pauca. — Habetisne satis vini ? 

— Habemus vero ejus satis. — Numquis scopas meas habet ? 

— Nemo eas habet. — Utrum amicus opificis tui pileorum 
pectines habet nostros an vestros ? — Non habet nee vestros 
nee nostros ; suos habet. — Utrum puer tuus schedulam habet 
meam an tuam ? — Immo fratris sui habet. — Tenesne bacu- 



EXERCISES 25,26. 21 

lum meum? — Non tuum, sed mercatoris habeo. — Num. digi- 
tabula mea habes ? — Non tua, sed (ilia) vicini mei boni 
habeo. 

25. DICTATA VICESIMA QUINTA. 

Tenetne servulus tuus scopas meas ? — (Eas) non tenet. — 
Quis chartulam meam habet ? — Filiolus vicini nostri earn 
habet. — Numquis filiolae meae libellum habet ? — Libellum 
filiolae tuae nemo habet ; habet autem curriculum ejus aliquis. 

— Quid est puerculo ? — Est ei opusculum amici sui. — Ha- 
besne aliquas domunculas ? — Habeo vero decern domunculas 
et sex equuleos. — Quis bacillum meum tenet ? — Fratercu- 
lus tuus (id) tenet. — Estne aliquis cupidus somni? — Filiola 
sartoris cupida somni est. — Quid homunculus ille habet ? — 
Hortulos suos atque cultellos suos habet. — Num ille Roma- 
nus est (Estne Romanus) ? — Non, domine, non Romanus, 
verum Arabs est. — Esne tu Celta (Tune Celta es) ? — Non 
Celta, sed Germanus sum. — Quot infantulo illi oculi sunt ? 

— (Sunt ei) duo. — Quot pileolos habes ? — Unum tantum 
habeo. — Quis recte loquitur ? — Filiolus meus recte loqui- 
tur. — Erratne aliquis ? — Errat vero adolescentulus. 



26. DICTATA VICESIMA SEXTA. 

Suntne tibi aliquot libri ? — Sunt mihi nonnulli. — Quot 
tibi verveces sunt ? — Mihi non sunt nisi pauci (Paucos tan- 
tum habeo). — Ecquid pictoris magni amicus multa specula 
habet? — Non habet nisi pauca (Pauca tantum habet). — 
Habesne aliquot florenos ? — Habeo vero aliquot. — Quot 
florenos habes ? — Decern habeo. — Quot kreutzeros famulus 
tuus habet ? — Non multos habet, duos tantum habet. — Num 
homines illi pulchra Italorum vasa vitrea habent ? — Homines 
illi ea non habent, nos autem ea habemus. — Quid habemus 
(nobis est) ? — Multum pecuniae (pecuniam grandem) habe- 
mus (Nobis est multum pecuniae). — Utrum tibi est pilentnm 
Batavi an Germani ? — Non est mihi neque alterum neque 
illud (alterum). — Utrum puer rustici epistolam habet pul- 
chram an turpem ? — Neque alteram neque illam (alteram) 
habet. — Utrum ei sunt digitabula mercatoris an ilia fratris 
sui ? — Non sunt ei neque altera neque ilia (altera) . — Quae 
digitabula ei sunt ? — Sunt ei sua propria. — Utrum equos 



22 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

habemus Anglorum an (illos) Germanorum ? — Neque alte- 
ros neque illos habemus. — Num umbracula Hispanorum ha- 
bemus ? — Non habemus ; Americani ea habent. — Estne tibi 
multum piperis ? — Non est mihi multum, verum tamen satis. 

— Habesne multum aceti ? — Non habeo nisi pauxillum (pau- 
lum). — Tenentne Russi multum carnis ? — Permultum tenent 
Russi ; sed Turcae non tenent nisi pauxillum (paulum). — 
Non aliud piper habes (Nihilne alius piperis habes) ? — Non 
aliud habeo. — Non est mihi alia cerevisia ? — Non est tibi 
alia. — Habemusne amieos bonos alios nullos ? — Alios nul- 
los habemus. — Multane indusia nautae sunt (Suntne nautae 
multa indusia) ? — Non sunt ei multa ; non sunt ei nisi duo. 

— Num tibi est crus ligneum ? — Mihi non est cms ligneum, 
sed (verum) cor bonum. — Estne viro isti ingenium bonum ? 

— Est ei et ingenium bonum et * cor bonum. — Quot brachia 
habet puer ille ? — Unum tantum habet ; alterum e ligno est. 

— Qualis est puero tuo indoles ? — Est ei bona indoles. 



27. DICTATA VICESIMA SEPTIMA. 

Quotum volumen habes ? — Primum habeo. — Tenesne alte- 
rum operis mei volumen ? — Teneo. — Utrum tibi liber est 
primus an secundus ? — Non est mihi neque alter neque ille. 

— Utrum volumen habemus quintum an sextum ? — Neque al- 
terum neque ilium habemus. — Quotum volumen habemus ? — 
Septimum habemus. — Quotus dies mensis est ? — Octavus 
est. — Nonne undecimus est ? — Non vero, domine, decimus 
est. — Habentne Hispani multos thaleros ? — Non habent 
Hispani nisi paucos, Angli autem permultos habent. — Quis 
thaleros nostros habet ? — Francogalli eos habent. — Estne 
adolescentulo multum ingenii ? — Non est ei multum ingenii, 
sed multum fortitudinis (animi). — Quot brachia habet homo? 

— Duo habet. — Quot indusia ei sunt ? — Duo tantum ei sunt 
(Non sunt ei nisi duo). — Sunt ei sex bona et decern nequam. 



28. DICTATA DUODETRICESIMA. 

Utrum thaleros tenes Francogallorum an (illos) Anglorum ? 
— Ego neque Francogallorum neque Anglorum, sed illos 

* On et . . . et, see Grammar, page 634, C. 



EXERCISE 29. 23 

Americanorum habeo. — Suntne Germano aliquot kreutzeri ? 

— Sunt ei aliquot. — Suntne ei aliquot thaleri ? — Sunt ei 
sex. — Habesne aliud baculum ? — Aliud habeo. — Quod 
aliud baculum habes ? — Aliud baculum ferreum habeo. — - 
Suntne vobis candelabra aliquot aurea? — Sunt nobis ali- 
quot. — Num viris istis acetum est ? — ■ Viris istis nihil est ; 
sed amicis eorum nonnullum est. — Habentne pueri nostri 
candelas ? — Pueri nostri nullas habent, sed (verum) amici 
puerorum nostrorum aliquas (aliquot or nonnullas) habent. — 
Num aliquot alios saccos habes ? — Alios nullos habeo. — An 
caseos alios habes ? — Habeo vero alios nonnullos. — Estne 
tibi alia caro ? — Non est mihi alia. — Num amico tuo alii 
libri multi sunt? — Non sunt ei alii nisi perpauci (Alii ei 
non nisi perpauci sunt). — Quot schillingos habet puer ille ? 
■ — Quinque tantum habet (Non habet nisi quinque). — Est- 
ne tibi alter equus ? — Non est. — Tenentne ceteros libros ? — 
Tenent. — Tenesne reliqua (Num cetera tibi sunt) ? — Non 
teneo (Non sunt). — Quota hora est? — Hora duodecima est. 

— Non (hora) quinta est ? — Minime, domine, quarta tantum 
est (Non est nisi quarta). 



29. DICTATA UNDETRICESIMA. 

Quotum ejus operis tomum habes? — Alteram habeo. — 
Quot tomos opus ejus habet ? — Tres habet. — Utrum opus 
habes meum an fratris mei ? — Ambo (utrumque) habeo. — 
Utrum peregrinus habet pectines (meos) an cultros meos ? — 
Ambos (utrosque) habet. — Utrum tibi est panis (noster) an 
caseus noster? — Sunt mihi ambo (Est mihi uterque). — 
Utrum scyphum tenes meum an amici mei ? — Non teneo neque 
unum neque alterum (Neutrum teneo). — Estne nobis adhuc 
foenum (Estne nobis foenum reliquum) ? — Est nobis adhuc 
aliquantulum (Est nobis nonnullum reliquum). — Estne merca- 
tori nostro adhuc (etiamnum) piper ? — Est ei adhuc aliquan- 
tum. — Habetne aliquot candelas reliquas ? — Habet vero non- 
nullas reliquas. — Numquid vobis adhuc est coffeae ? — Nihil 
coffeae nobis reliquum est; reliquum autem habemus aliquantum 
aceti. — Habetne Germanus etiamnum aquam (reliquam) ? — 
Nihil aquae reliquum habet ; reliquum autem habet aliquan- 
tum carnis. — Num nobis adhuc sunt taeniae aureae ? — Taeniae 
aureae nobis nullae reliquae sunt; reliquae autem nobis sunt 
argenteae. — Habetne amicus noster saccharum reliquum ? — 



24 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

Non est ei reliquum. — Numquid mihi est adhuc cerevisise ? 
— Nihil tibi ejus reliquum est. — Num juvenis tuus adhuc 
habet aliquos amicos ? — Nullos reliquos habet. 



30. DICTATA TRICESIMA. 

Habetne frater adhuc unum equum (Estne fratri tuo unus 
equus reliquus) ? — Habet vero adhuc (etiamnura) unum 
(Est ei unus reliquus). — Estne rustico unus bos reliquus ? — 
Est ei unus reliquus. — Habetisne aliquot hortulos reliquos? 

— Habemus aliquot reliquos. — Quid est vobis reliquum ? — 
Reliquos sunt nobis aliquot bonce naves, et aliquot boni nau- 
tae. — Habetne frater noster aliquot amicos reliquos ? — Ha- 
bet nonnullos reliquos. — Estne tibi animus reliquus ? — Non 
est mihi reliquus. — Estne tibi multum pecuniae reliquum ? — 
Est mihi multum reliquum ; sed fratri meo reliquum est nihil. 

— Estne ei sat (satis) salis ? — Non est ei satis. — Num nos 
satis orbiculorum fibulatorium habemus ? — - Non satis habe- 
mus. — Uter vestrum aliquid pecuniae reliquum habet ? — 
Neuter nostrum quidquam habet reliquum. — Alteruter nos- 
trum permultum ejus reliquum habet. — Utrum nauta bacu- 
lum meum, an saccum meum habet ? — Neutrum habet. — 
Utrum tenes pileum meum an togam meam ? — Ambos 
(utrumque) teneo. — Quis vestrum chartam meam habet ? — 
Ego earn non teneo. — Estne juveni aliquid reliquum ? — Non 
est ei quidquam reliquum (Nihil amplius habet). — Num can- 
delas multas reliquas habes ? — Non multas reliquas habeo. 



31. DICTATA UNA ET TRICE SIMA. 

Estne tibi (una) toga ? — Immo mihi complures sunt. — 
Habetne (unum) speculum ? — Plures habet. — Qualia habet 
specula ? — Pulchra specula habet. — Quis placentas meas 
bonas habet ? — Plures homines eas habent. — Estne fratri 
tuus Alius ? — Sunt ei complures. — Estne tibi tantum cofFeae, 
quantum mellis ? — Est mihi tantum alterius, quantum alte- 
rius (quantum de altero, tantum de altera or ilia). — Habet- 
ne tantum theae, quantum cervisiae ? — Habet vero tantum de 
altera or una, quantum de altera. — Habetne homo iste tarn 
multos amicos quam hostes ? — Tarn multos alterorum, quam 



EXERCISES 32, 33. 25 

multos alterorum (de alteris, quam de illis) habet. — Suntne 
amici tui filio tot togae quot indusia ? — Sunt ei quot altero- 
rum, tot alterarum (illarum). — Habemusne tarn multas cali- 
gas quot calceos ? — Habemus vero quot alterorum, tot altera- 
rum (illarum). — Plures habemus alterarum quam alterorum 
(de alteris or unis, quam de alteris). — Estne nobis minus 
(Minusne nobis est) fceni quam illi ? — Tantundem est nobis, 
quantum illi. 



32. DICTATA ALTERA ET TRICESIMA. 

Habetne pater tuus tantum auri, quantum argenti ? — Plus 
hujus quam illius habet. — Estne ei tantum theas, quantum 
cotifeae ? — Est ei plus de hoc quam de illo. — Habetne navar- 
ehus tot nautas quot naves ? — Plures ex unis quam ex alte- 
ris habet. — Habesne tot verveces quot ego habeo ? — Toti- 
dem habeo. — Estne peregrino tantum animi, quam nobis ? — 
Est ei tantundem. — Estne nobis tantum chartaa bonae, quan- 
tum vilis ? — Est nobis tantundem (tantum) alterius quantum 
illius. — Habemusne tantum casei quam panis ? — Plus habe- 
mus hujus quam illius (de hocce quam de illo). — Habetne 
filius tuus tot placentas, quot libros ? — Plures horumce quam 
illarum habet ; plures ex alteris quam ex alteris habet. — Quot 
(Quam multos) libros habet ? — Plus quinque (quina) milia 
habet. — Habetne plus viginti naves ? — Minus viginti habet ; 
non habet nisi quindecim (quindecim tantum) habet. — Num. 
puerculus iste plus decern digitos habet? — Non plus decern 
habet. 

33. DICTATA TRICESIMA TERTIA. 

Quot liberos habes? — Unum tantum habeo, sed frater 
meus plures habet, quam ego ; is quinque habet. — Habetne 
filius tuus tantum ingenii, quantum meus (habet) ? — Minus 
ingenii quam tuus habet, sed plus fortitudinis (animi). — Li- 
beri mei plus animi habent quam tui. — Estne mihi tantum 
pecuniae quantum tibi est ? — Immo tibi minus est. — Suntne 
tibi tot libri quot mihi (sunt) ? — Immo mihi pauciores sunt. 
— Habeone tarn multos inimicos quot pater tuus (habet) ? — 
Pauciores quam ille habes. — Habentne Americani plures 
liberos (plus liberorum) quam nos ? — Pauciores quam nos 
3 



26 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

habent. — Num nobis tot naves quot Anglis sunt ? — Paucio- 
res nobis sunt. — Habemusne pauciores cultros (minus cultro- 
rum), quam liberi nostrorum amicorura ? — Pauciores habe- 
mus quam illi. — Quot habent ? — Plus octaginta habent. — 
Quot habemus nos ? — Minus duodecim habemus. 



34. DICTATA TRICESIMA QUARTA. 

Quis pauciores amicos habet, quam nos (habemus) ? — Ne- 
mo pauciores habet. — Tenesne tantum meae these, quantum 
(quam) ture ? — Tantum tuae quantum (quam) meaa habeo. — 
Suntne mihi tot tuorum librorura quot meorum ? — Pauciores 
meorum habes, quam tuorum. — Habetne Hispanus tantum 
vestrae pecuniae quantum suae ? — Minus sua? propriaa habet 
quam nostra. — Estne pistori tuae minus panis quam pecu- 
niae ? — Minus hujusce quam illius habet. — Suntne mercatori 
nostro pauciores canes quam equi ? — Sunt ei pauciores ho- 
rum quam illorum ; pauciores ex unis quam ex alteris. — 
Sunt ei pauciores equi (equorum) quam nobis, et nobis est 
minus panis quam ei. — Habentne vicini nostri tot curros quot 
nos habemus ? — Nos pauciores habemus. — Nos minus fru- 
menti et minus carnis quam illi habemus. — Nos paulum tan- 
tum frumenti, sed sat (satis) carnis habemus. — Quot domus 
tibi sunt ? — Sunt mihi plus triginta. — Quot equos (equorum) 
frater amici nostri habet? — Plus centum equos (equorum) 
et minus quinquaginta libros (librorum) habet. — Quantum 
pecuniae habemus ? — Nos minus decern schillingos habemus. 
— Num juvenis pauciora habet specula, quam nos (habe- 
mus) ? — Immo plura (plus) habet, quam vos ; plus mille 
habet. 

35. DICTATA TRICESIMA QUINTA. 

Amatne te frater tuus? — Vero, me amat. — Amasne tu 
eum ? — Eum amo. — Amatne eum pater tuus ? — Eum non 
amat. — Amasne me, fili mi bone ? — Te amo. — Num homi- 
nem istum turpem amas ? — Eum non amo. — Aperitne fam- 
ulus fenestram ? — Aperit (Vero, earn aperit). — Aperisne tu 
earn (Tune earn aperis) ? — (Earn) non aperio. — Ecquid 
(Num) librum aperit? — (Eum) non aperit. — Disponisne 
libros meos ? — Dispone — Disponitne famulus caligas et cal- 
ceos nostros? — Disponit vero et alteros et illas (Disponit 



EXERCISES 36, 37. 27 

vero ambo). — ■ Amantne nos liberi nostri ? — Nos amant. — 
Num nos inimicos nostras amamus ? — Eos non amamus. — 
Quid mi hi das ? - — Non do tibi quidquam (Tibi nihil do). — 
Ecquid fratri meo librum das ? — Do vero. — Dasne ei unum 
pileum ? — Do ei unum aliquem. — Quid ei das ? — Ego ei 
aliquid (quiddam) pulchri do. — Quid tibi dat ? — Mihi nihil 
dat (Non dat mihi quidquam). 



36. DICTATA TRICESIMA SEXTA. 

Lavatne nauta tibialia sua ? — Lavat. — Lavasne tu manus 
tuas? — Vero, eas lavo. — Lavatne frater tuus tot indusia 
quot tibialia ? — Plura illorum quam horum (de unis quam 
de alteris) lavat. — Num tu indusia tua lavas ? — Ea non 
lavo. — Utrum fratres tui tibialia lavant sua an nostra? — 
Nee tua nee sua propria lavant ; lavant ilia suorum libero- 
rum. — Quid portat famulus tuus ? — Mensam magnam por- 
tat. — Quid portant homines isti ? — Sellas suas ligneas por- 
tant. — Quos libros portat juvenis ? — Libras bonos portat. — 
Num eos legit (Legitne eos) ? — Eos non legit. — Quid legis ? 
— Nihil lego. — Quid dicunt homines ? — Dicunt aliquid bo- 
ni. — Quid dicis ? — Non dico quidquam. — Quid agis (fa- 
cis ? — Nihil ago (facio). — Quid agunt (faciunt) pueri ? — 
Aliquid mali (nequ am) agunt (faeiunt). — Libros bonos le- 
gunt. — Utrum hi homines (viri) esuriunt an sitiunt ? — Ne- 
que esuriunt neque sitiunt. 



37. DICTATA TRICESIMA SEPTIMA. 

Audisne aliquid (Numquid audis) ? — Nihil audio. — Au- 
ditne pater tuus aliquid ? — Nihil neque audit neque videt. — 
Videsne aliquid (Numquid vides) ? — Nihil quidquam video. 
— Videsne hortum meum magnum ? — Video. — Videtne pa- 
ter tuus navem nostram ? — Non videt ; sed nos videmus. — 
Quot naves vides ? — Permultas videmus ; videmus plus tri- 
ginta. — Dasne mihi libros ? — Do tibi aliquot. — Datne vo- 
bis pater vester pecuniam ? — Nobis non dat. — Videtisne 
multos nautas? — Immo plures (plus) militum quam nauta- 
rum videmus. — Videntne milites multas cellas penarias ? — 
Plures hortos (plus hortorum) quam cellas penarias vident. — 
Dantne vobis Angli placentas bonas (panificia bona) ? — Dant 



— 



28 KEY TO LATIN GRAMMAR. 



nobis nonnullas. — Dasne mihi tantum vini quantum cervisise ? 

— Do tibi tantum ex altero quantum ex altera. — Dasne mihi 
panificia aliquot amplius ? — Non do tibi ulla amplius. — Num 
mihi das equum, quern habes? — Non do tibi eum (ilium), 
quern habeo. — Quern equum mihi das ? — Tibi do (ilium) 
fratris mei. — Egesne pecunia tua ? — Egeo. — Indigetne 
pater tuus famuli sui ? — Indiget ejus. — Egesne aliqua re ? 

— Nihil (nulla re) egeo.- — Indigemusne pilento nostro ? — 
Indigemus. — Egentne amici nostri vestibus suis ? — Egent. 



38. DICTATA DUODEQUADRAGESIMA. 

Esne studiosus legendi ? — Sum vero studiosus legendi. — 
Nura fratres tui studiosi sunt legendi ? — Non sunt studiosi 
legendi. — Quis legendi studiosus est ? — Mercatores legendi 
studiosi sunt. — Venitne videndi causa (gratia) ? — Venit 
vero videndi causa. — Veniunt audiendi gratia. — Estne vi- 
num utile bibendo ? — Utile est. — Non est utile bibendo. — 
Esne tu solvendo ? — Solvendo sum. — Non sum solvendo. — 
Estne locus facilis ad capiendum ? — Immo difficilis ad capien- 
dum est. — Legisne inter ludendum ? — Non lego inter luden- 
dum. — Qua re hominis mens alitur ? — Alitur discendo et 
cogitando. — Consumitne otium suum (in) legendo ? — Immo 
vero, domine, (id in) ludendo consumit. — Legitne discendi 
gratia ? — Immo scribendi causa legit. 



39. DICTATA UNDEQUADRAGESIMA. 

Estne tibi legendum ? — Non est mihi legendum. — Estne 
mihi dormiendum ? — Est mihi dormiendum. — Estne fratri 
tuo eundum ? — Est ei eundum. — Cui eundum est ? — lis 
eundum est. — Audendumne est ? — Audendum est. — Non 
audendum est. — Quid est faciendum ? — Suo cuique judicio 
utendum est. — Alisne tu canes ad venandum ? — Non alo. — 
Estne tibi epistola scribenda (Scribendane est tibi epistola) ? 
— Est mihi una scribenda. — Suntne mihi epistolae scriben- 
da3 ? — Sunt tibi nonnullas scribendse. — Cui sunt multae epis- 
tolae scribendae ? — Mercatori sunt multae scribendse. — Mihi 
non sunt ullae scribendae. — Cui est diligentia adhibenda ? — 
Adhibenda et colenda est nobis omnibus. 



EXERCISES 40,41. 29 



40. DICTATA QUADRAGESIMA. 

Estne tibi consilium epistolas scribendas ? — Est mihi con- 
silium plurium scribendarum. — Estne patri tuo consilium 
epistolarum scribendarum ? — Est ei consilium et epistola- 
rum et schedularum scribendarum. -— Adestne tempus abe- 
undi ? — Abeundi tempus nondum adest. — Estne tempus 
loquendi ? — Est vero tempus loquendi. — Esne tu occupatus 
(Occupatusne es) in litteris scribendis ? — Ego non in litteris, 
sed in schedulis scribendis occupatus sum. — Studiosusne est 
filius tuus epistolarum scribendarum ? ~— Non scribendarum, 
sed legendarum studiosus est. — Estne charta utilis scribendo ? 

— Est. — Estne tibi copia (facultas) loquendi ? — Est mihi 
copia loquendi (dicendi).— Cui est copia legendi ? — Filio 
tuo copia est legendi et scribendi. — Quis venit videndi causa ? 

— Ego videndi gratia venio. — Quis ad naves comparandas 
missus est ? — Missus est navarchus. - — Estne tibi studium 
illud efficiendi ? — Est. — Quid est nobis faciendum ? — Suum 
cuique (nobis) tribuendum est. 



41. DICTATA UNA ET QUADRAGESIMA. 

Estne tibi adhuc (etiamnunc) voluntas amici mei domus 
emendse (Cupisne etiamnum domum amici mei emere) ? — 
Est mihi adhuc voluntas ; sed non habeo pecuniam (pecunia 
careo). — Estne tibi spatium ad laborandum ? — Est mihi 
spatium; deest autem voluntas laborandi. — Estne ei otium 
ad bacula secanda ? — Est ei otium ad aliquot secanda. — Cu- 
pisne panem (aliquantulum panis) secare? — Cupio nonnul- 
lum secare, sed cultro careo (deest mihi culter). — Estne tibi 
tempus (spatium) ad caseum secandum ? — Est mihi spatium 
ad aliquantulum secandum. — Cupitne ille arborem (illam) 
secare ? — Cupit vero earn secare, caret autem otio. — Estne 
ei spatium ad pannum secandum ? — Est ei spatium ad non- 
nullum secandum. — Estne mihi (Mihine est) otium ad arbo- 
res secandas? — Est mihi otium ad eas secandas. — Estne 
pictori voluntas equi emendi ? — Immo ei duorum emendo- 
rum voluntas est. — Habetne navarchus tempus ad loquen- 
dum ? — Tempus quidem habet, caret autem voluntate loquen- 
di. — Habesne studium currus emendi ? — Habeo vero studi- 
um unius emendi. — Estne mihi voluntas domus emendas ? — 
3* 



30 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

Est tibi voluntas unius emencUe. — Ecquicl fratri tno volun- 
tas est bovis magni emendi ? — Immo ei voluntas est parvi 
emendi. — Nobis est voluntas bourn parvoru in emendorum. — 
Quot equorum emendorum tibi est voluntas (Quot equos em- 
ere cupis) ? — Est mini voluntas quattuor emendorum (Cu- 
pio emere quattuor). — Estne alicui voluntas (studium) sco- 
parum emendarum ? — Voluntas est homini huicce unarum 
emendarum (Homo hie unas emere cupit). — Quid emendi 
homini illi est voluntas (Quid emere cupit homo ille) ? — Est 
ei voluntas unum pulchrum currum, tres pulchros equos, bo- 
nam theam et bonam carnem emendi (Unum pulchrum cur- 
rum &c. emere cupit). 



42. DICTATA ALTERA ET QUADRAGESIMA. 

Cupidus es loquendi (dicendi) ? — Cupidus sum, sed otio 
ad loquendum careo. — Audesne brachium tuum secare (Est- 
ne tibi animus brachii tui secandi) ? — Non audeo (id seca- 
re). — Estne mini fas (Licetne mihi) loqui ? — Tibi non est 
nefas loqui, sed nefas tibi est arbores meas secare (Licet tibi 
quidem loqui, sed arbores meas secare tibi non licet). — Cu- 
pitne amici tui Alius una plus avium emere (Cupidusne est 
. . . una plus avium emendi ? — Cupit vero uno plus emere 
(Cupidus est unius plus emendi). — Estne tibi voluntas una 
plus togarum pulchrarum emendi ? — Est mihi voluntas una 
plus emendi. — Cupimusne aliquot plus equorum emere? — 
Cupimus quidem aliquot plus emere, sed non amplius pecuniae 
habemus. — Quid emendi vobis est voluntas ? — Voluntas est 
nobis aliquid boni emendi, et vicinis nostris aliquid pulchri 
emendi voluntas est. — Nnra liberi eorum avium emendarum 
cupidi sunt ? — Liberi eorum avium emendarum non cupidi 
sunt. — Estne tibi animus navarchi risci emendi (Audesne 
navarchi riscum emere) ? — Est mihi cupiditas ejus emendi, 
sed non amplius pecuniae habeo (non est mihi reliqua pecu- 
nia). — Quis canis mei pulchri emendi cupidus est ? — Nemo 
ejus emendi cupidus est. — Cupisne emere aves meas pul- 
chras, an illas Francogallorum ? — Illas Francogallorum em- 
ere cupio. — Quern librum cupit ille emere ? — Emere cupit 
eum, quem tu habes, eum quern Alius tuus habet, et ilium 
quem meus habet. — Habesne duos equos ? — Unum tantum 
habeo, sed uno amplius emendi cupidus sum (unum amplius 
emere cupio). 



EXERCISES 43, 44. 31 



43. DICTATA QUADRAGESIMA TERTIA. 

Cupisne litteras meas (epistolam meam) servare ? — Cupio 
eas (earn) servare. — Licetne mihi (Estne mihi fas) pecuni- 
am tuam reponere ? — Licet tibi earn reponere. — Cupitne 
sartor togam meam conficere ? — Cupit vero earn conficere, 
sed non est ei spatium (sed otio caret). — Estne sartori tem- 
pus (spatium) ad togas meas reparandas ? — Est ei tempus 
ad eas reparandas (reficiendas). — Audesne pileum meum 
comburere ? — Comburere eum non audeo ; cupidus sum ejus 
servandi. — Estne sartoris puero spatium ad caligas meas 
reficiendas ? — Non est ei spatium ad eas reficiendas. — Quid 
amici nostri sartori est reficiendum ? — Togas nostras veteres 
ei reficiendas sunt. — Cui sunt reparandas nostras caligas ? — 
Reparandas sunt sutori nostro. — Quid opifici pileorum nostro 
faciendum est ? — Reficiendi sunt ei pilei vestri magni. — 
Estne fratris tui fabro tignario aliquid faciendum ? — Repa- 
randas sunt ei mensas nostras magnas et sellas nostras parvas. — 
Visne meos viginti septem thaleros reponere ? — Volo eos 
reponere (servare). — Utrum tollere vis thaierum ilium an 
florenum ilium ? — Ego ambos (utrumque) tollere volo. — 
Num vis digitum ejus (illius) secare? — Non volo (Nolo) 
eum secare. — Vultne pictor acetum comburere ? — Vult vero 
nonnullum comburere. — Num rusticus panem suum vult com- 
burere ? — Non suum, verum vicini sui comburere vult. — 
Estne tibi aliquid faciendum ? — Non est mihi quidquam 
faciendum. — Estne nobis aliquid (Ecquid est nobis) facien- 
dum ? — Coffea nostra nobis calefacienda est. — Visne loqui? 
— Volo vero loqui (Loqui non nolo). — Vultne filius tuus 
laborare (opus facere) ? — Non vult laborare. 



44. DICTATA QUADRAGESIMA QUARTA. 

Visne aliquid emere ? — Volo quiddam emere. — Quid 
emere vis ? — Libros aliquot bonos emere volo. — Quid ei 
est emendum? — Emendus est ei equus (aliquis) bonus. — 
Utrum emere vis hanc mensam an illam ? — Ego neque hanc 
neque illam emere volo. — Quam domum amicus tuus emere 
vult? — Magnam fratris tui domum emere vult. — Vultne 
famulus tuus ignem meum (or mihi) accendere ? — Vult (eum 
accendere). — Utrum pater tuus hos verveces emere vult an 



32 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

hos boves? — Non vult emere neque alteros neque alteros. — 
Utrum umbraculum meura an baculum raeum emere vult ? — 
Ambo (utrumque) emere vult. — Vultisne ignem accendere ? 

— Nolumus (unura accendere). — Quid facere (conficere) 
vis ? — Acetum facere volo. — Visne cultrum meura quaerere ? 

— Volo eum quaerere (Quaerere eum non nolo). — Numquid 
tibi est quaerendum (Estne tibi aliquid conquirendum) ? — 
Non est mihi quidquam quaerendum. — - Estne ei otium ad 
iilium meura quoerendum ? — Est ei otium, sed quaerere eum 
non vult. — Quid ei faciendum est? — Accendendus est ei ig- 
nis, lavanda sunt tibialia mea lintea, emenda sunt bona coffea, 
bonum saccharum, bona aqua, atque bona caro. — Vultne ille 
riscura tuum bonum emere ? — Vult eum emere. — Utrum 
emere vis domum meam magnam an parvam ? — Nolo emere 
nee domum tuam magnam nee parvam ; cupio emere illam 
amici nostri. — Num equos meos bonos emere vis ? — Nolo 
eos emere. — Quot verveces emere vis ? — Duo et viginti 
emere volo. — Vultne peregrinus multum frumenti emere? — 
Immo vero paulum tantum emere vult. — Visne magnam 
digitabulorum copiam emere ? — Immo vero pauca tantum 
emere volo ; liberi autem nostri permulta emere volunt. — 
Numquid illi quaerere volunt caligas easdem, quas nos habe- 
mus ? — Non eas quas vos habetis, sed eas quas pater meus 
habet, quaerere volunt. — Utrum tu quaerere vis togas meas, 
an illas Francogalli boni ? — Nolo neque tuas neque illas 
Francogalli boni quaerere ; quaerere volo meas atque illas filii 
mei boni. 



45. DICTATA QUADRAGESIMA QUINTA. 

Num tu vis (Cupisne) togam meam lacerare ? — Nolo 
(Non cupio) earn lacerare. — Num frater tuus librum meura 
pulchrum lacerare vult (cupit) ? — Non cupit eum lacerare. 
— Quid lacerare vult ? — Cor tuum lacerare vult. — Apud 
quem est pater noster? — Apud amicum suum est. — Ad 
quern vis ire (tu ire vis) ? — Ad te ire volo (cupio). — Visne 
domum meam ire ? — Non tuam, sed in illam sartoris mei ire 
volo (cupio). — Vultne (Cupitne) pater tuus ad amicum suum 
ire ? — Vult ad eum ire. — Apud quem (In eujus domo) est 
Alius tuus ? — Apud nos est (Domi nostrae est). — Voluntne 
liberi tui ad amicos nostros ire? — Volunt (Cupiunt) ad eos 
ire. — Estne peregrinus apud fratrem nostrum ? — Est apud 



EXERCISES 46, 47. 33 

eura. — Apud quern est Anglus (In cujus domo est) ? — Apud 
te est (Tuaa domi est). — Estne Americanus apud nos (domi 
nostrae) ? — Non, domine, non est apud nos ; in domo amici 
sui (apud amicum suum) est. — Estne Italus apud amicos 
suos ? — Est apud eos (In domo eorum est). 



46. DICTATA QUADRAGESIMA SEXTA. 

Visne domum ire ? ■ — Nolo ire domum (Domum ire non 
cupio) ; volo ire in domum filii vicini mei. — Num pater tuus 
domi est (Estne pater tuus domi) ? — Non vero, domine, domi 
non est. — Apud quern (In cujus domo) est? — Apud bonos 
vicini nostri veteris liberos est. — Num in ali cujus domum ire 
vis ? — Nolo in cujusquam domum ire. — Apud quern est 
filius tuus ? — Apud neminem est (Non est in domo cujus- 
quam) ; domi suae est (apud semet ipsum est). — Quid domi 
facere vult ? — Bonum vinum bibere vult. — Visne epistolas 
meas domum tuam portare ? — Immo eas in domum pater- 
nam portare volo. — Quis scidulas meas portare vult ? — Ju- 
venis eas portare vult. — Num eas domum meam portare 
vult? — Non; in domum fratris sui (or fraternam) eas por- 
tare vult. — Estne ejus pater domi ? — Domi suae non est ; 
apud peregrinum (in peregrini domo) est. — Quid est tibi ad 
bibendum (Quid bibendnm habes) ? — Non est mihi quid- 
quam ad bibendum (Nihil bibendum habeo). — Estne filio 
tuo aliquid ad bibendum ? — Sunt ei bonum vinum et bona 
aqua ad bibendum. — Vultne famulus tuus libros meos ad fra- 
tres meos portare (ferre) ? — Vult eos in domum eorum por- 
tare. — Quid tu domum meam portare vis ? — Domum tuam 
portare volo duas gallinas, tres aves, bonum panem et bonum 
vinum. — Num tu has sellas domum meam portare vis ? — 
Non has, sed (verum) illas portare volo. — Quid facere vult 
Germanus domi ? — Laborare et bonum vinum bibere vult. 



47. DICTATA QUADRAGESIMA SEPTIMA. 

Quid est tibi domi (Quid domi habes) ? — Non est mihi 
quidquam domi (Nihil domi habeo). — Estne tibi domi aliquid 
ad bibendum ? — Nihil ad bibendum habeo ; non habeo nisi 
aquam nequam. — Habetne centurio tantum coffeae quantum 
sacchari domi? — Tantum de ilia quantum de altera habet 



34 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

domi. — Visne tot thaleros quot orbiculos fibulatorios in fra- 
tris mei domura po r tare ?*-* Ego in domum ejus tot alterorum 
quot alterorum portare volo. — Visne vasa vitrea magna do- 
mum racara portare ? — Yolo aliquot domum tuam portare. — 
Cupitne mercator tot boves quot verveces emere ? — Emere 
cupit quot ex alteris tot ex alteris (tot horum quot illorum). — 
Reparandine sunt sutori tot calcei quot caligse ? — Reparandi 
sunt ei quot illorum tot harum. — Estne ei tantum vini quan- 
tum aqua3 ad bibendum ? — Est ei ad bibendum tantum alterius 
quantum alterius (quantum de hac tantum de illo). — Cupit- 
ne Turca vasa (aliqua) vitrea confringere ? — Cupit vero 
nonnulla confringere (Cupidus est aliquot confringendi). — 
Estnc cupidus vini bibendi? — Non est cupidus bibendi. — 
Visne aliquid de me emere (Numquid a me emere vis) ? — 
Nolo de te quidquam emere (Nihil a te emere volo). — De 
quo (A quo) tu vis frumentum tuum emere? — Volo id de 
mercatore magno emere. • — De quo boves suos emere volunt 
Angli ? — De (a) Batavis eos emere volunt (cupiunt). — Num- 
quid Hispani emere volunt ? — » Nihil emere volunt (cupiunt). 



48. DICTATA DUODEQUINQUAGESIMA. 

Visne aliquo ire? — Nusquam ire volo (Nolo usquam ire). 

— Num films tuus ad aliquem ire vult ? — « Ad nullum (nemi- 
nem) ire vult. — Quando vis juvenem tuum ad pictorem du- 
cere ? — Ego ilium hodie ad eum ducere volo. — Quo ille has 
aves portare (ferre) vult ? — Non vult eas usquam portare. 

— Visne medicum hunc ad hominem ducere ? — Volo ilium 
ad eum ducere. — Quando (Quo tempore) ilium vis ad eum 
ducere ? — Ego ilium hodie ad eum de ducere volo. — Vo- 
luntne medici ad fratrem tuum bonum venire ? — Nolunt ad 
eum venire. — Num quem mihi famulum mittere vis ? — Nolo 
tibi quenquam mittere. — Visne filium aliquem ad medicum 
mittere ? — Volo unura ad eum mittere. — Apud quem (Quo- 
cum) est medicus ? — Apud neminem (Cum nemine) est. — 
Visne ire aliquo ? — Vero, ad bonos Americanos ire volo. — 
Estne ei otium ad veniendum domum meam ? — Non est ei 
otium ad veniendum (eo). — Vultne (cupitne) centurio una 
plus epistolarum scribere ? — Vult vero scribere una amplius. 

— Visne scribere schedulam ? — Volo unam scribere. — Cu- 
pidusne est amicus tuus tot epistolarum scribendi quot ego ? — 
Cupidus est totidem scribendi. 



EXERCISES 49, 50. 35 



49. DICTATA UNDEQUINQUAGESIMA. 

Ubi frater tuus est ? — Domi est. — Quo (quorsum) tu ire 
vis ? — Domum ire volo (cupio). — Quo pater tuus ire vult? 

— Domum tuam ire vult. — Quo vis hanc epistolam portare ? 

— Ego earn in domum vicini mei portare volo. — Estne filius 
tuus domi? — Est (ibi). — Quo vult sutor caligas meas por- 
tare ? — Vult eas domum tuam portare. — Vultne eas domum 
portare ? — Vult eas eo portare. — Visne saceharum bonum 
domum tuam mittere ? — Volo eo mittere nonnullum. — Vult- 
ne pistor bonum panem domum mittere ? — Vult eo mittere 
nonnullum. — Visne venire ad me (ad me venire) ? — Volo 
ad te venire. — Quo tu ire vis ? — Ad Francogallos ire volo. — 
Voluntne Itali boni domum nostram ire ? — Nusquam ire vo- 
lunt (Nolunt usquam ire). — Visne filium tuum domum meam 
ducere ? — Ego eum non tuam, verum in centurionis domum 
deducere volo. — Quando tu eum in centurionis domum du- 
cere vis ? — Ego eum eras illuc ducere volo. — Habesne mul- 
tas epistolas scribendas ? — Non habeo nisi paucas scribendas 
(Paucas tan turn scribendas habeo). — Quam multas epistolas 
scribendas habet vicinus noster vetus ? — Scribendas habet 
tarn multas (tot) quot tu (habes). — Cui sunt epistolas longas 
scribendas ? — Scribendas sunt aliquot adolescentulo. — Quot 
litteras ei adhuc scribendas sunt ? — Scribendas sunt ei adhuc 
sex. — Quot ei mittendas sunt ? — Mittendas sunt ei viginti. 

— Num mittendas habet tot epistolas quot pater ejus ? — Pau- 
ciores mittendas habet (Mittendas sunt ei pauciores). — Mit- 
tendine sunt opifici pileorum adhuc aliquot pilei ? — Non sunt 
ei amplius mittendi. — Audetne filius tuus epistolam unam 
longam scribere ? — Audet vero unam scribere. — Vultne 
scribere tot epistolas quot meus ? — Vult vero scribere toti- 
dem. — Visne tot currus quot equos emere ? — Plus horum 
quam illorum emere volo. 



50. DICTATA QUINQUAGESIMA. 

Potesne (Scisne) mihi panem secare ? — Possum (Scio) tibi 
aliquantum secare. — Habesne cultrum ad secandum mihi ali- 
quantulum (qui or quo mihi aliquantulum seces) ? — Non ha- 
beo. — Potesne digitabula tua lavare ? — Possum quidem ea 
lavare, sed facere hoc non cupio. — Potestne (Scitne) sartor 



36 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

togam mihi facere? — Potest (Scit) tibi imam facere (conficere). 

— Visne ad medicum loqui ? — Volo (ad eum loqui). — Cupit- 
ne filius tuus me videre, ut mecum (ad me) loquatur ? — Te 
videre cupit (vult), ut tibi det thalerum. — Num me occidere 
(interficere) vult ? — Non te occidere vult ; te videre modo vult. 

— Cupitne amici nostri veteris filius (unum) bovem occidere 
(mactare) ? — Iramo duos occidere (mactare) cupit (vult). — 
Quantum pecuniae (Quantam pecuniam) mittere mihi potes ? 

— Ego tibi triginta thaleros mittere possum. — Visne mihi mit- 
tere epistolam meam ? — Volo tibi earn mittere. — Visne mit- 
tere aliquid sutori ? — Vero, ei caligas meas mittere volo. — 
Num vis ei togas tuas mittere ? — Immo vero eas ad sartorem 
meum mittere volo. — Potestne mihi sartor togam meam mit- 
tere ? — Mittere cam non potest. — Possuntne (Sciuntne) libe- 
ri tui scribere epistolas ? — Sciunt (nonnullas scribere). 



51. DICTATA UNA ET QUINQUAGESIMA. 

Estne tibi scyphus ad vinum bibendum ? — Est mihi unus, 
vino autem careo ; non habeo nisi aquam. — Visne mihi dare 
pecuniam, ut (aliquantulum) emam ? — Dare tibi non nolo 
(Volo tibi dare), sed non habeo nisi pauxillum (paulum tan- 
tum habeo). — Visne mihi dare quod habeas ? — Volo tibi dare. 

— Potesne bibere tantum vini quantum aquas? — Tantum ex 
uno quantum ex altera bibere possum. — Estne vicino nostro 
lignum ad ignem accendendum (qui or quo ignem accendat) ? 

— Habet quidem nonnullum ad unum accendendum, caret 
autem pecunia ad emendum panem et carnem (qui or qua pa- 
nemetcarnem emat). — Visne ei aliquantulum commodare ? 

— Volo ei commodare (Commodare ei non nolo). — Cupisne 
ad Germanum loqui ? — Cupio (volo) ad eum loqui. — Ubi est ? 

— Apud filium centurionis est. — Cupitne (Vultne) Germa- 
nus ad me (mecum) loqui? — Cupit vero ad te (tecum) loqui. 

— Utrum cum meo fratre loqui vult an cum tuo? — Cum 
utroque loqui vult. — Possuntne sartoris nostri liberi laborare 
(opus facere) ? — Possunt laborare, sed nolunt. 



52. DICTATA ALTERA ET QUINQUAGESIMA. 

Habetne faber tignarius pecuniam ad malleum emendum 
(qui or qua malleum emat) ? — Habet nonnullam ad unum 



EXERCISE 53. 37 

emendum (qui or qua unum emat). — Estne navarcho pecu- 
nia, qui (or qua) navem emat ? — Est ei, qui (or qua) unam 
emat. — Habetne rusticus pecuniam ad oves emendas ? — Non 
habet ad (quasquam) emendas (Non habet, qua emat). — 
Estne tibi otium ad patrem meum videndum ? — Non est 
mihi otium ad eum videndum. — Vultne (Cupitne) pater tuus 
me videre ? — Non te.videre vult. — Habetne famulas scopas 
ad domum everrendam ? — Habet vero unas ad earn everren- 
dam. — Vultne earn everrere ? — Vult earn everrere. — Estne 
mihi (Num. mihi est) sat salis ad carnem meam saliendam 
(qui or quo carnem meam saliam) ? — Non est tibi satis ad 
earn saliendam. — Num amicus tuus domum meam venire 
vult, ut me videat ? — Non vult nee domum tuam venire nee 
te videre. — Cupidusne est vicinus noster equi sui occidendi ? 

— Non est cupidus ejus occidendi. — Num tu amicos tuos 
interficere vis ? — Immo inimicos meos modo interficere volo. 

— Visne cum liberis (ad liberos) sutoris tui loqui ? — Volo 
cum iis (ad eos) loqui. — Quid iis dare vis ? — Ego iis placen- 
tas magnas (panificia magna) dare volo. — Visne (Num vis) 
iis aliquid cummodare ? — Non habeo, quod iis commodem. — 
Habetne coquus adhuc salem ad carnem saliendam ? — Habet 
adhuc aliquantulum. — Reliquumne est ei aliquid oryzas ? — 
Est ei permultum reliquum. — Vultne mihi dare aliquantu- 
lum ? — Vult vero tibi dare aliquantulum. — Ecquid liberis 
meis egenis dare vult ? — Vult iis nonnullum dare. — Utrum 
occidere vult gallinam hanc an illam ? — Neutram occidere 
vult. — Utrum occidere vult bovem hunc an ilium ? — Ambos 
(utrumque) occidere vult. — Quis nobis buccellata mittere 
vult? — Pistor vobis aliqua mittere vult. — Ecquid habes 
boni (Estne tibi aliquid boni), quod mihi des ? — Nihil boni 
habeo (Non est mihi quidquam boni), quod tibi dem. 



53. DICTATA QUINQUAGESIMA TERTXA. 

Visne amico tuo (ad amicumtuum) respondere (rescribere) ? 
— Volo ei (ad eum) rescribere. — Sed cui tu vis rescribere ? 
— - Ego patri meo bono rescribere volo. — Nonne vis amicis 
tuis bonis rescribere ? — Volo iis rescribere. — Quis mihi 
rescribere vult ? — Rescribere tibi (ad te) vult Russus, sed 
non potest. — Vultne Russus epistolam ad me scribere ? — 
Vult unam ad te scribere. — Possuntne Hispani ad nos re- 
scribere ? — Rescribere ad nos non possunt, sed nos ad eos 



38 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

rescribere possnmus. — Quid Anglo faciendum est ? — Re- 
scribendum est ei ad epistolam (ad litteras). — Cui epistolas 
(Ad quam epistolam) est ei rescribendum ? — Rescribendum 
est ei ad epistolam Francogalli boni. — Estne milii rescriben- 
dum ad epistolam aliquam ? — Rescribendum tibi est non ad 
epistolam, sed ad schedulam. — Cui schedulse (Ad quam 
schedulam) mihi rescribendum est ? — Rescribendum tibi est 
ad illam centurionis magni. — Rescribendumne est nobis ad 
epistolas mercatorum ? — Est nobis ad eas rescribendum. — 
Visne sartoris tui schedule rescribere ? — Volo ei (ad earn) 
rescribere. — Ecquis (Numquis) epistolas meas magna? rescrib- 
ere vult ? — Nemo ei (ad earn) rescribere vult. — Utrum pater 
rescribere tuus vult ad hanc schedulam an ad illam ? — Non 
rescribere vult neque ad hanc neque ad illam. — Quibus sched- 
ulis respondere vult ? — Respondere vult solum illis amico- 
rura suorum bonorum. — Vultne ad litteras meas (or epistolas 
meae) respondere (rescribere) ? — Vult vero ad eas responde- 
re. — Vultne pater tuus aliquo ire ? — Nusquam ire vult (Non 
vult ire usquarn). — Ubi est f rater tuus? — In hortis amici 
nostri est. — Ubinam est Anglus ? — In hortulo suo est. — Quo- 
nam vos ire cupitis (vultis) ? — In Francogallorum hortos inire 
cupimus (volumus). — Ubi est Alius tuus ? — In conclavi suo 
est. — Vultne in horreum inire ? — Vult (in id) inire. — Vis- 
ne (in) theatrum magnum inire ? — Nolo ego inire, sed filius 
meus cupidus est ineundi. — Ubi est Hibernus ? — In theatro 
est. — Estne Americanus in silva? — Inest. 



54. DICTATA QUINQUAGESIMA QUARTA. 

Visne venire ad me, ut in silvam ineamus ? — Non est 
mihi voluntas in silvam ineundi. — Quod (in) theatrum inire 
vis ? — (In) theatrum magnum inire volo. — Utrum inire vis 
hortos meos an illos Batavi ? — Non cupio inire neque tuos 
neque illos Batavi ; ego Francogallorum hortulos inire volo. 
— Num in illos Germanorum inire vis ? — Nolo eo inire. — 
Suntne Americanis magna mercium receptacula ? — Sunt iis 
nonnulla. — Suntne Anglis penora* magna ? — Sunt iis non- 
nulla. — Habentne Germani tot receptacula mercium quot 
penora ? — Tot horum quot illorum habent. — Visne penora 
nostra magna videre ? — Volo vero in receptacula tua mer- 

* See Grammar, page 84, 4. 



EXERCISES 55,16. 39 

cium inire, ut ea videam (Volo vero videndi causa in, &c). — 
Estne vobis multum foeni in cellis vestris penariis ? — Est nobis 
ejus permultum, sed non est nobis satis frumenti. — - Vultisne 
aliquid (aliquantum) emere ? — Volumus vero nonnullum 
emere. — Estne nobis tantum frumenti, quantum vini in cellis 
nostris penariis ? — Est nobis tantum ex altero quantum ex 
altero. — Tenentne Angli tantum panni quantum chartas in 
mercium suis receptaculis ? — Immo plus alterius (de altero) 
quam alterius (de altera) tenent. — Estne patri tuo otium ad 
scribendum epistolam ad me ? — Cupit quidem unam ad te 
scribere, sed otio caret liodie. — Quando vult ad illam fratris 
mei respondere ? — Respondere vult ad earn eras (crastino tem- 
pore). — Visne domum meam venire, ut magna mea mercium 
receptacula videas ? — Non possum hodie domum tuam veni- 
re ; epistolae mini scribendse sunt. — Ubi est culter ? — Sub 
mensa est. — Estne amicus tuus intus ? — Est (intus). — In- 
tro it. — Cupisne foras ire (Visne exire domo) ? — Immo vero 
intro ire cupio. — Estne pictor foris ? — Non est foris. 



55. DICTATA QUINQUAGESIMA QUINTA. 

Ubi est noster amicus ? — In foro est. — Ubi est frater 
meus ? — Ruri est. — Visne rus ire ? — Nolo eo ire. — Quo 
(quorsum) ire cupis ? — Ad forum ire cupio. — Estne frater 
tuus domi? — Non; saltationi interest (adest). — Quo ire 
vult Alius tuus ? — Ad (in) locum publicum ire vult. — Itne 
Anglus rus, ut agros videat ? — Rus non it, ut agros videat, 
sed ut silvas, aves, aquam videat, et (ut) theam bibat. — Ubi 
est Alius rustici ? — In agris est frumentum secans (frumenti 
secandi causa). — Num filius equitis (hominis nobilis) aliquo 
ire vult ? — Non usquam ire vult ; fessus est. — Quo ferre 
(portare) vult frumentum qusesitoris filius ? — Ferre vult ali- 
quantum in cellam penariam fratris tui. — Vultne eo portare 
vinum et carnem ? — Utrumque eo portare vult. 



56. DICTATA QUINQUAGESIMA SEXTA. 

Estne tibi otium ad standum juxta fenestram ? — Non est 
mihi otium ad standum juxta fenestram. — Estne frater tuus 
domi ? — Non est (domi). — Ubi est ? — Ruri (est). — Num 
quid est ei ruri faciendum ? — Nihil ei quidquam ibi faciendum 



40 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

est. — Quo ire vis ? — In tlieatrum ire volo. — Estne Turca 
in theatro ? — Inest. — Quis in hortis est ? — Liberi Anglo- 
rum et illi Germanorum ibi sunt. — Ubi vult pater tuus me- 
cum loqui? — In cubiculo (conclavi) suo tecum loqui vult. — 
Quocum (Ad quern) loqui vult frater tuus? — Cum Hiberno 
(Ad Hibernum) loqui vult. — Non ad Scotum loqui vult ? — 
Vero, ad eum loqui vult. — Ubi ad eum (cum eo) loqui vult ? 

— Loqui vult ad eum (cum eo) in theatro. — Cupitne Italus 
cum aliquo loqui ? — Cupit (Vult) vero loqui cum medico. — 
Ubi ad eum loqui vult ? — Loqui vult ad eum inter saltan- 
dum (in saltatione). — Potesne mihi mittere pecuniam ? — 
Possum tibi mittere nonnullum. — Quantam pecuniam mittere 
mihi potes ? — Mittere tibi possum triginta duo thaleros. — 
Quando mihi pecuniam illam mittere vis? — Volo tibi earn 
hodie mittere. — Visne mihi earn mittere rus ? — Volo tibi 
earn illo mittere. — Visne famulum tuum in forum mittere ? 

— Volo eum illo mittere. — Emendumne est tibi aliquid in 
foro ? — Emenda * sunt mihi bonus pannus, bonee caligoe et 
boni calcei. 



57. DICTATA QUINQUAGESIMA SEPTIMA. 

Quid facere vult lanius ruri ? — Boves ibi et verveces eme- 
re vult, ut eos occidat (or, better, quos occidat). — Visne galli- 
nam emere, ut earn {or quam) occidas ? — Volo unam emere, 
sed occidere earn non audeo. — Num nauta aliquem interficere 
vult? — Neminem interficere vult. — Cupisne epistolas meas 
comburere ? — Facere non audeo. — Utrum quosrere vult 
famulus cultrum meum an chartam meam ? — Utrumque 
quasrere vult. — Quern cultrum cupis (vis) ? — Cultrum me- 
um magnum cupio (volo). — Quos boves lanius occidere vult? 

— Occidere vult boves magnos (grandes). — Qualem penum 
(Quid peni) emere vult mercator? — Bonum penum emere 
vult (Emere vult penum bonum). — Ubi (eum) emere vult? 

— (Emere vult eum) in foro. — Ad quern (eum) mittere 
vult ? — Mittere vult (eum) ad inimicos nostros. — Visne 
mihi mittere uno plus librorum ? — Volo tibi mittere aliquot 
amplius. — Potesne bibere tantum vini quantum vicinus tuus 
(bibere potest) ? — Tantum bibere possum ; amicus autem nos- 
ter Russus plus quam uterque nostrum bibere (portare) potest. 

* See Grammar, page 99, B. 3. 



EXERCISES 58, 59. 41 

— Potestne Russus bibere tantum hujus vini quantum illius ? 

— Tantum de uno, quantum de altero bibere potest. — Ha- 
besne aliquid boni ad bibendum ? — Nihil boni ad bibendum 
habeo. 

58. DICTATA DUODESEXAGESIMA. 

Potestne amicus Hispani penum portare ? — Potest vero 
nonnullum portare. — Quo penum portare vult ? — Portare 
vult (nonnullum) ad cellas penarias nostras. — Visne emere 
penum, ut eum (or, better, quern) in cellas penarias nostras 
portes ? — Immo nonnullum emere volo, ut eum (or quern) 
rus portem. — Visne ad fenestram ire, ut adolescentem vide- 
as? — Non est (Deest) mihi otium ad eundum (ad fenestram). 

— Estne tibi aliquid faciendum ? — Scribenda est mihi epis- 
tola. — Ad quern scribenda tibi est epistola ? — Scribenda 
mihi una est ad amicum meum. — Visne litteras ad qusesito- 
rem mittere ? — Volo ad eum mittere. — Quid ad eum scribere 
vis ? — Ego ad litteras ejus respondere volo. — Potesne scrib- 
ere tot epistolas, quot ego? — Ego plus (plures), quam tu, 
scribere possum. — Potesne dare litteras ad amicos tuos ab- 
sentes ? — Possum litteras ad eos dare. — Estne tibi charta 
ad scribendum ? — Est. — Potestne quaesitor litteras mittere 
ad aliquem ? — Litteras mittere (dare) potest ad neminem. 



59. DICTATA UNDE3EXAGESIMA. 

Amarisne (Diligerisne) a patre tuo ? — Amor (Diligor) ab 
eo. — Amaturne ab eo frater tuus ? — Amatur (Diligitur) ab 
eo. — A quo ego amor (diligor) ? — Amaris (diligeris) a pa- 
rentibus tuis. — Amamurne (Diligimurne) ? — Amamini (Dil- 
igimini). — A quo amamur (diligimur) ? — Amamini (Dil- 
igimini) ab amicis vestris. — Amanturne (Diligunturne) hi 
homines? — Amantur (Diliguntur) a nobis et ab amicis suis 
bonis. — A quo ducitur csecus? — (Ducitur) a me. — Quo 
(Quorsum) eum ducis ? — Duco eum domum. — A quo nos 
vituperamur (reprehendimur) ? — Vituperamur (Reprehendi- 
mur) ab inimicis nostris. — Quam ob rem ab iis vituperamur ? 
— Quia (Quod) nos non amant. — Afficiminine poena (or 
Puniminine) a magistro vestro ? — Nos poena non afficimur 
(non punimur), quia seduli et boni sumus. — Audimurne? — 
Audimur. — A quo audimur ? — Audimur a vicinis nostris. 
4* 



42 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

— Auditurne magister ab alumnis (a discipulis) suis ? — Au- 
ditor ab iis. — Qui liberi laudantur ? — Ii, qui boni (bene mo- 
rati) sunt. — Qui poena afficiuntur ? — Illi, qui ignavi (seg- 
nes) et maii (malis moribus) sunt. — Utrum vos laudamini an 
vituperamini ? — Nos nee laudamur nee vituperamur (repre- 
hendimur). — Amaturne amicus noster a magistris suis? — 
Vero, et amatur et laudatur ab iis, quia assiduus beneque rao- 
ratus est ; sed frater ejus a suis despicatui habetur (or con- 
temnitur), quia nequam et ignavus est. — Scribiturne epistola? 

— Scribitur. — A quo scribuntur libri illi ? — Scribuntur ab 
amicis nostras. — Ad quern (or cui) mensa mittitur ? — Mit- 
titur ad vicinum nostrum. — Quo mittuntur cultri (illi)? — 
Domum nostram mittuntur. — Mitterisne aliquo ? — Nusquam 
mittor. — Num indusia nostra ab aliquo lavantur ? — Non 
lavantur ab ullo (A nemine lavantur). — Fitne frater tuus 
sedulus ? — Non fit. — Calefitne coffea nostra ? — Calefit. — 
A quo reparantur (reficiuntur) togse nostras? — Reparantur 
a sartore. — Num equi nostri ab aliquo emuntur ? — A nemi- 
ne emuntur. — A quo bibitur vinum ? — Bibitur ab amicis 
nostris. — Legiturne liber a quoquam? — Non legitur ab ullo 
(A nemine or nullo legitur). — A quo leguntur libri boni ? — 
Leguntur a sapientibus doctisque. — Qua re delectaris ? — 
Ego libris meis novis delector. — Quomodo hostes (inimici) 
nostri occiduntur (interficiuntur) ? — Interficiuntur gladio. 



60. DICTATA SEXAGESIMA. 

Visne apportare (afferre) saccharum ? — Volo nonnullum 
apportare (afferre). — Mi fili, visne aquam apportare? — 
Etiam, mi pater, apportare volo (non nolo). — Quo tu ire 
vis? — Ad puteum ire cupio (volo), ut aquam apportem 
(afferam). — Ubi est frater meus ? — Apud (ad) puteum est. 
— Visne filium raeum arcessi jubere ? — Volo eum arcessi 
jubere. — Vultne centurio puerum meum adduci jubere ? — 
Vult vero eum adduci jubere. — Ubi est? — In angulo navis 
est. — Potesne litteras ad me dare ? — Possum unas ad te 
dare. — Oportetne me aliquo ire ? — Oportet te in hortos in- 
ire (Oportet ineas in hortulum). — Oportetne ego jubeam ali- 
quid afferri ? — Oportet vero jubeas afferri bonum vinum, 
bonum caseum et bonum panem. — Quid ego faciam oportet 
(Quid me facere oportet, or Quid mihi faciendum est) ? — 
Oportet scribas (Te oportet scribere) epistolam unam longam. 



EXERCISE 61. 43 

— Ad quern me oportet epistolam longam scribere ? — Scri- 
bas oportet imam ad amicum tuum. — Estne puerculus tuus 
diligens ? — Est vero et modestus et diligens (non minus dili- 
gens quam modestus). — Num hi pueri inepti et segnes sunt? 

— Non sunt neque inepti neque segnes. — Quis appellaris ? 

— Ego doctus et sapiens appellor. — Fiuntne illi docti ? — 
Fiunt. — Evaditne orator ? — Evadit. — Manentne boni ? — - 
Non manent. — Incedone ego imperator ? - — Incedis. — Num 
illi habentur formosi ? — Immo vero deformes habentur (ex- 
istimantur). — Cupiuntne fieri clementes ? — Cupiunt clemen- 
tes fieri. — Licetne mihi esse beato (beatum) ? — Licet. — 
Videmur nos justi esse ? — Non videmini. 



61. DICTATA UNA ET SEXAGESIMA. 

Quid nos faciamus (or facere) oportet (Quid nobis facien- 
dum est) ? — Oportet vos eatis (or ire) in silvas ligni secandi 
causa (or ut lignum secetis). — Quid Anglum facere oportet 
(Quid Anglus faciat oportet) ? — Habetne Hispanus aliquid 
faciendum ? — Laborandum est ei. — Ubi laborare potest ? — 
Laborare potest in conclavi suo et in meo. — Quando mihi 
dare vis pecuniam ? — Dare tibi volo hodie vesperi. — Opor- 
tetne me domum tuam venire ? — Oportet (te domum meam 
venire). — Quando (Quo tempore) me domum tuam venire 
oportet ? — Hodie mane. — Utrum domum tuam veniam opor- 
tet mane an vesperi ? — Et mane et vesperi venias oportet 
(Necesse tibi est venire et mane et vesperi). — Quo ego earn 
necesse est ? — Necesse est eas in campum magnum, ut cum 
mercatoribus (ad mercatores) loquare. — Quo ire rustico ne- 
cesse est? — In agros ire ei necesse est, ut foenum secet. — 
Necessene est mihi tibi aliquid servare ? — Necesse est ser- 
ves mihi aurum meum bonum et opera mea bona. — Oportet- 
ne liberos amicorum nostrorum facere aliquid ? — Oportet eos 
(Necesse est iis) laborare mane et vesperi. — Quid tibi sartor 
reficiat oportet ? — Reficiat oportet mihi togam meam vete- 
rem (Necesse est ei togam meam veterem reficere). — Quam 
gallinam coquus occidat oportet ? — Occidat et banc et illam 
oportet (necesse est). — Utrum tibi mittam oportet libros hos 
an illos ? — Oportet mihi mittas et hos et illos. — Habesne 
aliquid ad bibendum (Habesne quod bibas) ? — Nihil ad bi- 
bendum habeo (Non habeo quod bibam). — Quid ad biben- 
dum habent ? — Nihil ad bibendum habent nisi aquam. — Quo 



44 KEY TO LATIN GBAMMAR. 

te ire oportet ? — Me in hortos inire oportet. — Necessene est 
iis scribere ? — Non necesse est. — Oportetne nos loqui (or 
loquamur) ? — Oportet. — Oportetne me jubere (ego jube- 
am) aquam afferri ? — Oportet jubeas (aliquantulum) afferri 
(apportari). — Cui necesse est librum apportari jubere? — 
Necesse est fratri nostro cum apportari jubere. — Jubentne 
me arcessi (adcluci) ? — Non jubent (te arcessi). 



62. DICTATA ALTERA ET SEXAGESIMA. 

Loquunturne Latine (Num illi Latine loquuntur) ? — Lo- 
qui non possunt. — Nosne loquimur ? — Non loquimur. — Cui 
blandimini ? — Nulli (Nemini) blandimur. — Hortanturne ali- 
quem (Ecquem bortantur) ? — Hortantur vero amicos suos. 

— Hortanturne te, ut ad eos venias ? — Me non hortantur, ut 
ad eos veniam, sed ut litteras ad eos mittam. — Vererisne ali- 
quid (Numquid vereris) ? — Nihil vereor. — Verentur, ne 
interficiantur ? — Non verentur. — Quo usque ire vis ? — Ire 
volo usque ad extremam silvam. — Quo usque frater tuus ire 
vult ? — Ire vult usque ad terminum illius vise. — Quo usque 
extenditur vinum ? — Extenditur usque ad fundum dolii (us- 
que ad imum dolium). — Quo usque extenditur aqua? — Ex- 
tenditur usque ad ima putei (imo tenus puteo). — Quorsum 
is? — Ad forum eo. — Quo imus nos? — Rus imus. — Isne 
usque ad locum publicum? — Immo ego usque ad fontem eo. 

— Quo tempore ad forum it coquus tuus ? — Eo it quotidie 
mane (quot diebus mane). — Potesne ad equitem loqui? — 
Possum vero quotidie ad eum loqui. — Possumne patrem 
tuum videre ? — Potes eum videre quotidie vesperi (nullo non 
vespere) . — Quota hora ego videre eum possum ? — Videre 
eum potes quotidie vespere hora octava. — Visne hodie ad 
me venire ? — Venire ad te hodie non possum, verum eras. 

— Quota hora eras venire vis ? — Venire volo media hora post 
octavam. — Non venire potes quadrante horse post octavam ? 

— Non possum. — Quota hora it filius tuus ad centurionem ? — 
Ad eum it quadrante horse ante primam. — Quota hora domi 
est amicus tuus ? — Media nocte. 



63. DICTATA SEXAGESIMA TERTIA. 

Cupidusne es in publicum prodeundi ? — Non sum (cupi- 
dus in publicum prodeundi). — Quo tempore domo exire (in 



EXERCISE 64. 45 

publicum prodire) vis? — Exire volo media hora post ter- 
tiam. — Vultne pater tuus in publicum prodire ? — Non vult 
in publicum prodire ; domi se tenere vult. — Yisne hie mane- 
re (morari), amice mi carissime ? — Manere hie non possum ; 
in mercium receptaculum ire me oportet (Necesse est mihi in 
mercium receptaculum ire). — Necessene est tibi ire ad fra- 
trem tuum? — Est mihi necesse ad eum ire. — Quota hora 
epistolse tuae tibi scribendse sunt ? — Scribendse sunt mihi me- 
dia nocte (Necesse est scribam eas media nocte). — Utrum ad 
fratrem tuum is vesperi an mane ? — Eo ad eum et vesperi 
et mane (mane non minus quam vesperi). — Quo is hoc tem- 
pore ? — In theatrum (ad spectaculum) eo. — Quo is hodie 
vesperi ? — Nusquam eo ; necesse est maneam domi, ut epis- 
tolas scribam. — Suntne fratres tui domi (Num. fratres tui 
domi sunt) ? — Non sunt (ibi). — Ubi sunt ? — Ruri sunt. — 
Quo eunt amici tui ? — Domum eunt. — Suntne sartori tuo 
tot liberi quot sutori tuo (sunt) ? — Sunt illi totidem. — Ha- 
bentne sutoris tui filii tot caligas quot pater eorum (habet) ? — 
Immo plures, quam ille, habent. — Habentne liberi opificis 
nostri pileorum tantum panis quantum vini ? — Plus alterius 
(deuno) quam alterius (de altero) habent. — Habetne noster 
faber tignarius filium unum reliquum ? — Immo plures eorum 
reliquos habet. — Sitiuntne Itali? — Vero, et esuriunt et siti- 
unt. — Habentne aliquid faciendum ? — Nihil faciendum ha- 
bent. — Utrum Hibernorum filii (liberi) esuriunt an sitiunt ? — 
Neque esuriunt neque sitiunt, sea fessi sunt. 



64. DICTATA SEXAGESIMA QUARTA. 

Estne tibi otium ad prodeundum in publicum ? — Non est 
mihi otium ad prodeundum. — Quid tibi domi faciendum est ? 
— Necesse est scribam epistolas ad amicos meos. — Estne 
tibi cubiculum tuum everrendum (scopis purgandum) ? — Est 
mihi everrendum. — Estne tibi necesse fratribus tuis pecuni- 
am commodare (Commodandane tibi est pecunia fratribus 
tuis) ? — Necesse est commodem iis aliquantulum. — Estne 
tibi in hortos eundum ? — Eundum et mihi eo. — Quota hora 
tibi eo eundum est ? — Eundum mihi est eo quadrante horse 
post duodecimam. — Eundumne est tibi ad fratrem meum 
hora undecima noctis? — Immo vero eundum est mihi ad eum 
media nocte. — Ubi sunt fratres quassitoris nostri ? — In silva 
magna sunt, ut arbores magnas secent (arbores magnas secan- 



46 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

tes). — Habentne pecuniam, qui (or qua) partem vinumque 
emant ? — Habent. — Oportetne Francogallorum liberos ad 
Anglorum liberos ire ? — Oportet. — Visne vinum et scyphos 
afferri jubere ? — Licetne Turca3 apud Russum manere? — 
Licet illi apud eum (hunc) manere. — Non est illi nefas apud 
hunc manere. — Visne mihi dare pecuniam, ut panem oppor- 
tem ? — Yolo tibi dare, ut panem et cerevisiam apportes. — 
Ecquid liberi tui quotidie in publicum prodeunt ? — Prodeunt 
vero quotidie mane (quot diebus mane). — Quando (Quo 
tempore) tu in publicum prodis ? — In publicum prodeo quot 
diebus mane. — Quota hora in publicum prodit frater tuns ? — 
Prodit hora nona. — Quo usque ire cupit ? — Usque Romam 
(ire cupit). — Quo usque in aquam inire audet ? — Pectoris 
tenus inire audet. 



65. DICTATA SEXAGESIMA QUINTA. 

Visne (vin') mihi omcium prasstare (mihi gratum facere) ? 

— Etiam, domine ; qua re ? — Vin' fratri tuo mandare, ut 
mihi equum suura vendat ? — Volo ei mandare, ut tibi eum 
vendat. — Vin' jubere ministros meos cubicula mea magna 
scopis purgare ? — Volo eos jubere (ea) purgare (everrere). 

— Visne filium tuum jubere ad patrem meum venire ? — 
Volo eum (ad eum) venire jubere. — Cupisne mihi aliquid 
dicere (Habesne quod mihi dicas) ? — Non habeo quod tibi 
dicam. — Habesne quod patri meo dicas ? — Habeo vero ver- 
bum, quod ei dicam (pauca quae ei dicam). — Num fratres 
tui currum suum vendere volunt ? — Vendere non volunt. — 
Johannes! adesne ? — Etiam, domine, adsum (hie sum). — 
Vin' tu ad opificem meum pileorum ire, ut jubeas eum pileum 
meum reficere ? — Volo ad eum ire. — Visne ad sartorem ire, 
ut ei mandes, ut togas meas reparet (reficiat) ? — Volo ad eum 
ire. — Visne in forum ire? — Volo eo ire (Ire eo non nolo). 

— Quid mercator habet ad vendendum ? — Ad vendendum 
habet digitabula scortea pulchra, pectines, et bonum pannum. 

— Habetne aliqua indusia ad vendendum ? — Habet nonnulla 
ad vendendum (quae vendat). — Cupitne mihi equos suos ven- 
dere ? — Cupit tibi eos vendere. — Quis tragoediam Thyestem 
legere scit (potest) ? — Ego quidem earn legere non possum (or 
non scio, or nescio), sed frater meus cupidus est ejus legendi. — 
Quis librum meum legit ? — Discipulus tuus, frater meus, eum 
legit. — Quis mihi cultrum. vendere cupit (vult) ? — Ejus ami- 



EXERCISES 66, 67. 47 

cus, pistor tibi unum vendere vult. — Indigesne tu alicujus 
(Eccujus indiges) ? — Yero ; patris tui, mercatoris, indigeo. — 
Quern laudant (homines) ? — Inimicum nostrum, pictorem, 
laudant. 



66. DICTATA SEXAGESIMA SEXTA. 

Qua re eges (indiges) ? — Bono pileo egeo. — Egesne hoc 
cultro ? — Egeo. — Estne tibi opus pecunia ? — Opus est. — 
Num fratri tuo opus est piper (pipere) ? — Non opus est. — 
An ei opus sunt caligae ? — Non opus sunt. — Quid fratri tuo 
opus est ? — Non est ei opus quidquam (Nihil opus est) . — 
Cui opus est saccharum (saccharo) ? — Nemini eo opus est. — 
Numquid patri tuo opus est ? — Nihil ei opus est. — Quid 
mihi opus est ? — Opus est tibi nihil. — Indigesne tu libro 
meo ? — Vero, eo indigeo. — Indigetne eo pater tuus ? — Non 
indiget. — Estne amico tuo opus hoc baculo (hocce baculum) ? 

— Est ei opus. — Utrum ei opus sunt hi emboli an illi ? — 
Non opus sunt ei neque hi neque illi. — Indigesne tu mei ? — 
Tui indigeo. — Quando ego tibi opus sum ? — Nunc. — Quid 
mihi dicere vis (Quid habes quod mihi dicas) ? — Volo tibi 
dicere quiddam novum (aliquid novi). — Quid tibi vis? — 
Cupio ad te (tecum) loqui. — Indigetne nlius tuus nostri ? — 
Indiget vero et tui et fratrum tuorum. — Indigesne famulorum 
meorum ? — Eorum indigeo. — Numquis fratris mei indiget ? 

— Nemo ejus indiget. 



67. DICTATA SEXAGESIMA SEPTIMA. 

Estne serum ? — Non serum est. — Quota hora est ? — 
Quadrans horae post decimam est. — Qua hora pater tuus in 
publicum prodire vult ? — Prodire vult dodrante horae post 
octavam (quadrante horse ante nonam). — Utrum vendere 
vult equum hunc an ilium ? — Neutrum vendere vult. — 
Utrum emere vult togam hanc an illam ? — Utramque emere 
vult. — Habetne uno plus equorum ad vendendum ? — Habet 
vero uno plus, sed vendere eum non cupit (non vult). — Ha- 
betne uno plus curruum (pilentorum) ad vendendum ? — Non 
habet uno plus curruum ad vendendum ; ad vendendum au- 
tem habet aliquot amplius bourn. — Quando eos vendere vult ? 
— Vendere vult eos hodie. — Utrum eos vendere vult mane 



48 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

an vesperi ? — Vendere vult eos liodie vesperi. — Quota, hora ? 
— Dimidia (or media) hora post quintam. — Potesne ire ad 
pistorem ? — Non possum ad eum ire ; sero est. — Quam 
serum est ? — Media nox est. — Cupisne videre hominem 
ilium ? — Cupio eum videre, ut eum cognoscam. — Cupitne 
pater tuus fratres meos videre ? — Cupit eos videre, ut eos 
cognoscat. — Vultne equum meum videre? — Vult eum vide- 
re. — Quota hora eum videre vult ? — Videre vult eum hora 
sexta. — Ubi eum videre vult ? — Videre vult eum in loco pub- 
lico (in campo). — Habetne Germanus multum frumenti ad 
vendendum ? — Non habet ad vendendum nisi pauxillum. — 
Quales cultros ad vendendum habet mercator ? — Bonos cul- 
tros ad vendendum habet. — Quot cultri ei reliqui sunt ? — 
Reliqui sunt ei sex. — Habetne Hibernus multum vini reli- 
quum ? — Non multum reliquum habet. — Estne tibi satis 
vini ad bibendum? — Non est mihi permultum, sed tamen 
satis. — Potesne multum vini bibere ? — Multum bibere pos- 
sum. — Potesne bibere singulis diebus (quotidie) ? — Bibere 
possum quotidie et mane et vesperi. — Potestne frater tantum 
bibere quantum tu ? — Plus, quam ego, bibere potest. 



68. DICTATA DUODESEPTUAGESIMA. 

Ubi est pater tuus ? — Domi est. — Non exit domo ? — 
Domo exire non potest ; capitis doloribus laborat. — Doletne 
tibi caput (Laborasne capitis doloribus) ? — Ego non capitis, 
sed aurium doloribus laboro. — Quotus dies mensis hodiernus 
est ? — Decimus est hodiernus. — Quotus dies mensis eras 
(crastinus) est? — Crastinus (Cras) est tertius decimus. — Qua- 
les tibi dentes sunt ? — Sunt mihi dentes boni. — Quales fratri 
tuo dentes sunt ? — Sunt ei dentes nequam. — Dolentne Anglo 
dentes ? — Non dolent ei dentes (Non afficitur dentium dolori- 
bus) ; sed altero oculo aegrotat. — Ecquid Italus altero oculo 
aegrotat ? — Non altero oculo, verum altero pede aegrotat. — 
Egone digito laboro (Doletne mihi digitus) ? — Non digito, 
sed genu laboras. — Visne mihi aliquantulum panis secare ? 
— Secare tibi non possum ; dolent mihi digiti. — Vultne mihi 
aliquis caseum secare (Numquis mihi caseum secare vult)? — 
Nemo tibi secare vult. — Num quem quaeris (Quaerisne ali- 
quem) ? — Neminem quaero. — Num quis aurium dolore affici- 
tur ? — Nemo aurium dolore afficitur. — Quid quaerit pictor ? 
— - Nihil quaerit. — Quem quaeris ? — Filium tuum quaero. — 



EXERCISES 69,70. 49 

Quis me quaerit ? *— Nemo te quaerit. — Reperisne, quod quae- 
ris ? — Ego vero, quod quaero, reperio ; sed navarchus (cen- 
turio) non reperit, quod quaerit. 



69. DICTATA UNDESEPTUAGESIMA. 

Quis faucium doloribus afficitur ? — Nos faucium doloribus 
afficimur. — iEgrotatne aliquis oculis ? — Germani oculis aegro- 
tant (oculorum infirmitate laborant). — Facitne mihi sartor 
togam ? — Non facit (conficit) ; notalgia afficitur. — Conficitne 
sutor caligas meas ? — (Eas) non conficit ; cubitis aegrotat. — 
Affertne nobis mercator marsupia pulchra ? — Domo exire non 
potest ; aegrotat pedibus. — Reperitne Hispanus umbraculum, 
quod quaerit? — Reperit. — Reperiuntne (Inveniuntne) lanii, 
quas quaerunt, oves ? — Reperiunt (Inveniunt). — Invenitne 
sartor suum digiti munimentum ? — Non invenit. — Reperis- 
ne, quam quaeris, chartam ? — Non reperio. — Reperimusne 
quod quaerimus (Nosne reperimus quod quaerimus) ? — Non 
reperimus quod quaerimus. — Quid facit (agit) eques (homo 
nobilis) ? — Facit quod tu facis (Idem facit or agit tecum). — 
Quid in cubiculo suo agit ? — Legit. — Quot linguas scit fra- 
ter tuus (Quot linguarum sciens est frater tuus) ? — Unam 
solam scit (Unius tantum sciens est). — Reperiuntne quod 
quaerunt ? — Non reperiunt. — Laboratne magister noster ocu- 
lorum infirmitate ? — Laborat. — Afficerisne notalgia (Num- 
quid notalgia afficeris) ? — Non afficior. 



70. DICTATA SEPTUAGESIMA. 

Legisne ? — Ego non lego. — Dantne operam litteris equi- 
tis filii ? — Dant operam. — Cni rei operam dant ? — Operam 
dant linguae Germanicae. — Studesne linguae Anglicae ? — Non 
est mihi tempus ad ei studendum. — Quaeruntne Batavi hanc 
navem an illam ? — Utramque (ambas) quaerunt. — Utrum 
famulus scopas quaerit (conquirit) has an illas? — Non quaerit 
neque has neque illas. — Quis hnguam Germanicani discit ? 

— Centurionum et equitum filii earn discunt. — Quo tempore 
linguae Francogallicae studet amicus tuus ? — Studet ei (quo- 
tidie) mane. — Quota hora. ei studet ? a*- Hor| decima. studet. 

— Studetne ei singulis diebus (quotidie) ? — Studet ei quot die- 
bus mane et vesperi. — Quid agunt Jiberi fabri tignarii? — 

5 ^ 



50 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

Legunt. — Leguntne Germanice ? — Immo* vero Francogal- 
lice legunt ; nos autem Anglice legunt. — Quid legit Alius 
tuus ? — Libros Francogallicos legit. — Quern tu librum legis ? 
— Ego librum Germanicum lego. — Legisne tu tantum, quam 
(quantum) ego? — Plus (plura) lego, quam tu. — Legitne 
pater tuus eundem librum, quern ego lego ? — Non legit eum 
(ilium), quem tu legis, sed eum (hunc), quern ego lego. — 
Legitne tantum, quantum ego? — Minus legit, sed plus discit, 
quam tu. — Commodasne mihi librum ? — Commodo tibi 
unum. — Commodantne tibi amici tui libros ? — Commodant 
mihi nonnullos. 



71. DICTATA UNA ET SEPTUAGESIMA. 

Loquerisne Hispanice ? — Non vero, domine ; Italice loquor. 

— Quis Polonice loquitur ? — Frater meus Polonice loquitur. 

— Ecquid vicini nostri Russice loquuntur ? — Non Russice, 
sed Arabice loquuntur. — Loquerisne Arabice ? — Immo vero 
Grosce et Latine loquor. — Quem cultrum habes ? — Cultrum 
Anglicum habeo. — Quam pecuniam istam habes ? — Estne 
pecunia Italica an Hispanica ? — Immo pecunia Russica est. 

— Estne tibi pileus Italicus ? — Immo mihi pileus Hispanicus 
est. — Esne Germanus (Tune Germanus es) ? — Non vero, 
ego Anglus sum. — Num Graecus es ? — Non, Llispanus sum. 

— Suntne hi homines Poloni ? — Immo vero Russi sunt. — 
Num Russi Polonice loquuntur ? — Non Polonice, verum 
Latine, Greece et Arabice loquuntur. — Estne frater tuus mer- 
cator ? — Immo vero faber scriniarius est. — Numquid hi hom- 
ines mercatores sunt? — Non, fabri tignarii sunt. — Sumusne 
nautae ? — Non vero, sutores sumus. — Esne stultus (Tune 
stultus or fatuus es) ? — Non sum (stultus). — -Quid (Quis) 
est homo ille ? — Sartor est. — Precarisne mihi aliquid? — 
Jubeo te salvum esse (salvere) or Saluto te mane. — Quid 
mihi juvenis precatur ? — Jubet te salvere (Salutat te ves- 
peri). — Quorsum me ire oportet ? — Oportet tu eas ad amicos 
nostros, ut eos salvere jubeas. — Veniuntne liberi tui ad me, 
ut me vesperi salutent ? — Immo ad te veniunt, ut te salutent 
mane. 



EXERCISES 72, 73. 51 



72. DICTATA ALTERA ET SEPTUAGESIMA. 

Auditne (Observatne) homo id quod ei dicis (imperas) ? — 
Audit (Observat). — Observantne liberi medici id quod nos iis 
imperamus ? — Non observant (curant). — Audisne ea quas 
frater tuus tibi dieit (imperat) ? — Audio (Observo). — Isne 
in theatrum ? — Tantum abest, ut in theatrum earn, ut in cel- 
lam penariam earn. — Visne mihi auscultare ? — Auscultare 
tibi non nolo, sed nori possum ; auribus segroto (aurium dolori- 
bus afficior). — Corrigitne pater tuus schedulas tuas an meas? 

— Corrigit neque tuas neque meas. — Quas schedulas corri- 
git (emendat) ? — Corrigit (Emendat) eas, quas ipse scribit. 

— Observatne ea qua3 ei imperas ? — Observat. — Nudasne 
caput, ut ad patrem meum loquare ? — Vero, caput nudo (pile- 
um capiti detraho), ut ad eum loquar. — Auditne frater tuus 
id, quod pater noster ei imperet (imperat) ? — Audit. — Af- 
fertne minister noster cerevisiam ? — Immo vero acetum af- 
fert, quum cerevisiam afferre debeat. — Emendasne meam 
epistolam ? — Non emendo ; oculorum infirmitate laboro. — 
Detrahitne sibi famulus togam, ut ignem accendat ? — Detra- 
hit. — Detrahisne tibi digitabula, ut mihi des pecuniam ? — 
Detraho (ea, ut tibi dem pecuniam). — Excalceatne ille pedes 
(Num calceos pedibus detrahit), ut domum tuam ineat? — 
Excalceat. — Quis mensas et sellas aufert (tollit) ? — Ministri 
eas auferunt (tollunt). — Visne hunc scyphum auferre (tollere 
hunc scyphum) ? — Non est mihi voluntas ejus tollendi. — 
Nefasne est ei caligas detrahere pedibus ? — Immo ei licet 
(fas est) eas detrahere. — Tollisne aliquid (Num quid aufers) ? 

— Nihil tollo (aufero). — Nudatne aliquis caput (Numquis 
pileum detrahit capiti) ? — Nemo caput nudat (Nemo pileum 
detrahit). 



73. DICTATA SEPTUAGESIMA TERTIA. 

Ornatusne est eques oculis glaucis ? — Immo atris oculis et 
parvulo ore ornatus est. — Praeditusne es bona memoria (Va- 
lesne memoria) ? — Ego memoria parum valeo, sed frater 
meus memoria singulari prasditus est. — Potestne loco patris 
(in vicem patris) scribere ? — Non potest. — Mittuntne panem 
salis vice ? — Immo sal panis vice mittunt. — Visne meam 
vicem saltatum ire ? — Tuam vicem ire non possum. — Quid 



52 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

facis (agis), quum ludere debeas? — Operam do litteris, quum 
ludere debeam (potius quam ludo). — Discisne potius quam 
scribis? — Immo vero scribo potius quam disco. — Quid agit 
quaesitoris nostri filius ? — In hortos init, quum in agros ire 
debeat. — Leguntne liberi vicinorum nostrorum ? — Immo 
scribunt potius quam legunt (quum legere debeant). — Quid 
facit (agit) noster coquus ? — Accendit ignem, quum in forum 
ire debeat. — Yenditne pater tuus bovem suum ? — Equum 
suum potius quam bovem suum vendit. — Prodeuntne medici 
in publicum ? — Immo in cubiculis suis manent potius quam 
prodeunt (quum in publicum prodire debeant). — Quota hora 
ad te venit medicus noster ? — Quotidie mane dodrante horae 
post octavam (quadrante horse ante nonam) venit. — Operam- 
ne dat pictoris filius litteris Anglicis (or linguae Anglicae) ? — 
Immo litteris Graecis potius quam Anglicis operam dat. — Bo- 
vesne occidit lanius ? — Immo vero oves occidit, quum boves 
occidere debeat. — Auscultasne mihi ? — Vero, tibi ausculto. 
— Auscultatne mihi frater tuus? — Immo loquitur potius 
quam tibi auscultat (Non modo tibi non auscultat, sed etiam 
loquitur). — Audisne quae tibi dico (or dicam) ? — Audio 
(Observo) quae mihi dicis (imperas). 



74. DICTATA SEPTUAGESIMA QUARTA. 

Cogitasne operam dare linguae Arabicae ? — Cogito vero 
operam dare linguae Arabicae et Syriacae. — Scitne Anglus 
linguam Polonicam ? — Non scit, sed earn discere cogitat. — 
Peritusne es nandi (Habesne scientiam nandi) ? — Non sum 
peritus nandi, verum ludendi. — Scitne (Potestne) consobri- 
nus tuus facere togas ? — Facere non scit (nescit, non potest) ; 
sartor non est. — Estne mercator (Mercatorne est) ? — Non 
est. — Quis (Quid) est ? — Medicus est. — Quorsum is ? — 
In hortos meos eo, ut cum hortulano loquar. — Quid ei dicere 
vis ? — Imperare ei volo, ut fenestram cubiculi sui aperiat. 

— Auscultatne tibi (Datne tibi aures) hortulanus tuus? — 
Vero, mihi auscultat (Dat mihi aures). — Ecquid bibere vis 
vinum ex malis confectum ? — Non, cupidus sum cerevisiae 
bibendae ; habesne ejus aliquantulum ? — Non habeo ; sed 
afferri jubere volo. — Quando afferri jubere vis ? — Nunc. — 
Jubesne afferri (apportari) mala ? — Jubeo (nonnulla afferri). 

— Estnc tibi multum aquae ? — Est mihi satis ad pedes meos 
lavandos. — Habetne frater tuus satis aquae ? — Non habet 



EXERCISES 75, 76. 53 

nisi pauxillum, satis tamen ad muccinium suum humectan- 
dura. — Scisne tu theam conficere (Peritusne es theee confici- 
endce) ? — - Conficere non nescio (Peritus sum). — Observat 
consobrinus tuus quod (quas) ei imperas (imperes) ? — Ob- 
servat. — Habetne scientiam nandi ? — Non habet (scientiam 
nandi). — Quorsum it ? — Nusquam it ; domi se tenet. 



75. DICTATA SEPTUAGESIMA QUINTA. 

Isne arcessitum (or arcessere) patrem tuum ? — Eo eum 
arcessitum (arcessere). — Licetne mihi consobrinum meum 
arcessitum ire ? — Licet tibi eum arcessitum ire. — Reperitne 
famulus tuus, quern quserit, hominem ? — Vero, eum reperit. — 
Ecquid filii tui, quos conquirunt, amicos reperiunt ? — Non 
reperiunt (inveniunt). — Quo tempore (Quando) saltatum ire 
cogitas ? — Cogito ire hodie vesperi. — Cogitantne consobrini 
tui ire rus ? — Vero, eo ire cogitant. — Quando eo ire cogi- 
tant ? — Cras (eo ire cogitant). — Quota hora ? — Media hora 
post octavam. — Quid tibi vendere cupit mercator ? — Ven- 
dere mihi cupit muccinia. — Cogitasne aliqua emere ? — Nolo 
emere ulla. — Scisne tu aliquid (Numquid scis) ? — Nihil 
quidquam scio. — Quid scit consobrinus tuus ? — Legere et 
scribere scit (Peritus est legendi et scribendi). — Scitne lin- 
guam Germanicam? — Non scit (Nescit). — Scisne tu lin- 
guam Hispanicam ? — Scio. — Sciuntne fratres tui linguam 
Graecam ? — Non sciunt, sed discere earn cogitant. — An ego 
linguae Anglicos sciens sum ? — Non scis, sed operam ei dare 
cogitas. — Possuntne liberi nostri legere Italice ? — Legere 
quidem possunt, sed non loqui. 



76. DICTATA SEPTUAGESIMA SEXTA. 

Cupidusne es vini adusti bibendi ? — Non, vinum bibere 
cupio. — Vendisne vinum adustum (Num tu vinum adustum 
vendis) ? — Ego non vendo, sed vicinus meus mercator ven- 
dit. — Visne mihi apportare tabacum ? — Volo tibi apportare ; 
quod tabacum (quid tabaci) cupis ? — Ego tabacum sternuta- 
torium cupio, sed amicus meus Germanus tabacum fumarium 
cupit. — Ostenditne tibi mercator pannum ? — Non ostendit. 
— Affertne famulus tuus vinum ex malis eonfectum ? — Af- 
5* 



54 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

fert. — Estne tibi opus aliquid amplius ? — Opus est mihi fari- 
na ; visne mihi aliquantum ejus apportari jubere? — Emitne 
amicus tuus mala? — Emit (nonnulla). — Emitne muccinia? 

— Tantum abest, ut muccinia emat, ut tabacum emat (Taba- 
cum potius quam muccinia emit). — Ostendisne mihi aliquid? 

— Ostendo tibi vestes meas aureas et argenteas. — Quo it 
patruelis tuus ? — Saltatum it. — Isne tu saltatum ? — Ego in 
theatrum potius quam saltatum eo. — Itne hortulanus in hor- 
tos ? — In forum it, quum in hortos ire debeat. — Mittisne 
servum tuum ad sutorem ? — Immo eum ad sartorem potius 
quam ad sutorem mitto. 



77. DICTATA SEPTUAGESIMA SEPTIMA. 

Cogitantne fratres tui rus ire (Propositumne est fratribus 
tuis rus ire)? — Cogitant (eo ire). — Estne tibi propositum 
ad patruelem meum ire ? — Est mihi propositum ad eum ire. 

— Num quid facere tibi est propositum ? — Non propositum 
est (mihi quidquam facere). — Cogitasne hodie vesperi in 
theatrum ire ? — Inire quidem cogito, sed non hodie vesperi. 

— Accipisne aliquid ? — Accipio vero pecuniam. — A quo 
accipis ? — Accipio a patre meo, a fratre meo et a consobrino 
meo. — Accipitne filius tuus libros ? — Accipit vero quosdam. 

— A quo accipit ? — Accipit (aliquot) a me, ab amicis vici- 
nisque suis. — Ecquam pecuniam accipit homo pauper ? — 
Accipit ejus nonnullum. — A quo accipit ? — Accipit aliquan- 
tulum a divitibus. — Num quid vini accipis ? — Nihil (vini) 
accipio. — Egone pecuniam accipio ? — Non accipis. — Acci- 
pitne servus tuus vestes (vestimenta) ? — Non accipit. — Ac- 
cipitisne libros, quos amici nostri accipiunt ? — Non accipimus 
eosdem, quos amici tui accipiunt; alios autem accipimus. — 
Accipitne amicus tuus litteras, quas ad eum das (mittis) ? — 
Vero, eas accipit. — Num tu, quae tibi mitto, mala accipis ? — 
Ea non accipio. — Accipitne Americanus tantum vini adusti, 
quantum vini ex malis confecti ? — Accipit vero tantum de 
uno, quantum (quam) de altero. — Accipiuntne Scoti tam 
multos libros, quam multas epistolas ? — Accipiunt vero tam 
multos {or tot) alterorum, quam multas (quot) alterarum. 



EXERCISES 78, 79. 55 



78. DICTATA DUODEOCTOGESIMA. 

Consequiturne Anglus principatum ? — Consequitur. — Ac- 
cipitne patruelis tuus tantara pecuniam, quantam ego ? — Im- 
mo majorem (or grandiorem) accipit quam tu. — Accipitne 
Francogallus epistolas suas ? — Accipit eas. — Quo tempore 
eas accipit ? — (Accipit eas) vesperi. — Quo tempore tu lit- 
teras tuas accipis ? — Accipio eas mane. — Quota hora ?— Do- 
drante horse post nonam (Quadrante horae ante decimam). — 
Accipisne tot epistolas quot ego ? — Immo plures (earum) 
accipio quam tu. — Accipisne aliquas hodie ? — Accipio vero 
nonnullas hodie et eras. — Excipitne pater tuus tot amicos 
quot (pater) noster ? — Pauciores quam tuus excipit. — Ex- 
cipitne Hispanus tot hostes (inimicos) quot amicos? — Ex- 
cipit vero totalterorum (ex unis),quot alterorum (ex alteris). 
— Accipisne uno amplius thalerorum ? — Accipio (uno am- 
plius). — Ecquid Alius tuus uno amplius (plus) librorum 
accipit ? — Uno amplius accipit. — Quid accipit medicus ? — - 
Bonum tabacum, bonum tabacum sternutatorium, et bona muc- 
cinia accipit. — Accipitne vinum adustum ? — Vero, nonnul- 
lum accipit. 



79. DICTATA UNDEOCTOGESIMA. 

Propositumne tibi est hodie vesperi in theatrum ire ? — 
Immo mihi eras inire propositum est. — Proficiscerisne ho- 
die ? — Nunc proficiscor. — Quando litteras ad amicos tuos 
dare cogitas ? — (Cogito litteras ad eos dare) hodie. — Re- 
spondents (Rescribuntne) amici tui litteris tuis (ad litteras 
tuas) ? — Respondent. — Extinguisne ignem ? — Non extin- 
guo. — Accenditne servus tuus candelam ? — Accendit. — 
Cogitat hie homo tuum mercium receptaculum succendere ? 

— Cogitat (succendere). — Accipitne servus tuus indusia? — 
Accipit. — Accipitne tot, quot famulus meus ? — Totidem ac- 
cipit. — Accipisne aliquid hodie (Ecquid hodie accipis) ? — 
Accipio vero nonnihil quotidie. — Ducisne aliquem (Num 
quern ducis) ? — Nullum (neminem) duco. — Quern tu manu 
ducis (Cui manus das)? — Filium meum manu duco (Ego 
filio meo manus do). — Quo eum ducis ? — Duco eum ad nos- 
tros vicinos, ut eos salvere jubeamus (ut eos mane salutemus). 

— Quid est filius tuus ? — Medicus est. — Ducitne famulus 



56 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

tuus aliquem manu? — Manu ducit pnerum meum (Manus 
dat puero meo). — Quern me manu ducere oportet? — Hom- 
inem coccum manu ducere te oportet. — Oportetne ille ducat 
a3grum ? — Oportet (eum ducat). — Quo eum ducat oportet ? 

— Oportet eum ducat domum. — Quorsum ille ducit equum ? 

— In stabulum (eum ducit). — Dasne manus puero (infant!) 
an homini cocco ? — Ambos (utrumque) duco. — Quando pere- 
grinus proficisci cogitat? — (Proficisci cogitat) hodie mane. 

— Quota liora ? — Media bora post primam. — Non hie ma- 
nere cupit ? — JNon manere cupit. 



80. DICTATA OCTOGESIMA. 

Estne frater tuus grandior, quam meus ? — Immo non seque 
grandis est, sed melior, quam tuus. — Estne pileus tuus aeque 
nequam (vilis) ac patris tui ? — Immo melior est, sed non 
seque niger. — Ecquid indusia Italorum tarn Candida sunt, 
quam ilia Hibernorum.? — Candidiora sunt, sed non seque bo- 
na (sed minus bona). — Numquid amicorum nostrorum bacula 
longiora sunt, quam nostra ? — Non longiora, sed graviora 
sunt. — Quibus sunt digitabula pulcherrima ? — Francogallis 
sunt. — Cujus equi formosissimi sunt? — Mei formosi sunt, 
vestri formosiores quam mei sunt ; sed illi amicorum nostro- 
rum formosissimi sunt omnium. — Estne equus tuus bonus ? 
— Bonus quidem est, sed tuus melior est, et Angli equus 
omnium, qui nobis noti sunt, equorum optimus est. — Habesne 
calceos bellos ? — Bellos quidem habeo, sed frater meus venus- 
tiores * habet quam ego. — A quo eos accipit ? — Accipit eos 
ab amico suo optimo (carissimo). — Estne vinum tuum tam 
bonum, quam meum ? — Immo melius est. — Venditne merca- 
tor muccinia bona ? — Vendit vero omnium, quoe mihi nota 
sunt, mucciniorum optima. — Habemusne nos plures libros 
(plus librorum), quam Francogalli? — Plus, quam illi, habe- 
mus ; sed Germani plures habent quam nos, et Angli omni- 
um plurimos habent. — Estne tibi hortulus pulchrior (Pul- 
chriorne tibi est hortulus), quam ille nostri medici ? — Pul- 
chrior (mihi est). — Ecquid Americanus pulchriorem domum 
habet, quam tu ? — Pulchriorem habet. — Nobisne sunt liberi 
tam formosi, quam vicinis nostris ? — Immo nobis formosiores 
sunt. 

* The comparative of bellus is wanting. Grammar, page 215. 



EXERCISES 81, 82. 57 



81. DICTATA UNA ET OCTOGESIMA. 

Estne toga tua tarn longa quam mea (aaque longa ac mea) ? 

— Immo brevior (minus longa), sed venustior est. — Prodisne 
liodie in publicum ? — Non, hodie non prodeo. — - Quo tempo- 
re in publicum prodit frater tuus ? — Prodit quadrante horse 
post duodecimam. — Estne hie homo grandior natu quam ille ? 

— Vero, grandior est, sed ille robustior est. — Uter horum 
liberorum melior est ? — Ille, qui operam dat litteris, melior 
est, quam is, qui ludit. — Everritne tuus servus tarn bene 
(scienter) quam meus (aeque scienter ac meus) ? — Immo 
melius (scientius), quam tuus, everrit. — Legitne Germanus 
tot librorum nequam, quot bonorum ? — Immo vero plus bono- 
rum quam nequam (malorum) legit. — Venduntne mercatores 
plus sacchari, quam coffeae ? — Plus alterius (ex uno) quam 
alterius (ex altero) vendunt. — Conficitne sutor tuus tot cali- 
gas quot calceos ? — Plus unarum quam alterorum conficit. 

— Scis tu nare tarn bene, quam films equitis ? — Melius ego 
rare scio (possum) quam ille ; sed ille melius scit Germanice 
loqui, quam ego. — Legitne tarn scienter quam tu ? — Scien- 
tius, quam ego, legit. — Laborasne capitis dolore ? — Immo 
vero ego aurium doloribus laboro (afficior). — Observat con- 
sobrinus tuus ea quae tu ei dicis (imperas) ? — Non observat 
(Non curat). — Num quassitoris tui filius in silvam init? — Non 
vero, domi se tenet ; pedibus aegrotat. — Discisne tu tarn bene, 
quam hortulani nostri filius ? — Ego melius (scientius), quam 
ille, disco, sed ille melius, quam ego, laborat. — Cujus currus 
pulcherrimus est ? — Tuus pulcher est, sed centurionis pul- 
chrior est, et noster omnium est pulcherrimus. — Numquis 
(Ecquis) tarn pulchra mala habet, quam pulchra nos habe- 
mus (Eccui sunt asque pulchra mala atque nobis) ? — Nemo 
tarn pulchra habet (iEque pulchra sunt nemini). 



82. DICTATA ALTERA ET OCTOGESIMA. 

Exordirisne (Incipisne) loqui (Facisne initium loquendi or 
dicendi) ? — Vero, exordior (Incipio). — Incipitne frater tuus 
linguam Italicam discere ? — Incipit (earn discere). — Potes- 
ne jam Germanice loqui ? — Nondum (Adhuc non) possum ; 
verum incipio (initium facio) . — Num amici nostri jam loqui 
incipiunt? — Non adhuc loqui, verum legere incipiunt. — 



58 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

Facitne pater noster jam initinm epistolas suse scribendse ? — 
Nondum (initium) facit. — Potesne jam nare (natare) ? or 
Peritusne es jam nandi ? — Nondum (possum), sed discere 
incipio. — Num filius tuus loquitur, priusquam audit ? — Im- 
mo audit, autequam loquitur. — Auscultatne tibi frater tuus, 
ante quam loquitur ? — Immo vero loquitur ante, quam aus- 
cultat. — Ecquid liberi tui legunt prius, quam scribunt? — 
Immo scribunt, priusquam legunt. — Num servus tuus scopis 
purgat receptaculum mercium, antequam cubiculum purgat 
(everrit) ? — Immo cubiculum prius, quam mercium receptac- 
ulum scopis purgat. — Bibisne (Potasne), antequam in publi- 
cum prodis ? — In publicum prodeo, antequam bibo. — Lavat 
consobrinus tuus manus suas, priusquam pedes suos lavat ? — 
Immo vero pedes suos ante, quam manus suas lavat. — Extin- 
guisne ignem (carbones), antequam candelam extinguis ? — 
Ego neque ignem neque candelam extinguo. — Estne tibi 
propositum (or Cogitasne) in publicum prodire, priusquam 
epistolas tuas scribis ? — Immo ego epistolas meas prius 
scribere cogito, quam in publicum prodeo. — Ecquid filius 
tuus caligas suas prius pedibus detrahit, quam sibi togam 
exuit ? — Filius meus nee caligas pedibus detrahit, nee tJgam 
sibi exuit. 



83. DICTATA OCTOGESIMA TERTIA. 

Cogitasne brevi (propediem) proficisci ? — Cras proficisci 
cogito. — Loquerisne tam ssepe, quam ego ? — Ego minus 
SEepe loquor, sed frater meus saepius (frequentius) loquitur 
quam tu. — Prodeone in publicum aeque frequenter ac pater 
tuus? — Tu minus frequenter (quam ille) prodis; bibit ille 
autem saepius, quam tu. — Incipisne cognoscere hunc homi- 
nem? — Incipio (eum cognoscere). — Jentatisne bene mane ? 

— Nos quadrante horae post nonam jentamus (jentaculum 
sumimus). — Jentatne patruelis tuus maturius, quam tu ? — 
Immo vero serius (tardius) jentat, quam ego. — Quota hora 
sumit jentaculum ? — Jentaculum sumit hora octava, et ego 
media hora post sextam. — Non jentas nimio mane (prasma- 
ture) ? — Immo vero nimis sero (post tempus, tardius) jento. 

— Sumitne pater tuus jentaculum suum tam bene mane, quam 
tu ? — Immo serius (tardius), quam ego, jentat. — Concludit- 
ne epistolas suas prius, quam jentaculum sumit? — Immo vero 
jentaculum sumit ante, quam eas concludit. — Estne pileus 



EXERCISE 84. 59 

tuus nimis magnus (amplus) ? — Neque nimis amplus, neque 
nimis parvus est. — Num hortulanus noster jentat prius, quam 
in hortum init? — Immo in hortum init ante, quam jentat 
(jentaculum sumit). — Ecquid tu legis Francogallice tarn 
saepe, quam Germanice? — Immo ego Francogallice lego sae- 
pius, quam Germanice. — Numquid nimis (nimium) loquitur 
medicus ? — Non satis loquitur. — Potantne Germani nimis 
(nimium) vini? — Immo vero non satis ejus potant (bibunt). 

— Potantne plus cerevisiae, quam vini ex malis confecti ? — 
Plus alterius (ex altero) quam illius (ex illo) potant (bibunt). 

— Estne vobis multum pecuniae ? — Non est nobis ejus satis. 

— Habentne consobrini tui multum frumenti ? — Paulum tan- 
tum habent, sed tamen satis. — Reliquumne vobis est multum 
vini adusti ? — Non est nobis multum ejus reliquum. — Ha- 
besne tarn multas mensas, quam multas sellas ? — Ego tarn 
multas alterarum quam multas illarum habeo. — Accipitne 
amicus tuus tot epistolarum (epistolas), quot scidularum (scid- 
ulas) ? — Immo plus (plures) harum quam (illarum) accipit. 

— Numquid concludis ante, quam incipis ? — Necesse est in- 
cipiam prius, quam concludo. 



84. DICTATA OCTOGESIMA QUARTA. 

Estne lingua Anglica locupletior, quam lingua Francogal- 
lica? — Est vero locupletior. — Num tarn locuples est, quam 
(aeque locuples est ac) lingua Graeca (Graecorum) ? — Non 
tam (aeque) locuples est ; minus locuples atque minus flexibi- 
lis est, quam Graeca. — Quae linguarum omnium est locuple- 
tissima ? — Nulla linguarum locupletior est, quam Graeca. — 
Ecquid prasstantius est auro (quam aurum) ? — Vero, virtu- 
tes multo praestantiores sunt. — Num quid in homine est ratio- 
ne divinius ? — Nihil divinius est vel pulchrius. — Ecqua 
(Numqua) species pulchrior esse potest humana (quam hu- 
mana) ? — - Nulla species vel figura pulchrior esse potest. — 
Quid in homine magno laudabilius est dementia (quam de- 
mentia) ? — Nihil est laudabilius. — Estne amicus tuus doc- 
tior fratre suo (quam frater ejus est) ? — Est quidem multo 
doctior, sed non aeque bonus. — Doctiorne est vicino nostro 
(quam vicinus noster) ? — Immo non tam (aeque) doctus est 
(Minus doctus est). — Quis Romanorum fuit eloquentissimus ? 
— Romanorum oratorum eloquentissimus fuit Cicero. — Fa- 
vesne alicui (Num cui faves) magis, quam mihi? — Ego nemini 



60 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

magis, quam tibi, faveo. — Amarisne tantum a patre tuo, 
quantum ab amico tuo ? — Immo ego magis (plus) ab illo 
amor, quam ab altero. — Estne homo ille altero inferior (infe- 
rior quam alter) ? — Non inferior est. — Numquid aliud lib- 
ertate qunerimus ? — Nihil aliud qmerimus. — Estne vicinus 
noster felix ante alios (aliis felicior) ? — Minus felix est. — 
Quis beatior nobis est (Quis pros nobis beatus est) ? — Nemo. 
— Debetne patria (nostra) nobis esse asque cara, ac liberi 
nostri ? — Debet nobis esse non minus cara. — Quantum pe- 
cuniae tibi reliquum est? — Reliquum mihi est plus tertia 
pars. — Quantum fratri tuo reliquum est ? — Reliqui ei sunt 
minus decern thaleri. — Quot sumus ? — Plus quinquaginta 
sumus. 



85. DICTATA OCTOGESIMA QUINTA. 

Ubitufuisti? — In foro fui. — Interfuistine saltationi? — 



Interfui. — Adfuine ego spectaculo ? — Adfuisti (Interfuisti). 

— Tune interfuisti ? — Ego non interfui. — Unquamne in 
theatro fuit consobrinus tuus? — Nunquam ibi fuit. — Fuis- 
tine jam in campo (loco publico) ? — Nunquam ego ibi fui. — 
Cogitasne eo ire ? — Cogito (eo ire). — Quando eo ire vis ? — 
Cras eo ire volo. — Quota hora ? — Hora duodecima. — Fuit- 
ne Alius jam in hortis meis magnis ? — Nondum ibi fuit. — 
Propositumne est ei eos videre ? — Propositum ei est (eos 
videre). — Quo tempore eo ire vult? — (Ire eo vult) hodie. 

— Cogitatne hodie vesperi saltatum ire ? — Cogitat eo ire. — 
Adfuistine jam saltationi ? — Nondum adfui. — Quando (eo) 
ire cogitas ? — Cras (ire cogito). — Fuistine jam in conclavi 
Angli ? — Nondum infui. — Fuistine in cubiculis meis ? — In- 
fui. — Quo tempore (Quando) ibi infuisti ? — (Infui ibi) hodie 
mane. — In tuone ego fui cubiculo an in illo amici tui (Fui- 
ne in tuo cubiculo an, &c.) ? — Tu neque in meo neque in 
illo amici mei fuisti, verum in illo Itali. 



86. DICTATA OCTOGESIMA SEXTA. 

Utrum Batavus m nostris cellis penariis fuit an in illis 
Anglorum ? — Fuit neque in nostris neque in illis Anglorum, 
verum in illis Italorum. — Fuistine jam in foro? — Ego ibi 
nondum fui, sed (tamen) eo ire cogito. — Fuitne ibi qusesito- 



EXERCISE 87. 61 

ris nostri Alius ? — Fuit. — Quando (Quo tempore) ibi fuit? 

— (Ibi fuit) hodie (hodierno tempore). — Cogitatne Alius 
vicini nostri ad forum ire? — Cogitat vero (eo ire). — Quid 
ibi emere vult ? — Emere ibi vult gallinas (pullos gallinaceos), 
boves, caseum, cervisiam et vinum ex malis confectum. — 
Fuistine jam in domo patruelis mei ? — Jam fui. — Num ami- 
cus tuus jam ibi fuit ? — Nondum (ibi) fuit. — Nosne jam in 
domo amici nostri fuimus ? — Nondum ibi fuimus. — Unquam- 
ne (En unquam) domo nostra fuerunt amici nostri ? — Nun- 
quam (ibi) fuerunt. — Tun' unquam in theatro fuisti ? — Nun- 
quam ego infui. — Estne tibi voluntas epistolae scribendse ? 

— Est (mihi voluntas unius scribendas). — Ad quern litteras 
dare (mittere) vis? — Ad filium meum (litteras dare volo). 

— Fuitne pater tuus jam ruri ? — Nondum (non adhuc) fuit ; 
sed eo ire cogitat. — Cogitatne eo ire hodie ? — Immo eras eo 
ire cogitat. — Quota hora proficisci vult (cogitat) ? — Media 
hora post sextam proficisci vult (cogitat). — Cogitatne profi- 
cisci (Num proficisci cogitat) ante, quam jentaculum sumit? 

— Immo jentaculum prius sumere cogitat, quam proficiscitur. 

— Fuistine alicubi (Ecquo loco fuisti) ? — Nusquam fui. 



87. DICTATA OCTOGESIMA SEPTIMA. 

Habuistine (Tenuistine) meum digitabulum ? — Habui 
(Tenui). — Habuistine muccinium meum? — Non habui. — 
An umbraculum meum habuisti ? — Non habui. — Fuitne 
tibi culter meus pulcher ? — Fuit. — Quando tibi fuit ? — He- 
ri (mihi fuit). — Habuine ego tua digitabula? — Habuisti. — 
Ecquid frater tuus malleum meum ligneum habuit ? — Habu- 
it. — Num taeniam meam auream habuit ? — Non habuit. — 
Habueruntne (Tenueruntne) Angli navem meam bonam ? — 
Habuerunt (Tenuerunt). — Quis tibialia mea lintea habuit? 
— Servi tui ea habuerunt. — Tenuimus nos ferreum vicini 
nostri boni riscum ? — Tenuimus. — Num nos pilentum ejus 
pulchrum tenuimus ? — Non tenuimus. — Habuimusne men- 
sas peregrinorum lapideas ? — Non habuimus. — Habuimus- 
ne crus ligneum Hiberni ? — Non habuimus. — Habuit- 
ne Americanus opus meum bonum ? — Habuit. — Num cul- 
trum meum argenteum habuit? — Non habuit. — Habuitne 
juvenis primum operis mei tomum ? — Non primum, verum 
alterum habuit. — Habuitne eum ? — Etiam, domine, eum 
habuit. — Quando eum habuit ? — (Habuit eum) hodie mane. 
6 



62 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

— Fuitne tibi saccharum ? — Fuit. — Fuitne mihi charta 
bona ? — Fuit. — Habuitne nauta vinum adustum ? — Habu- 
it. — Tun' ali quantum habuisti (Ecquid tu habuisti)? — Ni- 
hil (or non) habui. — Laboravistine capitis dolore ? — Immo 
vero dentium doloribus laboravi. — Fuitne tibi aliquid boni 
(bonum) ? — Fuit mihi vero nihil mali. — Fuitne heri locus 
saltationi ? — Fuit. — Quo tempore locus est (or datur) sal- 
tationi? — (Locus ei datur) hodie vesperi. 



88. DICTATA DUODENONAGESIMA. 

Habuitne Germanus ■ bonam cervisiam ? — Habuit (non- 
nullum). — Fueruntne tibi panificia magna ? — Fuerunt. — 
Ecquze (Numquoe) fratri tuo fuerunt? — Non (or Nulla) 
fuerunt. — Habuitne hortulani nostri filius farinam ? — Vero, 
habuit. — Habuerunt Poloni bonum tabacum? — Habuerunt. 

— Quid tabaci (Quale tabacum) habuerunt? — Tabacum fu- 
marium et tabacum sternutatorium habuerunt. — Fuitne An- 
glis tantum sacchari, quantum these? — Fuit iis tantum^unius, 
quantum alterius. — Verene locutus est medicus? — Immo 
erravit. — Locutusne est Batavus recte an erravit ? — Nun- 
quam ille neque recte locutus est neque erravit. — Numquid 
mihi mel emere non licuit (Fuitne mihi nefas mel emere) ? — 
Emere tibi non licuit (Nefas fuit tibi emere). — Quid tenuit 
patruelis tuus ? — Caligas tuas et calceos tuos tenuit. — Habu- 
itne buccellata mea bona? — (Ea) non habuit. — Quid habu- 
it Hispanus ? — Nihil habuit. — Quis fortitudinem habuit ? 

— Angli (nonnullam) habuerunt. — Fueruntne Anglis multi 
amici ? — Fuerunt vero iis multi. — Num nobis (Nobisne) 
multi inimici fuerunt ? — Non multi fuerunt. — Fueruntne 
nobis plus amicorum quam hostium (inimicorum) ? — Immo 
nobis plures (plus) fuerunt horum quam illorum. — Habuitne 
filius tuus plus vini quam carnis? — Immo plus hujus (de 
hacce) quam illius (de illo) habuit. — Fuitne Turcae plus 
piperis quam frumenti ? — Vero, plus alterius, quam alterius 
habuit. — Numquid pictor habuit ? — Nihil habuit. 



89. DICTATA UNDENONAGESIMA. 

Quoties tu librum ilium legisti ? — Bis. — Numquid homi- 
nem istum unquam audivisti ? — Ego eum nunquam audivi. 



EXERCISE 90. 63 

— Tun' eum interdum audiisti ? — Vero, eum nonnunquam 
audivi. — Isne tu nonnunquam in theatrum ? — Vero, ego in- 
terdum ineo. — Ivitne frater tuus saltatum ? — Ivit. — Ivitne 
saltatum toties, quoties tu (ivisti) ? — Saepius ivit, quam ego. 

— Is tu interdum in hortos ? — Inivi vero antehac sexcenties 
(iterum ac saepius). — Itne coquus tuus vetulus interdum in 
forum ? — Vero, eo it iterum ac ssepius. — Ivit eo nudius ter- 
tius. — Ivistine saltatum ssepius, quam fratres tui? — Ego 
saepius ivi, quam illi. — Interfuit consobrinus tuus saepe spec- 
taculo ? — Non uno tempore interfuit (Interfuit vero diversis 
temporibus). — Esurivistine interdum ? — Ego vero saepe esu- 
rivi (esurii). — Saepene sitiit famulus tuus (Sitivitne famulus 
tuus saepe) ? — Immo vero nunquam neque esurivit (esuriit) 
neque sitivit (sitiit). — Ivistine ad mature spectaculum ? — 
Immo eo tardius ivi. — Ivi ego saltatum aeque mature ac tu ? 

— Maturius tu ivisti quam ego. — ■ Ivitne frater tuus eo tar- 
dius (post tempus) ? — Immo vero maturius (nimis mature) 
ivit. — Numquid fratres tui habuerunt ? — Nihil habuerunt. 

— Quis marsupium et pecuniam meam habuit ? — Servus tuus 
utrumque habuit. — Habuitne baculum meum an pileum me- 
um ? — Utrumque (ambo) habuit. — Utrum equum meum hab- 
uisti, an fratris mei ? — Ego neque tuum neque fratris tui 
habui. — Utrum ego schedulam tuam habui an illam medici ? 

— Utramque (utrasque or ambas) habuisti. — Quid habuit 
medicus? — Nihil habuit. — Ecquis (Numquis) candelabrum 
meum aureum habuit ? — Nemo habuit. — Quando tu salta- 
tioni interfuisti? — Interfui heri vesperi. — Num quern ibi 
invenisti? — Nullum (Neminem) inveni. 



90. DICTATA NONAGESIMA. 

Quam ob rem (Cur) puer ille laudatus est? — Laudatus 
est, quia (quod) litteris bene studuit. — Ecquid tu aliquando 
laudatus es ? — Vero, ego saepe laudatus sum. — Cur puer 
ille alter punitus est (poena affectus est) ? — Punitus est (poe- 
na affectus est), quia nequam ignavusque fuit. — Estne puer 
iste (hicce) praemio ornatus ? — Vero, ornatus est, quia bene 
laboravit. — Quando homo ille punitus est (poena affectus est) ? 

— Punitus est nudius tertius. — Quam ob rem nos aestimati 
sumus (magni facti sumus) ? — Quia studiosi et obedientes 
fuimus. — Cur (Quam ob rem) homines isti in odio fuerunt? 

— Quia minus (— non) obedientes fuerunt (fuere). — A quo 



64 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

scopis purgatum est cubiculum ? — Purgatum est a servo tuo. 

— Quoties purgatum (eversum) est? — : (Purgatum or ever- 
sum est) bis. — Leetusne est liber tuus toties, quoties meus ? 

— Saepius quam tuus lectus est. — Cur liber ille combustus 
est ? — Quia nequam fuit. — Jussusne es tu scribere ? — Non 
scribere, verum dicere (loqui) jussus sum. — Quo missus est 
juvenis ? — Rus missus est. — A quo tu eruditus es ? — Eru- 
ditus sum a parentibus et magistris meis. — Laceratusne est 
liber ab aliquo ? — Vero, laceratus est a liberis nostris. — 
Lotane sunt indusia nostra ? — Nondum lota sunt. — Quando 
fracta sunt vasa vitrea nostra ? — (Fracta sunt) heri. — Pu- 
nitusne tu es tam severe, quam ego ? — Immo ego severius 
punitus sum, quam tu. — A quo scriptae sunt hae epistolse ? — 
Scriptae sunt ab inimicis nostris. — Ecquid amicus noster a 
magistris suis amatus (dilectus) est ? — Vero, amatus et lau- 
datus ab iis est, quia assiduus et bene moratus fuit ; frater 
ejus autem a suis despicatui habitus est, quia nequam et igna- 
vus fuit. 



91. DICTATA UNA ET NONAGESIMA. 

Quid ex (de) amico nostro factum est ? — Factus est juris- 
consultus (causidicus). — Quid de consobrino nostro factum 
est (Quid factus est consobrinus noster) ? — Factus est miles 
(Relatus est inter milites). — Factusne est aegrotus patruus 
tuus (Inciditne in morbum patruus tuus) ? — Factus est aegro- 
tus, et ego in locum ejus successi (ego muneris ejus factus 
sum successor). — Cur hie homo non laboravit? — Labo- 
rare non potuit (or nequivit), quia in morbum incidit. — 
Convaluitne (Estne factus sanus) ? — Convaluit (Factus est 
sanus). — Quid de eo factum est? — Factus est mercator. — 
Quid de liberis ejus factum est ? — Liberi ejus facti sunt 
adulti. — Quid ex filio tuo factum est ? — Vir magnus factus 
est. — Factusne est doctus ? — Factus est doctus. — Quid de 
libro meo factum est ? — Haud scio (or Nescio), quid de eo 
factum sit. — Num (eum) laceravisti ? — Non laceravi. — 
Quid ex vicino nostro factum est ? — Non scio (Nescio), quid 
ex eo factum sit. — Quando pater tuus profectus est ? — Pro- 
fectus est heri. — Profecti jam sunt amici nostri ? — Nondum 
profecti sunt. — Ad quern (or Quocum) locutus es ? — Ego 
ad vicinum meum (cum vicino meo) locutus sum. — Numquis 
ad viros illos locutus est ? — Nemo ad eos locutus est. — Cujus 



EXERCISE 92. 65 

pecuniam largiti sunt? — Largiti sunt pecuniam suam (pro- 
priam). — Hortatusne est te aliquis (Ecquis te hortatus est) ? 
— Magister meus me hortatus est. — Num frater tuus prin- 
cipatum consecutus est? — Non consecutus est. — Tun' cui- 
quam blanditus es (Blanditusne es alicui) ? — Nunquam ego 
cuiquam blandior. — Blandiunturne nobis inimici nostri ? — 
Vero, nobis blandiuntur. — Mansitne (Tenuitne se) pater 
tuus domi? — Mansit (se tenuit). — Tenuitne se domi lieri 
(hesterno tempore) ? — Se non domi tenuit. — Solitusne es in 
theatrum ire ? — Non solitus sum inire. — In cujus locum 
successit frater tuus ? — In patris (sui) locum successit (Fac- 
.tus est successor paterni muneris). 



92. DICTATA ALTERA ET NONAGE SIMA. 

Habesne, quod facias (Ecquid tibi faciendum est) ? — Nihil 
(Non) habeo, quod faciam (Non est mihi quidquam facien- 
dum). — Quid faciendum habet frater tuus (Quid est fratri 
tuo faciendum) ? — Litteras scribendas habet (Scribendse sunt 
ei litteras). — Quid tu fecisti ? — Ego nihil feci. — Ecquid 
ego feci ? — Vero, vestes meas laceravisti (lacerasti). — Quid 
liberi tui fecerunt? — Laceraverunt (Laceravere) libros suos 
bonos. — Quid fecemus nos? — Vos nihil fecistis, sed fratres 
vestri sellas meas pulchras combusserunt (combussere). — 
Confecitne jam sartor togam tuam ? — Nondum confecit. — 
Confecitne jam sutor caligas tuas ? — Vero, jam confecit. — 
Num tu interdum pileum conf'ecisti ? — Nunquam ego ullum 
confeci. — Confecistine jam marsupium tuum ? — Nondum 
(haud dum) confeci. — Ecquid vicini nostri aliquando libros 
confecerunt ? — Confecerunt vero quondam (olim) quosdam. 

— Quot togas confecit sartor tuus ? — Confecit earum triginta 
vel quadraginta. — Utrum togas confecit bonas an nequam ? 

— Et bonas et nequam confecit (Nequam non minus quam 
bonas confecit). — Detraxitne pater noster pileum capiti (Nu- 
davitne pater noster caput)? — Detraxit (Nudavit). — Exu- 
erunt sibi fratres tui togas ? — Exuerunt (Exuere). — Utrum 
pedibus detraxit medicus tibialia sua an calceos suos ? — Non 
pedibus detraxit neque una neque alteros. — Quid abstulit 
(sustulit) ille ? — Nihil abstulit, detraxit autem pileum suum 
magnum capiti. — Quis tibi dixit hoc? — Famulus meus 
(dixit). — Quid tibi dixit patruelis tuus? — Mihi nihil dixit. 

6* 



66 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

— Quis vicino tuo dixit hoc ? — Angli ei (hoc) dixerunt. — 
Esne tu (Tun' es) frater adolescentis illius (or dat., adoles- 
ti illi) ? — Sum vero. — Ecquid puer ille Alius tuus est? — 
Est. — Quot tibi liberi sunt? — Mihi non sunt nisi duo (Duos 
tantum habeo). — Ivitne quoesitor in forum? — Non inivit 
(iniit). — Estne aegrotus ? — Est. — Ego aegrotus sum? — 
Non es. — Esne tu tam grandis, quam ego (asque grandis 
atque ego) ? — Sum. — Ecquid amici tui tam divites sunt, 
quam se esse dicunt? — Sunt vero. — Esne tu aeque fessus, 
ac frater tuus ? — Immo ego magis fessus sum (praster eum 
fessus sum). 



93. DICTATA NONAGESIMA TERTIA. 

Venistine questum ? — Non ego questum veni ; sciscitatum 
et congratulatum veni. — Missine sunt illi spectatum ? — Missi 
sunt spectatum et congratulatum. — Redivitne (Rediitne) bel- 
latum? — Immo vero pacem petitum rediit. — Locutusne es 
patri meo (ad patrem meum) ? — Locutus sum (ad eum or 
ei). — Quando tu ad eum locutus es ? — Nudius tertius ad 
eum locutus sum. — Esne tu interdum cum Turca locutus ? — 
Nunquam ego cum eo locutus sum. — Quoties tu ad centurio- 
nem locutus es ? — Ego sexies ad eum locutus sum. — Num 
eques unquam tecum locutus est ? — Nunquam mecum collocu- 
tus est. — An tu cum filio ejus saepe locutus es? — Saepe cum 
eo collocutus sum. — Saepiusne tu cum eo locutus es, quam 
nos ? — Immo ego minus frequenter cum eo locutus sum, quam 
vos. — Ad quern filiorum equitis locutus es ? — Locutus sum ad 
minimum natu. — Ad quos homines locutus est frater tuus ? — 
Locutus est ad hosce. — Quid filius hortulani tui secuit ? — Ar- 
bores secuit. — Messuitne (or Secuitne) frumentum? — Messuit 
(Secuit). — Messuitne (Secuitne) tantum foeni quantum fru- 
menti ? — Messuit vero tantum de altero, quantum de altero. 
— Sustulistine meum cultrum ? — Sustuli. — Quid vos sustulis- 
tis ? — Nihil sustulimus. — Num quid combussistis ? — Nihil 
quidquam combussimus. — Num taanias meas pulchras com- 
bussisti ? — Ego eas non combussi. — Quos libros combussit 
Graecus ? — Suos (proprios) combussit. — Quas naves com- 
bussere Hispani ? — Nullas naves combusserunt. — Tun' char- 
tam combussisti ? — Non combussi. — Num medicus schedu- 
las aliquas combussit? — Non (Nullas) combussit.— Aususne 
es pileum meum comburere? — (Comburere eum) ausus sum. 



EXERCISE 94. 67 

— Quando eum combussisti? — Ego eum heri combnssi. — 
Ubi eum combussisti ? — (Ego eum) in conclavi meo (com- 
bussi). — Quis indusium suum laceravit ? — Deformis vicini 
nostri puer eum laceravit. — Ecquis (Numquis) libros tuos 
laceravit ? — Nemo eos laceravit. — Fasne est hoc facere ? — 
Immo nefas est. — Estne mirabile dictu ? — Est vero permi- 
rabile. — Quid est optimum factu ? — Optimum est proficisci. 

— Quid est tam jucundum cognitu atque auditu, quam lingua 
Latina? — Nihil est jucundius. — Quid ille ausus est? — 
Non est dictu dignum, quod ausus est (Nihil dictu dignum 
ausus est). 



94. DICTATA NONAGESIMA QUARTA. 

Bibistine vinum (Ecquid tu vinum bibisti) ? — Bibi, vero. 
— Multumne ejus bibisti? — Immo ego pauxillum tantum 
bibi. — Ecquid tu cervisiam bibisti? — Bibi. — Bibitne frater 
tuus multum vini ex malis confecti ? — Non multum ejus 
bibit, sed tamen satis. — Quando vinum (de vino) bibisti ? — 
Bibi aliquantum heri et hodie. — Portavitne (Tulitne) ser- 
vus epistolam ? — Quo portavit (tulit) earn ? — Portavit earn 
ad amicum tuum. — Attulistisne (Apportavistisne) nobis ma- 
la ? — Vero, attuliinus (apportavimus) vobis nonnulla. — 
Quot mala nobis apportavistis ? — Apportavimus vobis (eo- 
rum) viginti quinque. — Quando tu ea attulisti ? — Ego ea 
hodie mane attuli. — Quota hora ? — Dodrante horse post sep- 
timam. — Misistine tu puerculum tuum ad forum ? — Vero, 
eum eo misi. — Quo tempore tu eum illuc misisti ? — Hodie 
vesperi. — Dedistine litteras ad patrem tuum ? — Dedi (lit- 
teras ad eum). — Rescripsitne tibi (Ecquid ad litteras tuas 
rescripsit) ? — Nondum rescripsit. — Unquamne tu litteras ad 
medicum misisti (dedisti) ? — Nunquam misi (dedi). — De- 
ditne ille nonnunquam litteras ad te ? — Sa^pe dedit. — Quid 
tibi (ad te) scripsit? — Scripsit mihi (ad me) quiddam. — Ec- 
quid amici tui aliquando litteras miserunt (dedere) ad te ? — 
Vero, frequenter miserunt. — Quoties ad te litteras dederunt ? 
— Litteras ad me dederunt plus tricies. — Vidistine unquam 
filium meum ? — Ego eum nunquam vidi. — Viditne aliquando 
te ? — Vero, me saepe vidit. — Vidistine tu aliquando homines 
Grascos ? — Ego frequenter vidi. — Vidistine jam Syrum ali- 
quem ? — Vidi vero jam unum. — Ubi unum vidisti ? — In 
theatro. — Ecquid fratri meo librum dedisti ? — Dedi. — 



68 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

Dedistine mercatori pecuniam? — Dedi ei nonnullam. — Quan- 
tam ei dedisti ? — Dedi ei quindecim thaleros. — Dedistine 
liberis vicinorum nostrorum bonorum tamias aureas? — Dedi 
iis aliquot. — Visne panem dare pauperi ? — Dedi ei jam ali- 
quantulum. — Visne mihi vinum dare ? — Dedi tibi jam ali- 
quantum. — Quando mihi dedisti ? — Ohm (tibi dedi). — Ec- 
quid mihi nunc dare vis ? — Dare tibi nequeo (non possum). 



95. DICTATA NONAGESIMA QUINTA. 

Commodavitne tibi Americanus pecuniam ? — Commodavit. 

— Ecquid tibi saspe commodavit? — Commodavit mihi non 
uno tempore (nonnunquam, interdum). — Quando tibi com- 
modavit ? — Commodavit mihi olim (quondam) aliquantum. 

— Num Italus tibi aliquando pecuniam commodavit ? — Nun- 
quam (mihi) commodavit. — Estne egenus (pauper) ? — Pau- 
per non est; divitior est te (quam tu). — Visne mihi unum 
thalerum commodare ? — Immo tibi duo commodare non nolo. 

— Venitne puer tuum ad meum ? — Venit (ad eum). — 
Quando ? — Hodie mane. — Quo tempore ? — Prima luce. 

— Venitne maturius, quam ego? — Quota hora tu venisti ? — 
Ego media hora post quintam veni. — Maturius ergo ille ve- 
nit, quam tu. — Quo ivit frater tuus ? — Saltatum ivit. — 
Quando (eo) ivit ? — Ivit (eo) nudius tertius. — Datusne est 
locus saltationi ? — Datus est. — Habuitne locum sero ? — 
Immo mature locum habuit. — Quota hora ? — Media nocte. 

— Discitne frater tuus scribere (or artem scribendi) ? — 
Vero, discit. — Scitne jam litteras (or legere) ? — Nondum 
scit (legere). — Didicistine aliquando linguam Germanicam? 

— Didici vero olim (quondam), sed tamen ejus non sciens 
sum. — Didicitne pater tuus unquam linguam Francogalli- 
cam ? — Nunquam didicit. — Discitne earn in praesentia 
(nunc) ? — Discit. — Novistine tu Anglum, quern ego novi ? 

— Quern tu novisti, ego non novi; novi autem alium. — Ec- 
quid amicus tuus novit eundem equitem, quem ego novi (cog- 
novi) ? — Non eundem novit, verum alios. — Num tibi (Tibi- 
ne) noti fuerunt iidem homines, qui mihi noti fuerunt ? — Non 
mihi noti fuerunt iidem, verum alii. — Curavistine aliquando 
(nonnunquam) togam tuam reficiendam ? — Curavi (earn non- 
nunquam reficiendam). — Jussistine jam caligas tuas repara- 
ri (refici) ? — Nondum (eas) reparari jussi. — Jussitne non- 



EXERCISE 96. 69 

nunquam consobrinus tuus tibialia sua reparari (Curavitne, 
&c, tibialia sua reparanda) ? — Vero, reparari ea jussit plu- 
ribus temporibus. — Utrum tu reficiendum curasti pileum 
tuum an calceum tuum ? — Ego neque alterum neque ilium 
reficiendum curavi. — Curavistine lavanda mea focalia an 
mea indusia ? — Ego neque una neque altera lavanda curavit. 
— Quid tibialium (Quas tibialia) lavari jussisti ? — Lavari 
jussi tibialia lintea. — Jussitne pater tuus unam mensam con- 
fici ? — Jussit unam confici. — Tune aliquid conficiendum cu- 
ravisti (curasti) ? — Nihil ego conficiendum curavi. 



96. DICTATA NONAGESIMA SEXTA. 

Esne amaturus ? — Amaturus sum. — Illine lecturi sunt 
(Num illi lecturi sunt, or Lecturine sunt illi, or Suntne illi 
lecturi)? — Non sunt lecturi; scripturi sunt. — Disciturine 
sumus linguam Latinam (litteras Latinas) ? — Discituri su- 
mus. — Lecturusne fuisti librum, quern ego tibi commodavi ? 
— Lecturus fui. — Fueruntne fenestram aperturi ? — Fuerunt 
earn aperturi. — Estne ille libros suos venditurus ? — (Eos) 
non venditurus est. — Num ego (Egone) in theatrum sum itu- 
rus ? — Non es initurus. — Fuitne tibi pecuniam daturus ? — 
Fuit mihi nonnullum ejus daturus. — Venturusne fuit medi- 
cus ? — Vero, venturus fuit. — Esne (tu) amandus ? — Aman- 
dus sum. — Cui amandus est puerculus tuus ? — Amandus 
est parentibus suis et magistris. — Legendane est epistola 
(Estne epistola legenda) ? — Legenda est. — Cui ? — Legen- 
da est amicis ejus et vicinis. — Estne ignis accendendus (Ac- 
cendendusne est ignis, or Ignisne accendendus est, or Num 
accendendus est ignis, &c.) ? — Non est accendendus ; extin- 
guendus est. — Estne tibi proficiscendum ? — Est mihi profi- 
ciscendum. — Quando ei fuit proficiscendum ? — (Proficiscen- 
dum ei fuit) hodie mane. — Eundumne tibi est in hortos? — 
Non est mihi ineundum. — Ecquid nobis nunc jentandum est 
(Estne nobis nunc jentandum) ? — Nondum nobis jentandum 
est. — Quid nobis faciendum est ? — Loquendum est nobis 
Latine, et mittendse (dandse) sunt nobis epistolse (litteras) ad 
amicos nostros. 



70 KEY TO LATIN GRAMMAR. 



97. DICTATA NONAGESIMA SEPTIMA. 

Vidistine aliquem scribentem (scribere) ? — Vicli vero pa- 
trem meum juxta carbones scribentem et legentem (scribere 
et legere). — Audieruntne nos loquentes (loqui) ? or Nura 
nos loquentes audiverunt? — Non audierunt. — Ubi (tu) ami- 
cum nostrum vidisti ? — Vidi eum stantem juxta fenestram. — 
Ubi fuit puerculus tuus heri vesperi ? — Fuit in cubiculo suo, 
librum legens, quern ei dedisti. — Estne servus noster in 
agris ? — Non, in hortis est arbores secans. — Habetne fenes- 
tram apertam ? — Immo vero earn clausam habet. — Visne te 
excusatum ? — Volo (me excusatum). — Visne missos facere 
honores ? — Missos facere non possum (non queo). — Perfid- 
iam nonne perspectam habes ? — Perspectam liabeo. — De- 
ditne tibi epistolam legendam ? — Dedit. — Cui dedisti indu- 
sia lavanda ? — Dedi ea servo meo. — Num nobis commoda- 
verunt libros discindendos ? — Immo eos nobis legendos et 
memoria tenendos commodaverunt. — Visne mittere mihi 
digitabula tua reficienda ? — Mittere tibi nolo. — Accepitne 
sartor togas reficiendas (reparandas) ? — Vero, togas et indu- 
sia reficienda accepit. — Ubi pileum tuum reparandum reli- 
quisti ? — Ego eum apud pileorum opificem reliqui. — Venitne 
peregrinus (hospes) ad nos (domum nostram) ? — Vero, venit 
allaturus tibi tabacum, quod de eo emisti. — Utrum illud evenit 
ante urbem conditam, an post (postea) ? — Postea (post) eve- 
nit. — Vixitne Socrates post Christum natum (Num Socrates 
post Ch. nat. vixit) ? — Immo vero ante vixit. — Ornatusne 
est frater tuus prsemio ? — Immo vero poena merita affectus 
est. — Ecquid venientes nautas vides (conspicis) ? — Non 
venientes, verum abeuntes eos video. — Ubi tu digitabula tua 
invenisti ? — Ego ea super mensa posita (jacentia) inveni. — 
Invenistine vicinum tuum ad focum sedentem ? — Non, eum 
in hortis suis ambulantem inveni. 



98. DICTATA DUODECENTESIMA. 

Legebatne (Ecquid ille legebat) ? — Legebat. — Quota 
(Qua) hora ? — Legebat hodie mane inter horam septimam 
et octavam. — Scribebasne (Ecquid scribebas), quum ego do- 
mum venirem (veni, veniebam) ? — Scribebam vero epistolam 
ad fratrem meum. — Dabatne operam litteris, quum ego in 



EXERCISE 99. 71 

publicum prodirem (prodivi) ? — Non operam ille dabat lit- 
teris, quum tu in publicum prodires, sed quum in theatro 
esses. — Numquid tu laborabas, quum ego ludebam (lude- 
rem) ? — Immo ego ludebam, quum tu laborabas (laborares). 

— Quo tempore ille litteras (epistolam) scribebat ? — Scribe- 
bat eas media nocte. — Convalescebatne eo tempore, quum 
eum vidisti ? — Non convalescebat. — Ubi eras turn, quum 
ego medicum arcesserem (arcessebam) ? — In hortis meis 
eram. — Aperiebasne fenestram, quum ego prseteribam ? — 
Aperiebam. — Num liberi frangebant vasa vitrea nostra ? — 
Non frangebant. — Quid faciebas turn, quum ego domum ibam 
(irem) ? — Librum, quern noster amicus mihi commodavit, 
legebam. — Quid dixit frater tuus, quum cubiculum ejus in- 
trares ? — Nihil dixit. — Intererasne (Aderasne) saltationi ? 

— Non intereram (aderam) . — Eratne puer diligens ? — Erat 
vero non minus diligens, quam bene moratus. — Poteratne 
domo exire hodie mane ? — Non poterat (Non quibat or Ne- 
quibat). — Domine eras (Tune domi eras), quum (ego) pecu- 
niam meam acciperem ? — Domi non eram. — Cupiebatne 
patrem suum videre ? — Videre eum valde cupiebat. — Cale- 
fiebatne coffea ? — Non calefiebat. — Volebatne linguam Lati- 
nam (litteras Latinas) discere ? — Facere nolebat. — Quis 
edebat ? — Vicinus noster edebat et bibebat (potabat). — Ve- 
nitne, ut te videret ? — Venit, ut me videret, et (ut) mihi 
librum novum daret. — Habebasne, quod ad amicum tuum 
scriberes, cum ruri esses ? — Habebam vero multa, quae ad 
eum scriberem. — Habesne nihil (Non habes), quod edas, 
hodie mane ? — Nihil habeo. — Scribebantne aaque bene ac 
(tarn bene quam) dixerunt ? — Immo melius scribebant (scri- 
bere solebant). — Loquebarisne Francogallice, quum Lutetian 
esses ? — Vero, (et) Francogallice et Latine loquebar. 



99. DICTATA UNDECENTESIMA. 

Eratne tibi propositum linguam Anglicam discere (Cogita- 
vistine ling. Angl. discere) ? — Erat mihi propositum (earn 
discere), sed non potui invenire bonum magistrum. — Cogita- 
batne frater tuus currum emere ? — Cogitabat quidem unum 
emere, carebat autem pecunia. — Cur tu laborabas ? — Labo- 
rabam, ut linguam Latinam (litteras Latinas or Latine) dis- 
cerem. — Quam ob rem tu hominem ilium amabas (dilige- 
? — Eum amabam, quia (quod) me amabat. — Ecquid 



72 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

jam filium centurionis vidisti ? — Vero, eum jam vidi. — 
Loquebaturne Anglice ? — Immo vero Greece et Latine 
loquebatur. — Ubinam eras (fuisti) eo tempore ? — In Italia 
eram. — Quern hortabatur magister ? — Discipulos suos hor- 
tabatur. — Ecquid non diligentes habebantur ? — Non, segnes 
et nequam habebantur. — Nura tu rus ire jubebaris? — Non 
jubebar eo ire. — Quando mittebatur epistola ? — Mittebatur 
heri (hesterno tempore). — Aperiebaturne fenestra (turn), 
quum nos praeteribamus (pro2teriremus). — Aperiebatur. — 
Audiebaturne magister, quum loqueretur (loquebatur) ? — 
Vero, audiebatur, quum clara voce loqueretur (loquebatur). — 
Quam ob rem puer poena est affectus (or afficiebatur) ? — Poe- 
na affectus est, quia negligens nequamque erat. — Potuistine 
(Poterasne) amicos tuos tueri? — Non potui (Non poteram 
or Nequibam) eos tueri. — Ecquid blandiri tibi solebant ? — 
Solebant (mihi blandiri). — Num tu venisti, ut mihi blandi- 
reris ? — Non vero, veni, ut tecum colloquerer. — Vivitne 
amici tui frater etiamnunc ? — Yivit vero (Vita fruitur or In 
vita est) etiamnunc. — Num parentes tui vita fruuntur (in 
vita sunt) etiamnunc ? — Vita non amplius fruuntur. — Erat- 
ne frater tuus in vita (Vivebatne frater tuus) etiam turn, 
quum tu in Germania esses ? — In vita erat (Vivebat) non 
amplius. — Dormiebasne etiam turn (tunc), quum ego hodie 
mane veniebam (venirem) ? — Dormiebam non amplius. — 
Loquebaturne magister tuus clare (clara voce) ? or Solebatne 
magister tuus clara voce loqui ? — Clara voce (solebat). — 
Solesne clare loqui, quum litteris Latinis operam das ? — So- 
leo. — Advenitne tandem consobrinus tuus? — Avenit tan- 
dem. — Discisne tandem linguam Francogallicam ? — Vero, 
tandem disco. — Quid post sumptum jentaculum facere soles ? 
— Simul ac (Simul ut) jentavi (jentaculum sumpsi), ego lit- 
teras meas scribere incipio. — Ego, simul ac caput meum nu- 
davi, vestes (vestimenta) mihi exuo. — Bibisne (Potasne), 
simul ac cibum sumpsisti ? — Bibo. — Quid egerunt (fece- 
runt) illi post sumptum cibum vespertinum ? — Postea dor- 
mierunt (dormiere). 



100. DICTATA CENTESIMA. 

Promisistine aliquid (Ecquid or Numquid pollicitus es) ? 
— Nihil promisi (pollicitus sum). — Ecquid mihi das, quod 
promisisti ? — Do vero. — Multumne tu pecuniae accepisti ? — 



EXERCISE 101. 73 

Pauxillum tantum accepi. — Quantum ejus accepisti ? — 
Unum solum thalerum accepi. — Quo tempore epistolam 
tuam accepisti? — Hodie (accepi). — Numquid accepisti? — 
Nihil quidquam accepi. — Pollicerisne mihi, te ad saltationem 
venturum (esse) ? — Polliceor me venturum. — Daturne locus 
saltationi hodie vesperi ? — Datur. — Quantam pecuniam de- 
disti filio meo ? — Dedi ei quindecim thaleros. — Non tu ei 
amplius (plus) promisisti? — Immo (ei) dedi, quantum ei 
promisi. — Nura inimici nostri pecuniam suam acceperunt ? 

— Non acceperunt (accepere). — Habesne signatam Roma- 
norum signo pecuniam ? — Habeo. — Quid nummorum ha- 
bes ? — Ego asses, sestertios, denarios et aureos habeo. — 
Ex quot assibus efficitur sestertius ? — Ex quattuor. — Quam 
valorem habet aureus ? — Aureus centum sestertiis valet 
(Aureus valorem habet centum sestertium). — Estne tibi 
pecunia Germanorum signo signata ? — Vero, sunt mihi tha- 
leri (imperiales), floreni, kreutzeri, grossi et oboli. — Quot 
grossos continet florenus ? — Florenus grossorum sexdecim 
vel kreutzerorum sexaginta continet (Florenus ex sedecim 
grossis vel sexaginta kreutzeris efficitur). — Suntne tibi ali- 
quot oboli? — Sunt mihi eorum aliquot. — Ex quot obolis 
efficitur drachma (Quot obolorum continet drachma) ? — 
Drachma ex sex obolis efficitur (Drachma obolorum sex con- 
tinet). — Mina argenti Graecorum valorem habet eandem cum 
denario Romanorum. — Ex quot minis efficitur talentum ? — 
Talentum ex minis sexaginta efficitur (Talentum minarum 
sexaginta continet). — Visne mihi togam tuam commodare ? 

— Commodare tibi earn non nolo, sed usu contrita est. — Con- 
tritine sunt usu calcei tui ? — Non usu contriti sunt (Non. 
detriti sunt). — Visne eos fratri meo commodare ? — Volo 
illi eos commodare. — Cui pileum tuum commodavisti ? — 
Non eum commodavi ; dono eum dedi alicui. — Cui dedisti ? 

— Pauperi (eum dedi). 



101. DICTATA UNA ET CENTESIMA. 

Ecquid fraterculus tuus jam litterarum syllabas ordinare scit ? 
— Scit vero. — Ordinatne eas bene ? — = Bene (Jlecte) ordi- 
nat. — Quemadmodum (Quomodo) litterarum syllabas ordi- 
navit puerculus tuus ? — Mediocriter (sic satis) ordinavit. — 
Quomodo scripserunt liberi tui epistolas suas ? — Male (nequi- 
ter, perperam) scripserunt, «a Scisne Hispanice (linguam His- 
7 



74 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

panicara) ? — Scio. — Loquiturne consobrinus tuus Italice ? 

— Loquitur vero bene. — Quemadmodum amici tui loquun- 
tur ? — Non male loquuntur. — Observantne ea, quae tu 
iis dicis (imperas) ? — Observant. — Quomodo (Quo pacto) 
tu linguam Anglicam didicisti ? — Didici earn hoc pacto (hoc 
modo). — Vocavistine me (Mene vocasti) ? — Non te vocavi, 
verum fratrem tuum. — Advenitne (Venitne) ? — Nondum 
advenit (venit). — Ubi tu vestes tuas (vestimenta tua) made- 
fecisti ? — Ego eas ruri madefeci. — Visne eas in sole expo- 
nere, ut siccescant ? — Volo eas exponere (ut siccescant). — 
Ubi pileum meum posuisti ? — Ego eum mensas (in mensa or 
in mensam) imposui. — Vidistine librura meum? — Vidi. — 
Ubi est? — Positus est super (Impositus est) risco fratris tui. 

— Positumne est muccinium tuum in sella ? — Positum est. 

— Quando tu ruri fuisti ? — Ego ibi nudius tertius fui (or 
simply Nudius tertius). — Invenistine ibi patrem tuum? — ■ 
Inveni (eum ibi). — Quid dixit (dicebat) ? — Nihil dixit. — 
Quid tu ruri egisti ? — Nihil quidquam egi (or agebam). 



102. DICTATA ALTERA ET CENTESIMA. 

Justumne est (Estne justum), me scribere ? — Vero, justum 
est. — Te facere hoc non consentaneum est (Non consentane- 
um est, te hoc facere). — Apertum est, eum litteras (illas) 
scripsisse. — Estne verisimile, eum nobis librum misisse (li- 
brum ad nos misisse)? — Non verisimile est. — Estne tem- 
pus, nos abire ? — Nondum (tempus) est ; tempus est jentare 
(jentandi). — Num fas est, me saltatum ire? — Non est fas 
(Nefas est). — Fuitne facinus, civem Romanum vinciri? — 
Fuit (Erat) vero facinus audacissimum. — Apparetne, eum 
erravisse ? — Non apparet. — Constat, te erravisse, me autem 
vere (recte) locutum esse. — Oportuitne (Oportebatne) te 
laborare ? — Laborare me non oportuit, oportuit me autem 
scribere. — Estne necesse, nos linguam Latinam discere ? — 
Necesse est. — Licetne nobis in theatrum ire ? — Non licet. 
— Intelligiturne, eum advenisse ? — Intelligitur, eum nudius 
tertius advenisse. — Intelligitur, eum eras (crastino tempore) 
adventurum esse. — Necessene est, me scribere ? — Necesse 
quidem est, sed epistolam tuam brevem esse oportet. 



EXERCISES 103, 104. 75 



103. DICTATA CENTESIMA TERTIA. 

Videsne, me scribere ? — Video. — Videbatne, nos veni- 
re? — Non videbat. — Audiverant (Audiebantne), me legere 
(me legentem). — Te non audierunt (audiebant). — Auditne, 
me litteras ad te dedisse ? — Audit. — Miraris (Num mira- 
ris), me tuis oper : bus laetari ? — Minime miror. — Sentitne, 
se mortalem esse ? — Vero, sentit. — Ecquid ille sperat, te 
venturum esse ? — Immo vero sperat, me domi mansurum 
(esse). — Num tu credis, ilium librum tuum lecturum (esse) ? 

— Non credo, (ilium eum lecturum esse). — Scisne, rem ita 
se habere ? — Non certe scio, sed credo, rem ita se habere. — 
Gaudesne (Lsetarisne), eum convaluisse ? — Valde gaudeo 
(laetor). — Doleo, eum aegrotum esse (or quod aegrotus est). 

— Cupitne, te sibi librum mittere ? — Me non librum sed 
chartam ipsi mittere cupit. — Num. me rus ire vis ? — Non, 
te in urbe manere volo. — Jubetne nos scribere ? — Nos non 
scribere, verum libros, quos nobis commodavit, legere jubet. 

— Vetatne te in theatrum ire ? — Me non vetat. — Ecquid tu 
me jubes memet ipsum cognoscere (noscere) ? — Jubeo te. — 
Dixitne, se asgrotum esse ? — Immo dixit, se sitire. — Num- 
quid illi scribunt, nos advenisse ? — Non scribunt. — Tune ne- 
gas, me recte loqui? — Negare (hoc) non cupio. — Confiteris- 
ne, te erravisse ? — Immo vero nego, me erravisse. — Simula- 
vitne (Simulabatne), se dormire ? — Simulavit (Simulabat). — 
Pollicitusne est, se venturum (esse) ? — Polliceri non potuit 
(non quivit or nequivit.) 



104. DICTATA CENTESIMA QUARTA. 

Visne me tecum in theatrum ire (or, also, Visne, ut (ego) 
tecum in theatrum earn) ? — Ego non te, verum (sed) fratrem 
tuum mecum ire volo. — Optasne me litteras ad patrem tuum 
dare (Optasne, ut ego litteras dem or mittam ad patrem tuum) ? 
— Vero, volo, ut litteras ad eum des. — Sinisne, me saltatum 
ire (or ut saltatum earn) ? — (Ego te ire) non sino. — Ecquid 
ille epistolas a nobis scribi patitur (Num ille patitur, ut epis- 
tolse a nobis scribantur) ? — Non patitur. — Num te coege- 
runt, ut te munere tuo abdicares (also te munere tuo abdica- 
re) ? — Me cogere non potuerunt (nequiverunt) . — Flagita- 
vitne, te secum in publicum prodire ? — Flagitavit (Flagitabat). 



76 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

— Recusatne ad nos venire ? — Recusat. — Statuistine lin- 
guam Latinam discere ? — Decrevitne operam dare linguae 
Francogallicae (litteris Francogallicis) ? — Decrevit. — Quid 
agit? — Id agit, ut hunc librum ediscat (memoriae mandet). — 
Studesne fieri diligens (te fieri diligentem or ut diligens fias) ? 

— Studeo vero esse et diligens et bonus (me esse diligentem 
bonumque or ut sim diligens atque bonus). — Videndumne 
est, ut proximum nostrum amemus ? — Videndum est quam 
maxime. 



105. DICTATA CENTESIMA QUINTA. 

Rogasne me, ut domi maneam {or me domi manere) ? — 
Iramo vero te et oro et hortor, ut in publicum prodeas (in 
publicum prodire). — Hortatusne est te, ut rus ires (rus ire) ? 

— Non, me hortatus est, ut litteras (unas) scriberem (litteras 
scribere). — Admonesne me, ut iracundiae resistam (iracundiae 
resistere) ? — Vero, te admoneo. — (Te) moneo obtestorque, 
ut eos (hos or illos), qui te amant, caros habeas. — • Monuitne 
te, rem ita se habere (habuisse) ? — Monuit et persuasit mihi, 
rem ita se re vera habere (habuisse). — Imperaveruntne, ut 
aliquis interficeretur {or Jusseruntne aliquem interfici or occi- 
di) ? — Imperaverunt, ut miles interficeretur (Jusserunt mil- 
item interfici). — Vetatne ille librum legi ? — Iramo vero 
(eum) legi jubet (imperat, ut legeretur). — Num pater tuus 
tibi scripsit, ut domum redires ? — Immo mihi scripsit, ut ruri 
manerem (me tenerem). — Dixistine famulo tuo, ut tibi librum 
apportaret (afferret) ? — Dixi. — Imperatne ti-bi praeceptor 
(magister) tuus, ut operam des studiis (Jubetne te magister 
tuus operam dare studiis) ? — Imperat (Jubet). — Ecquid ei 
persuasisti, ut librum meum legeret (librum meum legere) ? 

— Persuadere ei non potui (nequivi). — Numquid fieri potest, 
ut ego errem ? — Fieri non potest, ut erres. — Quando fuit, ut 
ego errarem ? — Sine, te exorem, ut scribas. — Fac sciam, 
quando venias. — Cave credas, eum tibi amicum esse. — Gau- 
desne, me litteras ad amicum tuum dedisse {or quod ego litte- 
ras ad amicum tuum dedi) ? — Delector, quod fecisti hoc (te 
hoc fecisse). — Dolesne, quod librum tuum amisisti {or te li- 
brum tuum amisisse) ? — Valde doleo, quod eum amisi (me 
eum amisisse). — Ecquid miratur ille, quod ego medicum non 
adduxi (me medicum non adduxisse) ? — Immo miratur, quod 



EXERCISE 106. 77 

non veniat (eum non venire). — Gratiasne mihi agis, quod te 
molestia liberavi ? — Vero, gratias tibi ago toto pectore. — 
Gratularisne mihi, quod convalui (sanus factus sum) ? — 
Gratulor. — Cur magister ejus queritur ? — Queritur super 
hoc, quod ille negligens et ignavus est. 



106. DICTATA CENTESIMA SEXTA. 

Hodiene in publicum prodis (Prodisne hodie in publicum) ? 

— Non ego unquam, quum pluit, in publicum prodeo. — Plu- 
vitne (Pluitne or Pluebatne) heri or hesterno tempore ? — 
Non pluvit (pluit, pluebat). — Ninxitne ? — Ninxit. — Quam 
ob rem tu non in forum is ? — Non eo, quod (quia) ningit. — 
Visne tibi umbraculum ? — Vero, si unum habes. — Visne 
mihi commodare umbraculum ? — Commodare tibi unum non 
nolo. — Qualis est tempestas ? — Tonat et fulgurat. — Lucet- 
ne sol ? — Non lucet ; nebulosum est cesium. — Audisne toni- 
trum ? — Non audio. — Quam diu tonitrum audiisti (audiebas) ? 

— Ego eum usque ad horam quartam mane audivi (audiebam). 

— Estne nunc tempestas bona (Bonane nunc est tempestas) ? 

— Non est ; valde flat ventus et vehementer tonat. — Pluitne ? 

— Plmt vero valde (vehementissime). — Nonne tu rus is ? — 
Quomodo ego rus ire queam (possim) ? nonne vides, quam ve- 
hementer fulguret ? — Ningitne ? — Non ningit, sed grandinat. 

— Grandinabatne heri (hesterno tempore) ? — Non grandina- 
bat, sed valde tonabat (tonuit). — Estne tibi umbella ? — Est 
mihi una. — Visne mihi earn commodare ? — Volo (tibi earn 
commodare). — Lucetne sol ? — Lucet ; sol mihi oculos nocet. 

— Serenumne est ccelum ? — Immo vero deterrima est tem- 
pestas ; ccelum obscurum est. — Solis lumine non utimur. - — 
Qualis est tempestas hodierna (hodie)? — Tempestas deterri- 
ma est. — Flatne ventus (Estne tempestas ventosa) ? — Valde 
flat ventus (Tempestas valde ventosa est). — Eratne (Fuitne) 
heri tempestas procellosa ? — Procellosa (fuit or erat). — Cur 
non rus ivisti ? — Non ivi, quod (quia) coelum erat procello- 
sum. — Isne tu hodie mane in forum ? — Cogito eo ire, si tem- 
pestas non est procellosa. — Cogitasne hodie mane mecum 
jentare (jentaculum sumere) ? — Cogito tecum jentare, si 
esurio. 

7* 



78 KEY TO LATIN GRAMMAR. 



107. DICTATA CENTESIMA SEPTIMA. 

Cogitatne Polonus de hoc vino (hoc de vino) bibere ? — 
Bibere de eo cogitat, si sitit. — Delectarisne ire pedibus, iter 
faciens (quum itinera facis) ? — Pedibus ire non delector. — 
Ecquid iter fecisti in Italiam pedibus ? — Non ivi pedibus, 
quia vire nimis lutulentre erant. — Num in rheda (or curru) 
invehi delectaris ? — Immo vero ego equo vein delector. — 
Invectus est consobrinus tuus aliquando equo ? — Non un- 
quam (nunquam) invectus est equo. — Equitavistine nudius 
tertius ? — Immo ego hodie equitavi. — Ecquid frater tuus 
tarn srepe equitat, quam tu ? — Sa3pius equitat, quam ego. — 
Tune interdum equitavisti (Vectusne es interdum equo) ? — 
Nunquam equitavi (equo vectus sum). — Ecquid vis in rheda 
(curru) rus vehi hodie ? — Immo vero equo eo vehi volo (eo 
equitare volo). — Delectarisne itinera face re ? — Non delec- 
tor. — Num pater tuus delectatur itinera facere hieme ? — 
Non delectatur itinera facere hieme ; itinera facere vere atque 
restate delectatur. — Estne jucundum, iter {or itinera) facere 
vere? — Jucundum est iter facere vere et auctumno, sed in- 
jucundum est iter facere hieme et restate. — Fecistine (Facie- 
basne) interdum itinera hieme ? — Srepe ego itinera feci et 
hieme et restate (hieme non minus, quam restate). — Peregri- 
natur frater tuus srepe (frequenter) ? — Non amplius peregri- 
natur; multum autem quondam peregrinatus est. — Quo tem- 
pore tu equo invehi (equitare) delectaris? — Ego equo vehi 
(equitare) delector mane post jentaculum sumptum. — Jucun- 
dumne est iter facere ruri ? — Jucundum est (iter facere ibi). 
— Quorsum curritur? — Curritur in forum. — Ventumne est 
in domum ? — Nondum ventum est. — Ridebaturne in thea- 
tro ? — Vero, ridebatur et clamabatur. — Diciturne, eum ad- 
venisse (Diciturne advenisse) ? — Non, dicitur, eum ruri 
mansisse (se tenuisse) or dicitur ruri mansisse. — Jucundum- 
ne est hodie pedibus ire ? — Non jucundum est. — Quando 
ortus est ventus ? — Ortus est hodie mane hora quarta. 



108. DICTATA CENTESIMA OCTAVA. 

Visne fratri meo librum unum aliquem commodare ? — Com- 
modavi ei jam unum (ego ei jam jam unum commodavi). — 
Visne ei uno amplius (plus) commodare ? — Immo ei duobus 



EXERCISE 109. 79 

plus commodare volo (non nolo). — Dedistine aliquid pauper- 
ibus ? — Dedi vero iis pecuniam. — Quantum pecuniae tibi 
dedit frater tuus ? — Pauxillum (paulum) tantum dedit ; non 
dedit mihi nisi duos thaleros. — Quot annos habet (Quotum 
annum agit) frater tuus ? — Viginti annos habet (Annum agit 
vicesimum). — Esne tu (Tun' es) ejusdem aetatis cum eo 
(Esne tu tam grandis natu, quam ille (or is) ? — Immo vero 
ego minor natu sum. — Quotum annum agis ? — Ego vix 
duodeviginti annos habeo (natus sum). — Tu quot annos ha- 
bes (natus es) ? — Ego circiter duodecim annos habeo (natus 
sum). — Egone te minor natu sum? — Haud (Non) scio. — 
Quotum annum vicinus noster agit ? — Tricesimum paene 
annum agit (Vix triginta annorum est). — Suntne amici nos- 
tri ejusdem aetatis nobiscum ? — Immo majores nobis natu 
sunt. — Quot annos (annorum) habent ? — Alter undeviginti 
annos habet, alter viginti. — Estne pater tuus ejusdem aetatis 
cum meo (aeque grandis natu atque meus) ? — Immo ille 
tuo major natu est. — Legistine librum meum ? — Nondum 
legi (perlegi). — Perlegitne (Conclusitne *) amicus tuus 
librum suum ? — Vero, prope perlegit. — Intelligisne quod 
tibi dico (Capisne meam sententiam) ? — Intelligo quod mihi 
dicis (Capio). — Intelligitne Anglus ea, quae nos ei dicimus 
(Capitne Anglus sententiam nostram) ? — Intelligit (Capit). 

— Comprehenditisne, quae vobis dicimus (dicamus) ? — Com- 
prehendimus. — Ecquid tu linguam Germanicam intelligis ? 

— Nondum intelligo, sed (verum) disco. — Intelligimusne, 
quod (= id quod or ea quae) dicunt (dicant) Angli ? — Non 
intelligimus (Sententiam eorum non capimus). — An Ger- 
mani, quod nos dicimus (dicamus), intelligunt? — Vero, intel- 
ligunt. — Nosne, quae illi dicant, comprehendimus ? — Vix 
comprehendimus. — Audisne strepitum ? — Nihil audio. — 
Audivisti ventorum strepitum ? — Audivi (Audii). — Quid tu 
audis ? — Latratum canum (or Canes latrantes) audio (ac- 
cipio). — Cujus est hicce canis ? — Canis est Scoti. 



109. DICTATA CENTESIMA NONA. 

Ubi est frater tuus ? — Londini est. — Non Berolini erat ? 
— Non, Carthagine erat. — Tun' unquam Syracusis fuisti ? — 
Nunquam ego Syracusis fui, verum (sed) Romae. — Estne ami- 

* The former to finish reading, the latter generally. 



80 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

cus tuus Novo Eboraco ? — Non, Athenis est. — Cogitasne in 
Italian* proficisci ? — Immo ego Roraam et Athenas proficisci 
cogito. — Ubi (Quo loco) studet filius tuns litteris ? — Lutetiae 
(Parisiis) studet. — Revertitne ex Asia? — Non adhuc (Non- 
dum) revertit. — Unde venit ? — Venit Lutetia (Parisiis or Lu- 
tetia Parisiorum) Londinum. — Et ego ex Germania veni in 
Americam. — Ecquid (Numquid) baculum tuum amisisti (per- 
didisti) ? — Non amisi (perdidi). — Amisitne servus tuus sched- 
ulam meam ? — Amisit. — Ubi mansisti ? — Domi mansi (me 
tenebam). — Perdidit pater tuus alea tantam pecuniam, quan- 
tam ego ? — Plus ejus ille perdidit, quam tu. — Quantam ego 
alea perdidi ? — Tu vix unum thalerum perdidisti. — Ubi (Quo 
loco) mansit (moratus est) frater tuus? — Domi mansit (mo- 
ratus est). — Manseruntne (Moratine sunt) amici tui ruri? — 
Manserunt (Commorati sunt). — Esne tu (Tun' es) aeque doc- 
tus, atque medicus Anglus ? — Non ego aeque doctus sum. — 
-ZEquene doctus est medicus Francogallus ac tu (atque tu, quam 
tu or tecum) ? — Immo doctior est, quam ego sum. — Ecquis 
(Numquis) doctior est, quam medici Francogallici ? — Nemo 
doctior est, quam illi sunt. — Perlegeruntne fratres tui libros 
meos ? — Nondum (eos) perlegerunt. — Quam multos eorum 
perlegerunt? — Vix duo eorum perlegerunt. — Abstulitne tibi 
hortulani mei filius aliquid ? — Libros (meos) mihi abstulit 
(dempsit). — Quid tu ei {or ab eo) abstulisti (dempsisti) ? — 
Nihil ab eo abstuli. — Dempsitne ille (Abstulitne) tibi pecu- 
niam ? — Dempsit (Abstulit) vero (mihi nonnullum). — Quan- 
tam pecuniam (Quantum pecuniae) tibi dempsit (tibi or a te 
abstulit). — Dempsit mihi (Abstulit a me) duos fere thaleros. 



110. DICTATA CENTESIMA DECIMA. 

Cur tu hominem ilium amas ? — Ego eum amo, quod bonus 
est. — Quam ob rem vicinus noster canem suum verberat? — 
Quod {or Propterea, quia) puerculum ejus momorclit (morsu 
vulneravit) . — Qua de causa pater noster me amat ? — Te ob 
earn causam amat, quod bonus es. — Amantne nos amici nos- 
tri ? — Nos idcirco amant, quia boni sumus. — Cur mihi vi- 
num affers ? — Tibi affero propterea, quia sitis. — Quam ob 
rem bibit pileorum opifex ? — Bibit propterea, quod sitit. — 
Videsne nautam, qui in nave est ? — Ego non eum, qui in nave 
est, video, verum ilium, qui in campo (loco publico) est. — 
Legisne illos libros, quos pater meus tibi dedit ? — Vero, eos 



EXERCISE 111. 81 

lego. — Novistine eos Italos, quos nos novimus ? — Non novi- 
mus eos (illos), quos vos novistis, novimus autem alios. — 
Emisne equum, quern vidimus ? — Ego non eum, quern vidi- 
mus, emo, verum alium. — Quaerisne, quod amisisti (perdi- 
disti) ? — Qua3ro. — Invenis (Reperis) hominem, quem quassi- 
visti? — Eum non invenio (reperio). — Occiditne lanius bovem, 
quem in foro emit ? — Occidit. — Ecquid coqui nostri gallinas, 
quas emerunt (emere), occidunt? — Vero, eas occidunt, — 
Reparatne pileorum opifex pileum eum, quem ego ei misi ? — 
Reparat (Reficit). — Ecquid sutor caligas, quas ei misisti, 
reficit ? — Eas non reficit propterea, quia detritae sunt. — Ja- 
cetne toga tua in sella ? — Jacet, vero. — Jacetne (Positane 
est) in sella, cui ego earn imposui ? — Non, in alia jacet (pos- 
ita est). — Ubi est pileus meus ? — In conclavi est, ubi {or in 
quo) tu eum vidisti. — Opperirisne (Manesne) aliquem ? — 
Neminem opperior (maneo). — Manesne hominem, quem ego 
hodie mane videbam ? — Maneo. — Ecquid librum tuum op- 
periris? — Opperior. — Expectasne patrem tuum hodie ves- 
peri ? — Expecto. — Quota hora in theatrum ivit ? — Ivit eo 
hora septima. — Quota hora inde revertitur ? — Revertitur 
inde hora undecima. — Revertitne qusesitor tuus a foro ? — 
Nondum revertit. — Quota hora revertit frater tuus rure ? — 
Revertit (Rediit) inde decima hora vesperi. 



111. DICTATA CENTESIMA UNDECIMA. 

Qua (Quota) hora tu amici tui domo revertisti ? — Ego 
inde hora undecima mane reverti (redii). — Mansistine (Com- 
moratusne es) diu cum eo ? — Mansi (commoratus sum) cum 
eo circa unam horam. — Quam diu in saltatione manere (sal- 
tationi adesse or interesse) cogitas ? — Ego aliquot momenta 
manere cogito. — Quam diu Anglus tecum commoratus est ? 

— Commoratus est mecum (per) duas horas. — Diune tu rure 
manere (morari) cogitas ? — Immo per aestatem manere (mo- 
rari) cogito. — Quam diu fratres tui in urbe mansere (commo- 
rati sunt) ? — Commorati sunt (Permanserunt) ibi per hiemem. 

— Quantam pecuniae ego tibi debeo ? — Non mihi multum 
ejus debes. — Quantum tu sartori tuo debes ? — Non debeo ei 
nisi quinquaginta thaleros. — Quantum tu sutori tuo debes ? 

— Debeo ei jam septuaginta thaleros. — Egone tibi quidquam 
(aliquid) debeo (Numquid tibi debeo) ? — Nihil debes. — 
Quam multum tibi debet Francogallus ? — Debet mihi plus, 



82 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

quam tu. — Tantumne tibi debent Angli, quantum Hispani ? 

— Vix tantum debent. — Debeone tibi tantum (pecuniae), 
quantum frater meus ? — Immo mihi plus (majorem) debes, 
quam ille. — Debent tibi amici nostri tantum, quantum nos 
(debemus) ? — Tu mihi minus (minorem pecuniam) debes, 
quam illi. — Qua de causa tu mercatori das pecuniam ? — Do 
ei aliquantum propterea, quod mihi muccinia vendidit. — Cur 
non (Quin) bibis? — Ego ideo non bibo, quia non sitio. — 
Quid (causae) est, quod tseniam tollas ? — Ego earn idcirco 
tollo, quia mihi opus est. — Quid est, cur isti (homini) pecu- 
niam commodes ? — Commodo ei propterea, quod ejus indiget. 

— Quam ob rem frater tuus operam dat litteris ? — Operam 
idcirco litteris dat, quia linguam Latinam (or Latine) discere 
cupit. — Sitisne ? — Ego non sitio, quippe qui biberim. — Bi- 
bit jam consobrinus tuus ? — Nondum bibit ; nondum (non 
adhuc) sitit. — Ostenditne (Monstratne) tibi famulus cubicu- 
lum, quod everrit (scopis purgat) ? — Ostendit (Monstrat) 
mihi non id, quod nunc everrit, verum illud, quod heri ever- 
rit (everrebat). — Jentasne ante, quam in publicum prodis ? 

— Immo vero in publicum prodeo, prius quam jento (jentac- 
ulum sumo). — Quid agit (facit or facere solet) frater tuus 
ante, quam epistolas suas scribit ? — Chartam, atramentum et 
pennas (calamos) emit (emere solet), priusquam (antequam) 
eas scribit. 



112. DICTATA CENTESIMA DUODECIMA. 

Ubi habitas ? — In platea habito (domicilium habeo). — 
Quo loco pater tuus habitat? — In* amici sui domo habitat 
(Apud amicum suum domicilium habet). — Ubi domicilium 
habent fratres tui ? — Domicilium habent in platea numero 
centesimo vicesimo. — Habitasne apud patruelem (consobri- 
num) tuum ? — Apud eum (in domo ejus) habito. — Habitat 
ne etiamnunc, ubi (quondam) habitabat ? — Non amplius 
habitat, ubi quondam habitabat. — Ubi in praesentia (or nunc) 
habitat ? — In via Wilhelmina numero centesimo quinto deci- 
mo habitat (domicilium habet). — Ubi est frater tuus? — In 
hortis (hortulo or horto t) est. — Quo ivit consobrinus tuus? 
— In hortos iniit. — Ivistine heri ad spectaculum ? — (Eo) 

* See Grammar, page 652, Rem. 1-3. 
f Grammar, page 71, D. 



EXERCISE 113. 83 

ivi. — Ecquid amicum meum vidisti ? — (Eum) vidi. — Quan- 
do eum vidisti ? — Ego eum hodie mane vidi. — Quorsum ivit ? 

— Non scio (Haud scio or Nescio.) — Detersitne servus ves- 
tes meas penicillo? — Vero, eas detersit. — Everritne cubicu- 
lum meum ? — Everrit. — Quam diu hie permansit ? — Usque 
ad meridiem. — Quam diu (Quo usque) scripsisti? — Ego 
usque ad mediam noctem scripsi. — Quam diu (Quo usque) 
ego laboravi ? — Tu usque ad quartam horam mane labora- 
visti (laborabas). — Quam diu (Quo usque) f rater meus apud 
te moratus est ? — Moratus est (Permansit) apud me usque 
ad vesperam. — Quo usque (Quam diu) laborabas? — Ego 
adhuc (adhuc usque) laborabam. — Diune etiam tibi scriben- 
dum est ? — Scribendum est mihi usque ad diem perendinum. 

— Laborandumne est medico etiam diu ? — Laborandum est 
ei usque ad diem crastinum. — Morandumne mihi hie est diu 
(longum tempus) ? — Morandum tibi est usque ad diem solis. 

— Oportetne fratrem meum longum tempus apud te manere ? 

— Manere eum portet apud me usque ad diem lunae. — Quam 
longum tempus (Quam diu or Quousque) mihi laborandum 
est (me laborare oportet) ? — Laborandum tibi est (Laborare 
te oportet) usque ad diem perendinum. — Estne tibi diu (lon- 
gum tempus) loquendum (dicendum) ? — Loquendum mihi 
est unam etiam horam. — Locutusne es longum tempus ? — 
Locutus sum usque ad diem proximum (posterum). — Man- 
sistine diu (longum tempus) in cubiculo meo? — Mansi ibi 
usque ad momentum praesens. — Ecquid tibi longum tempus 
(diu) hac in domo habitandum est ? — Vero, est mihi in ea. 
longum etiam tempus habitandum. — Quousque tibi etiam in 
ea habitandum est? — Usque ad diem solis. — Quot trium- 
phas triumphavit Dentatus ? — Triumphavit eorum novem. — 
Qualem vitam vivit pater tuus ? — Otiosam atque tranquillam 
vitam vivit. — Quis Turnum saltare solitus est (solebat) ? — 
Komani (eum saltare) solebant (soliti sunt). 



113. DICTATA CENTESIMA TERTIA DECIMA. 

Habitatne amicus tuus apud te (tecum) etiamnunc ? — 
Apud me (Mecum) non amplius habitat. — Quam diu (Quam 
longum tempus) tecum habitabat ? — Unum tantum annum 
mecum habitabat. — Quam longum tempus tu in saltatione 
permanebas (saltationi aderas) ? — Permanebam (Aderam) 
usque ad mediam noctem. — Quam longum tempus in curru 



84 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

mansisti ? — Ego per unara horam in eo mansi. — Perman- 
sistine in hortis adhuc usque ? — Vero, adhuc usque in iis 
permansi. — Venitne centurio hucusque (ad hunc usque lo- 
cum) ? — Venit vero hucusque (hactenus). — Quousque venit 
mercator ? — Usque ad terminum viae venit. — Venitne Tur- 
ca usque ad extremam silvam? — Venit vero usque eo (ad 
ilium usque locum). — Quid facis (agis) mane? — Lego 
(Libros lego). — Et quid facis (agis) postea ? — (Deinde) jen- 
taculum sumo et laboro. — Jentasne, antequam (libros) legis ? 
— Non, domine ; ego libros lego ante, quam jento. — Ludisne, 
quum laborare debeas ? — Immo tantum abest, ut ludam, ut 
laborem (Immo vero laboro potius, quam ludo). — Itne (Adit- 
ne) frater tuus ad spectaculum, quum in hortos ire debeat? — 
Non it (adit) ad spectaculum. — Quid agis vesperi ? — Labo- 
ro (Opus facio or Operor). — Quid egisti (fecisti) hodie ves- 
peri ? — Ego vestes tuas (vestimenta tua) peniculo detersi 
(extersi) et in theatrum inii. — Moratusne es in theatro Ion- 
gum tempus (or diu) ? — Immo vero pauca tantum momenta 
(ibi) moratus sum. — Visne hie expectare (opperiri) ? — 
Quam diu expectare (opperiri) me oportet? — Expectare te 
oportet, donee (dum) pater meus revertatur (redeat). — Venit- 
ne aliquis (Ecquis venit) ? — Venit vero aliquis. — Quid sibi 
voluerunt ? — Ad te loqui (Tecum colloqui) voluerunt. — Op- 
periri non voluerunt ? — Nolunt opperiri. — Quid homini illi 
dicis? — Dico ei, ut opperiatur (expectet). — Ecquid me diu 
(longum tempus) mansisti (oppertus es) ? — Ego te unam 
horam (totam horam) mansi (oppertus or opperitus sum). — 
Potuistine meam epistolam legere ? — Potui (earn legere). — 
Ecquid earn intellexisti? — Vero, earn intellexi. — Eccui earn 
ostendisti (Ostendistine earn alicui) ? — Ego earn nemini (nul- 
li) ostendi. — Attuleruntne vestes meas (Ecquid vestimenta 
mea allata sunt) ? — Nondum ea attulere (Nondum or non 
adhuc allata sunt). — Num cubiculum meum everrerunt et 
vestes meas peniculo exterserunt (Eversumne est cubiculum 
meum et extersame sunt penicillo vestes meae ? — Non adhuc 
fecerunt (Nondum factum est). 



114 DICTATA CENTESIMA QUARTA DECIMA. 

Clepseruntne tibi aliquid (Surreptumne tibi est aliquid) ? 
— Clepserunt mihi (a me) omne bonum vinum (Surreptum 
est mihi omne bonum vinum). — Furatine sunt aliquid patri 



EXERCISE 115. 85 

tuo (a patre tuo) ? — Vero, omnes ejus libros bonos furati 
sunt (Surrepti sunt ei omnes ejus libri boni). — Numquid 
furaris (clepis, surripis) ? — Nihil furor (clepo, surripio). — 
Numquid tu unquam furatus es (Clepsistine aliquando aliquid) ? 

— Nunquam ego quidquam furatus sum (or clepsi or surripui). 

— Clepseruntne tibi (a te) mala tua (Cleptane tibi mala tua 
sunt)? — Clepserunt (Clepta sunt). — Quid mihi (a me) 
furati sunt (clepserunt) ? — Clepserunt tibi omnes libros bo- 
nos. — Quando tibi currum (rhedam) surripuerunt ? — Sur- 
ripuerunt mihi eum (earn) nudius tertius. — Clepseruntne 
unquam (aliquando) aliquid a nobis ? — Nunquam a nobis 
quidquam clepserunt. — Bibitne (Potavitne) faber tignarius 
omne vinum ? — Bibit (Potavit). — Laceravitne puer tuus 
omnes libros suos ? — Omnes laceravit. — Quam ob rem eos 
laceravit ? — Propterea, quia litteris studere non vult. — 
Quantam pecuniam tu alea perdidisti ? — Omnem ego meam 
pecuniam perdidi. — Scisne, ubi pater meus sit ? — Nescio 
(Non or haud scio). — Tune librum meum non vidisti? — 
(Eum) non vidi. — Scisne, quomodo hoc vocabulum scriba- 
tur ? — Scribitur hoc pacto. — Tingisne aliquid (Inficisne ali- 
quid colore) ? — Vero, pileum meum tingo (colore inficio). 

— Quo colore eum inficis (tingis) ? — Ego eum colore nigro 
(atro) inficio (tingo). — Quo colore tu vestes tuas inficis (tin- 
gis) ? — Inficio (Tingo) eas flavo colore. — Poenitetne te ? — 
Me non poenitet. — Pigetne eum ? — Piget eum valde. — 
Nonne eos pudet ? — Vero, eos et pudet et taedet. — Juvatne 
te, fratrem tuum advenisse (quod frater tuus advenit) ? — 
Vero, me valde juvat. — Scisne, librum tuum surreptum 
(cleptum) esse? — Me non fugit' (praeterit) eum surreptum 
esse. — Loquerisne ad me ? — Non ad te loquor, verum ad 
peregrinum stantem juxta te. 



115. DICTATA CENTESIMA QUINTA DECIMA. 

Curasne riscum tuum colore inficiendum ? — Curo. — Quo 
colore eum inficiendum curas ? — Colore eum viridi inficien- 
dum curo. — Quo colore tu tibialia tua lintea inficienda curas ? 

— Ego ea albo (candido) colore inficienda curo. — Curatne 
consobrinus tuus muccinium suum colore inficienda ? — Curat 
(id tingendum). — Ecquid id colore rubro inficiendum curat ? 

— Immo id cano colore inficiendum curat. — Quo colore to- 
gas suas inficiendas curavere amici tui ? — Colore viridi infici- 

8 



86 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

endas eas curavere. — Quo colore Itali rhedas suas inficiendas 
curaverunt ? — Curaverunt eas inficiendas caeruleo colore. — 
Quid pilei habet homo nobilis (eques) ? — Duos pileos habet, 
album et nigrum. — Habeone ego pileum ? — Immo diversos 
habes. — Infecitne jam colore tinctor tuus focale tuum ? — 
Infecit (Tinxit). — Quo colore id tinxit (infecit) ? — Flavo 
colore tinxit (infecit). — Suscipisne aliquando peregrinatio- 
nes (Facisne nonnunquam itinera)? — Saspe suscipio (Fre- 
quenter facio). — Quo ire (tendere) hac restate cogitas ? — In 
Germaniam ire (tendere) cogito. — JSonne in Italiam is (ten- 
dis) ? — Eo (Tendo). — Fecistine aliquando itinera ? — Nun- 
quam feci. — Estne amicis tuis propositum in terram Bata- 
vorum (in Hollandiam) ire ? — Est eis propositum eo ire. 

— Quando proficisci cogitant ? — Perendino die proficisci 
cogitant. — Profectus jam est frater tuus in Hispaniam ? — 
Nondum eo profectus est. — Esne tu in Hispania peregrina- 
tus ? — Vero, ibi peregrinatus sum. — Quando proficisceris ? 

— Crastino tempore (Cras) proficiscor. — Quota hora? — 
Quinta (hora) mane. — Detrivistine usu omnes tuas caligas ? 

— Detrivi, vero, omnes. — Quid fecerunt (fecere) Turcse ? — 
Naves nostras bonas omnes combusserunt. — Conclusistine 
omnes tuas litteras ? — Ego eas omnes conclusi. — Quousque 
iter fecisti ? — Iter feci usque in Germaniam. — Fecitne ille 
iter usque in Italiam ? — Immo iter fecit usque in Americam. 

— Quousque ivere (iverunt) Hispani ? — Usque Londinum 
iverunt. — Quousque venit homo iste pauper ? — Hucusque 
(ad hunc usque locum) venit. — Venitne usque domum tuam ? 

— Immo usque in patris mei domum venit. 



116. DICTATA CENTESIMA SEXTA DECIMA. 

Vocasne me ? — Vero, te voco. — Ubi es ? — In monte 
sum (In summo monte sum) ; venisne sursum (ascendisne) ? 
— Sursum non venio (Non ascendo). — Quo loco tu es (Tu 
quo loco es) ? — Sub radicibus montis sum ; visne descendere 
(num deorsum venire vis) ? — Descendere non possum (ne- 
queo, non queo). — Cur non (or Quin) descendere potes ? — 
Propterea, quod pedibus cegroto. — Quo loco (Ubi) habitat 
consobrinus tuus? — Citra flumen habitat. — Ubi (situs) est 
mons ? — (Situs) est trans flumen (fluvium). — Quo loco stat 
(sita est) amici nostri domus ? — Trans (ultra) montem stat 
(sita est). — Estne amici tui hortus citra silvam, an ultra ? — 



EXERCISE 117. 87 

Ultra est. — Num ultra viam (sita) est cella penaria nostra ? 

— Immo citra sita est. — Quo loco (Ubi) tu hodie mane fuis- 
ti ? — Ego magno in monte fui. — Quam ssepe {or Quoties) 
montera ascendisti ? — Ter ascendi. — Utrum pater noster 
est infra an supra {or in inferiore an in superiore parte) ? — 
Supra (In superiore parte) est. — Ecquid tibi vicini pueri 
libros tuos reddidere (restituerunt) ? — Reddidere (Restitue- 
runt). — Quando tibi eos restituerunt (reddiderunt) ? — (Res- 
tituerunt eos) heri. — Cui baculum tuum (dono) dedisti ? — 
Dono id dedi viro nobili {or equiti). — Cui digitabula sua 
donaverunt viri nobiles ? — Donaverunt ea Anglis (iis An- 
glos). — Quos Anglorum iis donaverunt? — Eos, quos hodie 
mane apud me (domi meae) vidisti. — Quibus hominibus tu 
pecuniam das ? — (Ego do) iis, quibus tu das. — Dasne tu 
alicui pecuniam ? — Do vero iis, qui ea indigent. — Quis te 
musicam docuit ? — Nemo ; ego musicam nunquam didici. 

— Celavitne te frater tuus consilium suum ? — Non celavit 
(celabat). — Rogavitne te aliquid ? — Vero, me pecuniam 
rogavit (rogabat). — Quid te peregrinus percontatus est (per- 
contabatur) ? — Me viam percontatus est (percontabatur). — 
Quern tu prseceptorem habuisti ? — Ego praeceptores habui 
unum Anglum et alterum Germanum. 



117. DICTATA CENTESIMA SEPTIMA DECIMA. 

Accepistine munera (dona) ? — Accepi nonnulla. — Quid 
donorum (munera) accepisti ? — Pulchra dona (munuscula) 
accepi. — Accepitne fraterculus tuus aliquid dono ? — Di- 
versa munera (dona) accepit. — A quo accepit ? — Accepit 
nonnulla a patre meo et a tuo. — Venisne tu ex hortis ? — 
Non ex hortis, verum domo venio. — Quorsum is ? — In hor- 
tos eo. — Unde (Ex quo loco) venit Hibernus ? — Ex hortis 
venit. — Venitne ex iisdem hortis, ex quibus (unde) tu venis 
(venias) ? — Non ex iisdem venit. — Quibus ex hortis venit ? 
— Venit ex illis amici nostri veteris. — Unde venit puer 
tuus? — De spectaculo (theatro) venit. — Quanti pretii est 
ille currus ? — Quingentorum thalerum est (Quingentis tha- 
leris valet). — Valetne hicce liber tanti, quanti ille ? — Immo 
pluris valet. — Quanti pretii equus meus est (Quanti equus 
meus valet)? — Tanti valet (est), quanti ille amici tui. — 
Tantine valent equi tui, quanti illi Francogallorum ? — Non 
tanti valent (Minoris pretii sunt). — Quanti pretii est iste 



88 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

culter? — Nullius pretii est (Nihilo valet). — Estne servus 
tuus tanti, quanti meus ? — Immo melior tuo est (Melior est, 
quam tuus). — Esne tu tanti, quanti frater tuus ? — Immo 
ille melior (pluris) est, quam ego. — Esne tanti, quanti con- 
sobrinus tuus ? — Tanti sum. — Ecquid nos tanti sumus, 
quanti vicini nostri (sunt) ? — Immo pluris (meliores) sumus. 

— Num umbraculum tuum tanti valet (est), quanti meum ? 

— Minoris valet (est). — Cur non tanti est, quanti meum ? — 
Propterea, quia non aeque elegans est, quam (ae, atque) tuum. 

— Visne equum tuum vendere ? — Volo eum vendere. — 
Quanti pretii est? — Ducentorum florenorum est (Ducentis 
florenis valet). — Cupisne (eum) emere ? — Non, ego jam 
unum emi. — Cogitatne pater tuus equum (aliquem) emere ? 

— Cogitat quidem unum emere, sed non tuum. 



118. DICTATA CENTESIMA DUODEVICESIMA. 

Erasne heri in domo medici ? — Eram in domo ejus. — 
Quid dicit (ait)? — Dicit, se non venire posse. — Cur non 
(Quin) mittit filium suum ? — Filius ejus in publicum non 
prodit. — Cur non in publicum prodit ? — Quia aegrotus est. 

— Habuistine (Habebasne) marsupium meum ? — Affirmo 
tibi, me id non habuisse. — Vidistine id? — (Id) vidi. — Ubi 
est? — In sella jacet (posita est). — Habuistine meum cul- 
trum ? — Affirmo tibi, me eum habuisse. — Ubi eum posuisti ? 

— Posui eum in mensa (Imposui eum mensae). — Visne eum 
quaerere ? — (Ego eum) jam qusesivi. — Repcristine (eum) ? 

— (Eum) non reperi. — Quassivistine di^itabula mea ? — 
Quaesivi quidem, sed ea non reperi. — Habetne servus tuus 
pileum meum? — Habuit eum, sed non amplius (non jam) 
habet. — Extersitne eum penicillo ? — Extersit. — Suntne 
libri mei super mensa tua ? — Sunt (Positi sunt) super ea. — 
Estne tibi vinum ? — Non est mihi nisi pauxillum, sed (tamen) 
tibi dare volo, quod habeam. — Visne mihi aquam dare ? — 
Dare tibi non nolo. — Habesne multum vini ? — Multum 
habeo. — Visne mihi aliquantum ejus dare ? — Volo tibi 
(ejus aliquantum) dare. — Quantum (pecuniae) tu mihi de- 
bes ? — Nihil tibi debeo. — Perbenigne ! or Facis amice ! — 
Oportetne me afferre vinum ? — Oportet aliquantum afferas. 

— Oportetne ego earn saltatum ? — Necesse est eas. — Quo 
tempore (Quando) me ire oportet ? — Te ire oportet hodie 
vesperi. — Oportetne me arcessere fabrum tignarium ? — 



EXERCISE 118. 89 

Oportet eum arcessas. — Necessene est ire in forum ? — 
Necesse est eo ire. — Quid faciendum est, ut linguam Russi- 
cam discamus (ut aliquis ling. Russ. discat *) ? — Opus est 
multa diligentia. — Opusne est multa diligentia, ut linguam 
Germanicam discamus (ut aliquis ling. Germ, discat) ? — 
Opus est multa. — -Quid mihi faciendum est? — Emendus 
tibi est liber bonus (Te librum bonum emere oportet or Ne- 
cesse est emas librum bonum). — Quid ei faciendum est ? — 
Necesse est sedeat quietus (Oportet eum sedere quiete). — 
Quid nobis faciendum est ? — Laborandum est vobis. — Estne 
tibi multum laborandum, ut linguam Arabicam discas ? — 
Multum mihi laborandum est, ut earn discam. — Non laborat 
frater tuus ? — Deest ei voluntas laborandi. — Habetne ad 
sumptum (or unde vivat) ? — Habet. — Cur me in forum ire 
oportet (Quam ob rem eundum est mihi in forum) ? — Te eo 
ire oportet* ut bubulam emas. — Cur mihi operandum est? — 
Operandum tibi est, ut ad sumptum habeas. — Quid vis 
(Quid tibi opus est), domine ? — Pannum opto (Opus est 
mihi panno). — Quanti pretii est ille pileus ? — Tribus tha- 
leris valet. — Opusne tibi sunt tibialia ? — Opus sunt mihi 
aliquot. — Quanti pretii sunt ilia tibialia? — Duodecim kreut- 
zeris valent. — Non est tibi opus nisi hoc (Numquid aliud 
vis)? — Non est mihi opus nisi hoc (Aliud nihil cupio). — 
Non tibi calcei opus sunt ? — Non mihi ulli opus sunt. — 
Egesne multa pecunia ? — Multa egeo. — Quantum tibi ejus 
opus est (Quantum ejus habeas necesse est) ? — Opus sunt 
mihi sex thaleri (Necesse est habeam sex thaleros). — Quan- 
tum fratri tuo opus est ? — Non ei opus sunt nisi sex grossi 
(Sex tantum grossis eget). — Non est ei opus plus (Non ma- 
jore, sc. pecunia, indiget) ? — Non est ei opus plus (Majore 
non indiget). — Indigetne consobrinus tuus majore pecunia 
(Estne consobrino tuo opus plus) ? — Non tanta eget, quanta 
ego (Non opus est ei tantum, quantum mihi). — Quid tibi 
opus est ? — Opus sunt mihi pecunia et calcei (Pecunia et 
calceis indigeo). — Habesne nunc, quod tibi opus sit (quae 
tibi opus sint) ? — Habeo, quod mihi opus est (quae mihi opus 
sunt). — Habetne frater tuus, quae ei opus sint ? — Habet, 
quae ei opus sint (sunt). 

* Compare Grammar, page 330, D. 
8* 



90 KEY TO LATIN GRAMMAR. 



119. DICTATA CENTESIMA UNDEVICESIMA. 

Habemus nos, quod nobis opus sit (est) ? — Non habemus, 
quod nobis opus sit (est). — Quid nobis opus est? — Opus 
est nobis domo pulchra, hortis amplis, rheda formosa, equis 
bellis (venustis), diversis (or aliquot) servis, multaque pecu- 
nia. — Non est nobis opus nisi hoc ? — Nihil nobis opus est 
nisi hoc. — Quid mihi faciendum est ? — Scribenda tibi est 
epistola. — Ad quem epistola mihi danda est ? — Danda est 
tibi epistola ad amicum tuum. — Eundumne est mihi in 
forum ? — Licet tibi eo ire. — Visne patri tuo dicere, me hie 
eum expectare (opperiri) ? — Volo ei dicere (nuntiare). — 
Quid patri tuo dicere (nuntiare) vis ? — Dicere (nuntiare) ei 
volo, te hie eum expectare (opperiri). — Quid famulo meo 
dicere vis ? — Dicere ei volo, te epistolam tuam conclusisse. 

— Solvistine pretium mensce tuos (pro mensa tua) ? — Solvi 
(pro eo). — Solvitne patruus tuus libri pretium (pro libro 
suo) ? — Solvit (pro eo). — Solvine ego sartori pretium ves- 
tium mearum (pro vestimentis meis) ? — Solvisti (ei pro iis). 

— Num tu mercatori pretium equi solvisti ? — Nondum solvi. 

— Solvimusne pro digitabulis nostris ? — Vero, (pro iis) sol- 
vimus. — Ecquid jam solvit consobrinus tuus pro caligis suis 
(pretium caligarum suarum) ? — Nondum solvit (pro iis). — 
Solvitne tibi frater meus, quod tibi debet (debeat) ? — Solvit. 

— Solvisne, quod debeas (debes) ? — Vero, solvo, quod debeo 
(Debita or debitum solvo). — Solvistine pistori (or ace, pis- 
tarem) ? — Vero, ei (or eum) solvi. — Solvitne patruus 
(avunculus) tuus lanio pro carne (or carnis pretium) ? — 
Solvit (ei pro ea). — Solvistine famulo tuo operae pretium (or 
mercedem suam) ? — Solvi. — Ecquid tibi solvit dominus 
tuus mercedem? — Solvit (mihi earn). — Quando tibi earn 
solvit ? — (Solvit mihi earn) nudius tertius. — Quid ab hocce 
homine postulas (petis) ? — Postulo ab eo librum meum. — 
Quid me puer iste rogat ? — Te pecuniam rogat (mendicat). 

— Rogasne me aliquid (Ecquid tu a me petis) ? — Te unura 
thalerum rogo (Peto a te unum thalerum). — Rogasne me 
panem (Postulasne a me panem) ? — Rogo (te eum). — Ro- 
gantne te pauperes pecuniam ? — Vero, me aliquantulum 
rogant (mendicant). — Quem hominem tu pecuniam rogas 
(A quo tu pecuniam petis or postulas) ? — Ego ilium, quem 
tu rogas, aliquantulum rogo (Peto ab eo, a quo tu petis). 



EXERCISES 120, 121. 91 



120. DICTATA CENTESIMA VICESIMA. 

A quo tu saccharum postulavisti (Quern saccharum rogavis- 
ti) ? — A mercatore aliquantum postulavi (Mercatorem roga- 
vi). — Quem pecuniam rogaverunt (mendicaverunt) pauperes ? 

— Homines nobiles nonnihil rogaverunt (mendicaverunt). — 
Quos hominum nobilium rogaverunt ? — Eos, quos novisti, 
aliquantum rogaverunt. — Cui tu carnis pretium solvis (pro 
carne solvis)? — Ego laniis solvo (Laniis pro ea solvo). — 
Cui frater tuus caligarum pretium solvit (pro caligis solvit) ? 

— Sutori (Sutorem) solvit. — Quem nos pro pane solvimus 
(Cui nos panis pretium solvimus) ? — Pistorem nostrum pro 
eo solvimus (Pistori nostro solvimus). — De quo locuti sunt 
homines ? - — De amico nostro locuti sunt. — Ecquid loquun- 
tur homines de libro meo ? — Vero, loquuntur. — Qua de re 
nosloquimur? — De bello loquimur (colloquimur). — Vosne 
non de pace loquimini ? — Non loquimur (colloquimur) de 
ea. — Probasne discipulos tuos ? — Probo (Eos approbo). — 
Quot annos habes ? — Vix decern annos habeo. — Ecquid 
frater tuus Latine (linguam Latinam) scit? — Non scit. — 
Cur (earn) non scit (Cur ejus non sciens est)? — Propte- 
rea, quod earn non didicit. — Cur earn non didicit ? — Quia 
otium (spatium, tempus) ei defuit. — Estne pater tuus domi 
(Domine est pater tuus, or Num domi est pater tuus) ? — Non 
est ; in Angliam profectus est. — Cogitasne hac restate in Itali- 
an! ire (proficisci) ? — Cogito eo ire (proficisci). — Estne tibi 
propositum morari ibi longum tempus ? — Mini per gestatem 
morari propositum est. — Quam dudum (Quo usque) frater 
tuus domi manet (se domi tenet) ? — Usque ad horam duodeci- 
mam (ad meridiem). — Curastine digitabnla tua colore infici- 
enda ? — Vero, (ea inficienda) curavi. — Quo colore ea infici- 
enda (tingenda) curavisti ? — Ego ea colore fusco inficienda 
curavi. — Visne patri tuo dicere (nuntiare), me hie fuisse 
(me adfuisse)? — Volo ei dicere (nuntiare). — Non vis oppe- 
riri (expectare), dum (donee or quoad) revertatur? — Oppe- 
riri non possum (nequeo). 



121. DICTATA CENTESIMA UNA ET VICESIMA. 

Jamne ccenavisti ? — Nondum coenavi. — Qua, ( Quota.) 
hora coenas (ccenare soles) ? — Ego hora sexta cceno (coenare 



92 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

soleo). — Apnd quem coenas ? — Apud unura (or aliquem) 
de amicis meis coeno (coenare soleo). — Apud quem (Quo- 
cum) heri coenavisti ? — Ego apud aliquem de cognatis meis 
coenavi. — Quid edistis (manducavistis) ? — Nos bonum pa- 
rtem, bubulam, mala, atque panificia (placentas) manduca- 
vimus (edimus). — Quid bibistis ? — Bonum vinum, bonam 
cerevisiam, et bonum ex malis confectum vinum bibimus 
(potavimus). — Apud quem coenat hodie patruus tuus ? — 
Apud nos coenat. — Quota hora cibum vespertinum sumit 
pater tuus? — (Cibum vespertinum sumit) hora nona. — 
Sumisne tu cibum vespertinum maturius, quam ille ? — Immo 
ego serius (tardius), quam ille, cibum vespertinum sumere 
soleo. — Quota hora jentas ? — Hora decima jento. — Quota 
hora sumpsistis heri cibum vespertinum? — Nos cibum ves- 
pertinum sero sumpsimus. — Quid edistis ? — Paulum tantum 
carnis et frustulum panis edimus (Non manducavimus nisi 
pauxillum carnis et frustulum panis). — Quando sumpsit 
frater tuus cibum vespertinum ? — Cibum vespertinum post 
patrem meum sumpsit. — Quo is (or Tu quo is) ? — Eo ad 
unum ex cognatis meis, ut cum eo jentem (Jentatum eo ad 
unura de cognatis meis). — Coenatisne mature ? — Immo vero 
tarde (sero) coenamus (coenare solemus). — Visne digitabula 
mea manu tenere ? — Volo ea tenere. — Quis pileum tuum ma- 
nu tenuit ? — Servus meus eum tenuit. — Visne conari loqui 
(or ut loquare) ? — Conari non nolo. — Tentavitne f raterculus 
tuus aliquando pensa imperata peragere (or dictata scribere) ? 

— Tentavit. — Tun' aliquando (or unquam) pileum confice- 
re tentavisti ? — Nunquam ego ullum conflcere tentavi. — 
Nura nos illam cerevisiam gustavimus ? — Nondum gustavi- 
mus. — Quod vinum tu gustare vis ? — Gustare volo id, quod 
tu gustavisti. — Gustaveruntne Poloni vinum illud adustum ? 

— Gustaverunt. — Multumne de eo biberunt ? — Non mul- 
tum ejus (de eo) biberunt. — Visne hoc tabacum gustare ? — 
Ego id jam jam gustavi. — Quale tibi videtur ? — Videtur 
mihi bonum esse. — Quin illud ex malis confectum vinum 
gustas ? — Quia non sitio (non sum sitiens). — Quid est tibi 
nomen? — Nomen mihi est Carolus (Carolo, Caroli). — Quid 
est patri tuo nomen ? — Est ei nomen Wilhelmus. — Non est 
ei nomen Fredericus (Frederico, Frederici) ? — Non, verum 
Jacobus (or Jacobus est). — Estne hoc tibi honori ? — Immo 
vero mihi dedecori est. 



EXERCISES 122, 123. 93 



122. DICTATA CENTESIMA ALTERA ET 
VICESIMA. 

Quern quasris ? — Hominem quaero, qui mihi equum ven- 
didit. — Quaeritne cognatus tuus aliquem ? — Quaerit vero 
unum (or aliquem) ex notis suis. — Quaerimusne nos ali- 
quem ? — Quaerimus unum de vicinis nostris. — Quern tu 
(Tu quern) quaeris ? — Ego aliquem de nostris amicis quaero. 
■ — Quaerisne unum (aliquem) ex servis meis ? — Immo vero 
ego unum ex meis quaero. — Conatusne es ad avunculum 
(patruum) tuum loqui ? — Conatus sum ad eum loqui. — 
Tentavistine patrem meum videre (visere) ? — Tentavi eum 
videre (visere). — Potuistine eum videre (Fuitne tibi potestas 
ejus videndi) ? '■ — Non potui eum videre (Videre eum non 
quivi or nequivi). — Quern quaeris ? — Ego patrem meum 
quaero. — Quern tu quaeris ? — Ego sartorem quaero. — Quae- 
ritne hie homo aliquem ? — Vero, te quaerit. — Ecquid te 
quaerunt ? — Vero, me quaerunt. — Mene quaerunt ? — Non 
te, verum (sed) aliquem de amicis tuis quaerunt. — Quaerisne 
medicum ? — Vero, eum quaero. — Quid a me petis (postu- 
las) ? — Peto a te aliquid carnis (Te carnem rogo or postulo). 
— Quid me fraterculus tuus rogat ? — Rogat te aliquantulum 
vini et aquae. — Rogasne (Postulasne or Poscisne) me plagu- 
lam chartae ? — Te unam rogo. — Quot plagulas chartae ami- 
cus tuus postulat ? — Duas postulat. — Postulasne me libel- 
lum ? — Postulo. — Quid rogavit (postulavit) consobrinus 
tuus ? — Mala aliquot et frustulum panis postulavit. — Non- 
dumne jentavit ? — Vero, jam jentavit, sed tamen etiam nunc 
esurit. — Quid avunculus tuus poscit (postulat) ? — Scyphum 
vini postulat. — Quid postulat Polonus ? — Sc} r phulum vini 
adusti postulat. — Adhuc non bibit ? — Vero, jam bibit qui- 
dem, verum tamen sitit etiam nunc. 



123. DICTATA CENTESIMA VICESIMA TERTIA. 

Cernisne (Notasne) hominem venientem (or qui venit) ? — 
Non cerno (noto). — Quid cernis (notas) ? — Ego montem 
magnum et aediculam cerno (observo) — Non silvam quoque 
cernis (percipis) ? — Cerno vero et earn (Earn quoque per- 
cipio). — Notasne homines, qui in hortos ineunt ? — Non 
cerno (noto) eos, qui in hortos ineunt, verum illos, qui ad 



94: KEY TO LATIN GRAMMAR. 

forum eunt. — Videsne hominem, cui ego pecuniam commo- 
davi ? — Non video eura, cui tu commodavisti, sed ilium, qui 
tibi commodavit. — Notavistine (Observastine) domum paren- 
tium meorum ? — Notavi. — Gaudesne (Delectarisne) pileo 
amplo ? — Ego non pileo amplo, sed umbraculo magno delec- 
tor. — Quid facere amas (delectaris) ? — Scribere amo (de- 
lector). — Videsne puerculos illos lubens (Amasne videre 
puerculos illos) ? — Vero, lubens eos video (Amo eos videre). 

— Appetisne cervisiam (Delectarisne or Amasne bibere cer- 
visiam) ? — Appeto (Bibere delector). — Num frater tuus 
vinum ex malis confectum appetit ? — Non appetit. — Quid 
appetunt milites ? — Vinum et aquam appetunt (bibere delec- 
tantur). — Utrum tu vinum appetis an aquam? — Utrumque 
(or ambo) appeto (or amo). — Gaudentne hi liberi studiis lit- 
terarum? — Gaudent vero et studiis litterarum et ludis (Gau- 
dent non minus litteris studere, quam ludere). — Juvatne te 
legere et scribere? — Juvat me et legere et scribere (Gaudeo 
et legeudo et scribendo). — Quam saepe (Quoties) in die tu 
cibum sumere soles ? — Quater. — Quotiens in die liberi tui 
bibunt (bibere solent) ? — Iterum ac ssepius in die bibere 
solent. — Bibisne tarn saepe, quam (atque) illi ? — Immo ego 
saepius bibo. — Quoties in anno saltatum ire solet consobrinus 
tuus ? — Bis in anno ire solet. — Isne tu tarn saepe, quam ille ? 

— Ego nunquam eo. — Itne coquus tuus saepe in forum ? — 
Vero, eo it quotidie mane. — Isne saepe ad avunculum meum 
(in domum avunculi mei) ? — Eo ad eum (in domum ejus) 
sexies in anno. — Appetisne altilia ? — Amo vero altilia, sed 
non appeto pisces. — Quid tu appetis ? — Ego frustum panis 
et scyphum vini appeto (amo). — Quid piscium appetit fra- 
ter tuus ? — Esoces appetit. — Mandasne aliquid memorise ? 

— Memorise mandare non delector. — Ecquid discipuli tui 
memoriae committere delectantur ? — Amant quidem operam 
dare litteris, sed memoriae mandare non (minime) delectantur. 

— Quot in die pensa imperata peragunt (scribunt) ? — Duo 
tantum peragunt (scribunt) , sed ea bene peragunt. — Appe- 
tisne coffeam an theam ? — Utrumque appeto (amo). — Le- 
gisne litteras (epistolam), quas (quam) ego ad te misi (dedi) ? 

— Lego. — Comprehendisne eas (earn) ? — Comprehendo. — 
Intelligisne hominem, qui tecum loquitur? — Non intelligo. — 
Cur eum non intelligis? — Eum idcirco non intelligo, quia 
nimis male loquitur. — Accepistine epistolam ? — Accepi 
unam. — Visne ad earn rescribere (respondere) ? — Rescrip- 
turus sum ad earn. 



EXERCISE 124. 95 



124 DICTATA CENTESIMA VICESIMA QUARTA. 

Cogitasne hodie vesperi in theatrum ire ? — Cogito inire, 
si tu (quoque) is. — Propositumne est patri tuo equum ilium 
emere ? — Est ei propositum eum emere, si pecuniam suam 
accipit (accipiat) . — Propositumne est consobrino tuo in An- 
gliam ire ? — Propositum ei est eo ire, si ei solvunt (solvi- 
tur), quod ei debeant (debeatur). — Cogitasne saltatum ire ? 

— Cogito eo ire, si amicus meus it. — Cogitatne frater tuus 
operam dare linguae Germanicae ? — Operam ei dare cogitat, 
si doctorem bonum invenit (inveniat). — Qualis est tempes- 
tas hodie (hodierna) ? — Tempestas egregia est (Sudum or 
serenissimum coelum est). — Sudumne erat coelum hester- 
num ? — Immo vero mala erat heri tempestas. — Qualis erat 
coeli status hodie mane ? — Malus erat, nunc autem coelum 
serenum est. — Estne tempestas calida ? — Vero, praecalida 
est. — Non frigida est tempestas ? — Non frigida est. — Cali- 
dane tempestas est, an frigida ? — Nee calida nee frigida est. 

— Ivistine rus nudius tertius ? — Non (eo) ivi. — Cur eo 
non ivisti ? — Eo non ivi propterea, quia mala erat tempes- 
tas. — Cogitasne eras rus ire ? — Cogito eo ire, si tempestas 
bona (opportuna) est. — Clarumne est cubiculum tuum ? — 
Non clarum est. — Visne in meo laborare (operari) ? — Volo 
in eo (or ibi) laborare. — Estne clarum (ibi) ? — Vero, admo- 
dum clarum est. — Potesne laborare (operari) in cubiculo tuo 
parvulo ? — Laborare ibi non possum. — Cur non ibi labo- 
rare potes ? — Laborare ibi ideo non possum, quia (or quod) 
nimis obscurum (coecum) est. — Ubi nimis obscurum est ? — 
In cubiculo meo parvo (Cubiculum meum parvum). — Cla- 
rumne est illud foramen ? — Immo vero obscurum (tenebri- 
cosum, coecum) est. — Siccaene sunt viae ? — Immo humidae 
sunt. — Humidane est tempestas ? — (Tempestas) non humi- 
da est. — Estne sicca coeli qualitas ? — Vero, nimis sicca est. 

— Lucetne luna? — Luna (non lucet), humida est coeli quali- 
tas. — Cur coeli qualitas sicca est? — Propterea, quod nimium 
solis et terra imbrium expers est. — Quando tu rus is ? — 
Cogito eo ire eras, si tempestas serena est (sit), et si non (or 
nisi) pluit (pluat). — De qua re loquitur patruus tuus ? — De 
tempestate serena (De sudo coelo) loquitur. — Loquiminine 
vos de pluvia (de imbribus) ? — Loquimur (de ea or de iis). 

— Qua de re loauuntur illi homines ? — De tempestate sere- 
na et mala colloquuntur. — Nonne de vento (de ventis) col- 



96 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

loquuntur? — Etiam, de eo quoque colloquuntur. — Numquid 
tu de patruo meo loqueris ? — Non de eo loquor. — De quo 
loqueris ? — Ego de te et de parentibus tuis loquor. — Qua> 
risne aliquem ? — Avunculum tuum quoero ; estne domi (dora- 
ine est) ? — Non, apud aniicum suum optimum (apud amicis- 
simum suum) est. 



125. DICTATA CENTESIMA VICESIMA QUINTA. 

Didicitne (Discebatne) consobrinus tuus linguam Germani- 
cam ? — Immo adeo in morbum incidit, ut earn discere non 
posset (or non potuerit). — Didicitne earn frater tuus? — 
Carebat magistro (doctore) bono, ut earn discere non posset. 

— Isne tu saltatum hodie vesperi? — JEgroto pedibus, ut 
(eo) ire non possim (Ego tarn (ita or sic) pedibus segroto, ut 
non ire possim). — Intellexistine, quod Anglus ille dixit 
(dicebat) ? — Ego lingua? Anglican non peritus sum (Anglice 
non scio), ut intelligere non potuerim. — Ecquid tu equum 
ilium emisti ? — Pecunia adeo carebam, ut (eum) emere non 
possem. — Isne rus pedibus (Peclibusne iter facis rus) ? — 
Deest mihi pilentum, ut mibi pedibus ire necesse sit. — Vi- 
distine hominem, a quo ego donum accepi ? — (^um) non 
vidi. — Vidistine equum formosum, de quo ego tecum collo- 
quebar (collocutus sum) ? — Vidi. — Viditne patruus tuus 
eos libros, de quibus tu cum eo sermonem babuisti (habe- 
bas) ? — (Eos) vidit. — Num tu hominem vidisti, cujus liberi 
poena affecti sunt ? — (Eum) non vidi. — Quocum sermonem 
habebas, quum in theatro esses ? — Sermonem habebam cum 
homine, cujus frater canem meum formosum necavit. — Vidis- 
tine puerculum, cujus pater factus est causidicus (juriscon- 
sultus) ? — (Eum) vidi. — Quern in saltatione vidisti ? — 
Homines ibi vidi (videbam), quorum equos et pilentum tu 
emisti. — Quern nunc vides ? — Hominem video, cujus ser- 
vus speculum meum confregit. — Ecquid tu hominem audi- 
visti (audisti), cujus amicus mihi pecuniam commodavit ? — 
Non audivi (audii). — Quern audivisti ? — Ego centurionem 
Francogallicum, cujus filius mihi amicus est, audivi (audii). 

— Extersistine penicillo togam, de qua ego ad te locutus sum 
(or loquebar) ? — Nondum (adhuc non) extersi. — Accepisti 
pecuniam, qua tibi opus erat (esset) ? — (Earn) accepi. — 
Habeone (ego) chartam, qua indigeo ? — Habes. — Habetne 
frater tuus libros, quibus ei opus erat? — Habet. — Habuis- 



EXERCISE 126. 97 

tisne sermonem cum mercatoribus, quorum tabernam nos 
conduximus ? — Habuimus (sermonem cum iis). — Locutusne 
es ad medicum, cujus filius operam dedit linguge Germanicse? 
— Locutus sum ad eum. — Vidistine homines (illos) pau- 
peres, quorum domus deflagratae (igni deletae or absumptae) 
sunt ? — (Eos) vidi. — Perlegistisne libros, quos tibi commo- 
davimus ? — Perlegimus. — Quid de iis dicitis (sentitis) ? — 
Optimos eos libros esse dicimus (affirmamus). — Habentne 
liber i tui id, quod eis opus sit? — Habent quod (quodcunque) 
eis opus est. 



126. DICTATA CENTESIMA VICESIMA SEXTA. 

• 
De quo homine tu loqueris ? — Loquor de illo, cujus frater 
inter milites relatus est (factus est miles). — De quibus libe- 
ris locutus es (loquebaris) ? — Locutus sum (Loquebar) de iis, 
quorum parentes docti sunt. — Quern librum legisti ? — Ilium 
legi, de quo tecum heri colloquebar. — Quam chartam tenet 
consobrinus tuus? — Illam, quoe ei opus est (or qua indiget), 
tenet. — Quos pisces edit (manducavit) ? — Eos, quos tu non 
appetis, edit. — Quibus libris eges (tibi opus est) ? — lis egeo, 
de quibus tu ad me locutus es. — Num eges iis, quos ego lego ? 

— (lis) non egeo. - — Ecquis (Numquis) togis illis eget, de 
quibus sartor meus mecura collocutus est (or colloquebatur) ? 

— Nemo iis eget (indiget). — Num liberos vides, quibus ego 
panificia dedi? — Eos non video. — Quibus liberis panificia 
danda sunt (dari oportet) ? — Danda sunt (Dari oportet) iis, 
qui litteris bene student, et qui obedientes beneque morati 
sunt. — Quibus tu hominibus das, quod edant et bibant (ad 
edendum et bibendum) ? — Illis, qui esuriunt et sitiunt. — - 
Quorsum ille cursum suum direxit? — Cursum suum Vindobo- 
nam versus direxit (Iter movit Vindobonam versus). — Ubi 
(Quo loco) habitabas, quum ego Berolini essem ? — Monaci 
habitabam. — Ubi (Quo loco) erat pater tuus, quum tu Basilice 
esses? — Argentorati erat. — Erasne in Hispania turn, quum 
ego ibi eram (essem) ? or Erasne in Hispania eodem tempore 
mecum ? — Non eram ibi illo tempore ; in Italia eram. — Quo 
tempore jentabas, cum in Germania esses ?— * Jentabam, quum 
pater meus jentabat (jentare sqlebat or soleret). — Num ve- 
nire potest hodie medicus ? — Venire non potest (nequit) ; 
nam ipse segrotus est. — Estne verum, unumquemque hom- 
inum aut bonum aut malum esse ? — Verum est. — Hoc 

9 



98 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

pensum aut scribendum aut ediscendum est. — Nunquam 
nobis laudandi sunt illi, qui vel nequam vel ignavi sunt (sint). 
— Venitne ille domum tuam heri vesperi ? — Capitis dolore 
adeo laborabat, ut" venire non posset. 



127. DICTATA CENTESIMA VICESIMA SEP- 
TIMA. 

Cogitasne nnum pilentum emere ? — Non possum unum 
emere ; nam pecuniam meam adhuc non (or nondum) accepi. 

— Eundumne est mihi in theatrum ? — Non tibi ineundum 
est ; est enim mala tempestas. — Cur non is ad fratrem meum ? 

— Nequeoad eum ire (Ad eum ire non* possum) ; nam solvere 
ei, quam ei debeo pecuniam, nondum possum (or pecuniam 
debitam ei solvere nondum queo or possum). — Quam ob rem 
hie prrefectus militaris hominem istum gladio suo punctim 
vulnerat? — Gladio suo eum punctim vulnerat propterea, 
quod homo ei pugnum impegit. — Uter discipulorum collo- 
qui incipit? — Qui (= Is, qui) assiduus (sedulus) est, collo- 
qui incipit. — Quid facit alter, qui minus est ? — Is quoque 
colloqui (or loqui) incipit, sed nee legere nee scribere potest. 

— Non observat ea, quse tu ei dicis (imperas) ? — Non obser- 
vat (or curat), nisi eum verbero (verberibus casdo). — Quid 
facere solet, quum ad eum loqueris ? — Post furnum sedet non 
verbum faciens. — Quo currit canis ? — Post aedes (domum) 
currit. — Quid faciebat, quum eum verberabas (verberares) ? 

— Latravit et post (pone versus) furnum cucurrit (cursu te- 
tendit). — Cur patruus tuus canem ilium miserum calce per- 
cutit ? — Propterea, quod puerculum suum morsu vulneravit. 

— Quid causae est, cur servus tuus aufugerit ? — Ego eum 
(ita) verberibus castigavi (or simply verberavi or pulsavi), 
ut aufugerit (or aufugeret). — Quin illi liberi laborant ? — 
Magister eorum eis colaphos impegit, ut laborare nolint. — 
Quam ob rem iis colaphos impegit ? — Quia non obedien- 
tes erant. — Emisistine ictum sclopeto ? — Vero, ictum emisi 
ter (ter sonum edidi). — Quern petiisti ? — Petivi avem in 
arbore sedentem. — Petivistine hominem ilium sclopeto ? — 
Petivi eum sclopeto minoris modi. — Cur eum sclopeto mino- 
ris modi petiisti ? — Propterea, quod me gladio punctim vul- 
neravit. — Esne tu cupidus contentions ? — Non (ejus) cupi- 
dus sum. — Ego litterarum Latinarum perstudiosus sum. — 
Quid causae est, quod frater tuus non laboret ? — Quia laboris 



EXERCISE 128. 99 

insuetus est. — Visne illius hominis similis esse (or te illius 
hominis similem esse) ? — Similis ejus esse non cupio. — Fu- 
itne (Eratne) Cyras par Alexandri? — Par ejus non fuit. — 
Num est pater tuus juris peritus ? — Non est peritus. — Est- 
ne urbs referta peregrinorum ? — Vero, referta est. — Quis 
Romanorum eloquentiae princeps fuit ? — Cicero (princeps 
fuit). — Esne tu amans patriae tuae ? — Etiam, ejus amantis- 
simus sum. — Pauensne es mediae atque frigoris (frigo risque) ? 
— Immo vero (eorum) impatiens sum. — Estne ille laudis 
appetens? — Est ejus appetentissimus. — Quid (or Quales) 
nos esse oportet? — Nos intelligentiae virtutisque sitientes 
esse oportet. 



128. DICTATA CENTESIMA DUODETRICESIMA. 

Apportavistine mihi librum, quern mihi promisisti ? — ( Ap- 
portare eum) oblitus sum. — Attulitne tibi patruus tuus, quae 
tibi pollicitus est, muccinia ? — Oblitus est mihi ea afferre. — 
Dedistine jam litteras ad amicum tuum ? — Nondum mihi 
fuit otium ad litteras (ad eum) dandas. — Num ad parentes 
tuos litteras mittere oblitus es ? — Litteras ad eos mittere 
non oblitus sum. — Cujus est haec domus ? — Centurionis 
Anglici est, cujus filius epistolam ad nos dedit (misit). — 
Estne hasc pecunia tua ? — Mea est. — A quo earn accepisti ? 
— (Accepi earn) ab homine, cujus liberos vidisti. — Cujus 
sunt silvae illae ? — Regis sunt. — Cujus illi equi sunt ? — 
Nostri sunt. — Dixistine (Nuntiavistine) fratri tuo, me hie 
(hoc loco) eum expectare (manere) ? — Dicere (nuntiare) ei 
oblitus sum. — Estne ille filius tuus ? — Non meus est ; amici 
mei est. — Ubi (Quo loco) tuus est ? — Dresdae est. — Con- 
venitne tibi iste pannus ? — Mihi non convenit (non placet, 
non probatur) ; non alium habes ? — Ego alium quidem habeo, 
sed carior hocce est. — Visne mihi eum ostendere ? — Yolo 
tibi eum ostendere. — Ecquid hae caligae avunculo tuo conve- 
niunt (placent) ? — (Ei) non conveniunt (placent), quia ni- 
mis carae (or cariores) sunt (sint). — Suntne hae caligae illae, 
de quibus tu nobiscum collocutus es ? — Eaedem sunt. — Con- 
venitne tibi nobiscum ire ? — (Mihi) non convenit. — - Decet- 
ne te in forum ire ? — Vero, me decet eo ire (Me eo ire non 
dedecet). — Ivistine tu rus pedibus ? — Me non decet (Dede- 
cet me) pedibus ire, ut eo rheda vectus sim (veherer). 



100 KEY TO LATIN GRAMMAR, 



129. DICTATA CENTESIMA UNDETRICESIMA. 

Quid tibi collibet (Quid imperas), domine ? — Patrem 
tuum quaero. — Domine est (Estne domi) ? — Non vero, 
domine, foris est. — Visne expectare (opperiri), dum (donee, 
quoad) revertatur? — Non est mihi tempus (spatium) ad 
expectandum. — Venditne hie mercator die caeca (pecunia 
non numerata) ? — Vendit vero pecunia non prsesenti. — 
Convenitne tibi emere pecunia praesenti (numerata) ? — 
(Mihi) non convenit (non placet). — Ubi tu cultros istos 
bellos emisti ? — Emi eos de mercatore, cujus tabernam tu 
heri vidisti (videbas). — Vendiditne tibi eos pecunia non 
praesenti (die caeca)? — Immo mihi eos pecunia numerata 
vendidit. — Ecquid tu saepe (frequenter) pecunia numerata 
(praesenti) emis ? — Non tarn saepe, quam tu. — Oblitus es 
hie aliquid (Ecquid hie oblitus es) ? — Nihil oblitus sum. — 
Convenitne (Placetne) tibi ediscere (memoriae mandare or 
committere) hoc ? — Bona memoria non instructus (or prce- 
ditus) sum, ut memoriae aliquid committere mihi non conve- 
niat. — Processitne tibi epistola scribenda (Contigitne tibi, ut 
litteras scribas) ? — Processit (Contigit). — Contigitne mer- 
catoribus illis, ut equos suos venderent? — Non contigit. — 
Tentavistine atramentarium meum emundare (or ut atram. 
meura emundes) ? — Tentavi quidem, sed non (parum or 
minus) processit (successit). — Proceduntne liberi tui in lin*- 
gua Anglica discenda ? — Procedunt vero feliciter (prospere). 

— Estne (Inestne) vinum hoc in dolio? — Inest (in eo ali- 
quantum). — Numquid vini hoc in scypho est? — Non (nihil) 
inest. — Utrum inest vinum an aqua ? — Non inest neque 
vinum neque aqua. — Quid inest ? — Acetum (inest). — Ec- 
qui sunt homines in cubiculo tuo? — Insunt vero nonnulli. — 
Numquis in cella penaria est (inest) ? — Nemo inest. — Fue- 
runtne (Erantne) multi homines in theatro ? — Multi ibi fue- 
runt (inerant). — Multine sunt liberi, qui ludere nolint ? — 
Multi quidem sunt, qui litteris studere (operam dare) nolint, 
sed pauci, qui ludere nolint. — Emundavistine riscum meum ? 

— Tentavi vero facere hoc, sed minus (or non) processit. — 
Cogitasne unum umbraculum emere ? — Cogito unum emere, 
si mercator id mihi pecunia non numerata vendit (verdere 
vult). — Num meum retinere cogitas ? — Immo vero ego id 
tibi redder e cogito, si unum emo (emam). 



EXERCISE 130. 101 



130. DICTATA CENTESIMA TRICESIMA. 

Quotients tu avem (volucrem) illam sclopeto petiisti ? — 
Ego earn bis petivi. — Occidistine earn ? — Vero, earn secun- 
do ictu occidi. — Occidistine avem (or volucrem) illam primo 
ictu ? — Immo earn quarto ictu occidi. — Petisne telo ignifero 
aves, quas super domibus, an illas, quas in hortulis vides (con- 
spicis) ? — Ego non peto neque eas, quas super domibus, 
neque eas, quas in hortulis video, sed illas, quas in arboribus 
observo. — Quoties (Quam seepe) nos telis igniferis petive- 
runt hostes ? — Petierunt nos semel atque iterum (iterum 
ac saepius). — Ecquem (Num quern) occiderunt ? — Nullum 
occiderunt. — Cupisne volucrem illam telo ignifero (or sclo- 
peto) petere ? — Cupio earn petere. — Cur non volucres 
illas sclopeto petis ? — (Facere) non possum; nam pulvere 
pyrio careo. — Quot volucres sclopeto petiisti ? — Petivi 
omnes, quas (or quascunque) oculis percepi; nullam tamen 
occidi ; nam pulvis (pyrius) meus nequam erat. — Conjecis- 
tine oculos in ilium hominem ? — Vero, conjeci (oculos in 
eum). — Viditne (Notavitne) te patruus tuus ? — Ego eum 
praeterii, et tamen ille me non vidit (videbat or notabat) ; 
laborat enim oculorum infirmitate. — Fecitne tibi vir ille dolo- 
rem (Nocuitne tibi ille vir) ? — Minirne, domine ; dolorem 
mihi nullum fecit (mihi non nocuit). — Quid faciendum est 
alicui, ut ametur (or nobis, ut amemur) ? — Tribuenda sunt 
(nobis) beneficia iis, qui nobis injuriam intulerunt. — Nosne 
vobis unquam injuriam (detrimentum) intulimus ? — Immo 
nobis potius beneficia tribuistis (nos beneficiis ornavistis). — 
Num cui injuriam infers (Numquid tu cuiquam noces) ? — 
Nulli ego injuriam infero (Nemini nocere soleo). — Quid 
causae est, cur tu his liberis dolorem (or aegre) feceris ? — 
Ego iis nullum dolorem feci. — Effecine ego tibi dolorem ? — 
Non tu, sed liberi tui, mihi dolorem fecisti. — Quid tibi dolo- 
ris fecerunt (Quid injuriae tibi intulerunt) ? — Me in hortum 
rapuerunt (abripuerunt), ut me verberarent (or verberibus 
caederent). — Ecquid te verberibus ceciderunt (verberave- 
runt) ? — Me non ceciderunt ; nam aufugi. — Estne frater 
tuus, qui filio meo nocuit ? — Minime, domine, frater meus 
non est ; nam is nemini unquam nocuit. — Bibistine de illo 
vino (Ecquid de vino illo bibisti) ? — Bibi de eo, et mihi pro- 
fuit (utile fuit, conducebat). — Quid tu de libro meo fecisti ? — 
Imposui eum mensae (in mensa). — Ubi nunc jacet (posita 



102 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

est) ? — In (or super) mensa jacet. — Ubi sunt digitabula 
mea? — Posita sunt in sella. — Ubi est baculum meuin ? — 
In flumen injectum est. — Quis id injecit ? — Accusatusne 
est alicujus maleficii (sceleris) ? — Non maleficii (sceleris), 
sed avaritiae accusatus est. — Obligantne se proditionis ? — 
Vero, proditionis et impietatis se obligant. — Absolvitne 
judex eos culpce? — Non absolvit. — Estne liber factus tuus 
(Tuusne factus est liber)? — Non, fratris mei factus est. — 
Interestne (Refertne) tua, me litteras dare ad amicum tuurn? 
— Immo humanitatis plurimum refert, te litteras ad euni mit- 
tere. — Cujus est errare? — Cujusvis hominis est errare. — ■ 
Estne meum facere id, quod justum est (sit)? — Est vero 
cujusvis hominis facere, quod justum est (sit). 



131. DICTATA CENTESIMA UNA ET TRICES- 

IMA. 

Ego digitabula mea non video ; ubinam sunt ? — In flu- 
mine jacent. — Quis ea injecit? — Famulus tuus, propterea 
quod non amplius ulli usui fuerunt (or essent). — Quid tu de 
pecunia tua fecisti? — Domum ea emi. — Quid de (ex) illo 
ligno fecit faber tignarius ? — Unam mensam et duas sellas 
ex eo fecit. — Quid fecit sartor ex (de) panno, quem ei de- 
disti ? — Vestes ex eo fecit liberis tuis et meis. — Quid fecit 
pistor ex (de) farina, quam tu ei vendidisti ? — Panem ex ea 
fecit tibi mihique (tua et mea causa). — Inventine sunt equi? 

— Inventi sunt. — Ubi inventi (or reperti) sunt ? — Inventi 
(Reperti) sunt post silvam, citra flumen (fluvium). — Esne 
ab aliquo visus (Tun' ab aliquo visus es) ? — Visus sum a 
nemine (or dat. nemini). — Praeterivistine aliquem ? — Ego 
te prasterii, sed tu me non vidisti (observasti). — Ecquis 
(Num quis) te praeteriit ? — Nemo me praeteriit. — Qua re 
ager cingitur? — Cingitur arboribus. — Quo morbo pater tuus 
mortuus est ? — Non morbo ullo mortuus est, verum senec- 
tute. — Ecquid puniti sunt iili negligentia ? — Puniti sunt. 

— iEgerne est frater tuus vulneribus acceptis (or quae acce- 
perat) ? — Non, aeger est capitis doloribus. — Secasne carnem 
cultro? — Seco earn cultro et furca (ego earn cultro et furca 
seco). — Utrum tibi injuria facta est (fiebat) vi an fraude? — 
Facta est mihi (or Fiebat mihi) injuria et vi et fraude (or 
non minus vi, quam fraude). 



EXERCISES 132, 133. 103 



132. DICTATA CENTESIMA ALTERA ET TRI- 
CESIMA. 

Expectasne aliquem ? — Yero, ego praefectum militarem, 
patruelem meum, expecto. — Non eum vidisti ? — Etiam, ego 
eum hodie mane vidi ; domum meam praeteriit (praeteribat). 

— Quid hie juvenis opperitur ? — Pecuniara opperitur. — 
Opperirisne aliquid ? — Etiam, librum meum opperior (ex- 
specto). — Opperiturne (Exspectatne) hie juvenis pecuniam 
suam ? — Opperitur (exspectat). — Praetervectusne est rex 
hunc locum ? — Non hunc locum, verum theatrum praeter- 
vectus est. — Nonne fontem novum praetervectus est ? — Sane 
quidem, praetervectus est, sed ego eum non vidi (videbam). — 
(In) qua re tempus consumis ? — Tempus in studiis littera- 
rum consumo (contero). — (In) qua re tempus conterit frater 
tuus ? — Tempus (in) legendo et ludendo conterit (consumit). 

— Consumitne hie homo tempus laborando ? — Homo nihili 
est; tempus (suum) in bibendo et ludendo consumit (fallit). 

— In qua re tu tempus consumpsisti, quum Berolini esses ? 

— Cum Berolini essem, ego tempus consumpsi in legendo et 
equitando. — In qua re liberi tui tempus conterunt ? — Tem- 
pus in discendo conterunt. — Potesne mihi solvere debita (or 
id quod mihi debes) ? — Solvere tibi non possum ; nam quaesi- 
tor noster mihi pecunias meas afferre neglexit (praetermisit). 

— Quam ob rem vos sine me (me absente) jentavistis ? — Tu 
hora nona venire neglexisti, ut sine te jentaverimus. — Attu- 
litne tibi mercator textum, quod apud eum emisti ? — Id mihi 
afferre neglexit (praetermisit). — Vendiditne tibi id pecunia 
non numerata (or die caeca) ? — Immo vero id mihi pecunia 
praesenti vendidit. — Novistine illos homines ? — Eos non novi 
(Mihi non noti sunt), sed eos nequissimos esse homines credo 
(arbitror) ; tempus enim in ludendo consumunt (consumere, 
conterere or fallere solent). — Cur tu hodie mane ad patrem 
meum venire neglexisti (praetermisisti) ? — Sartor mihi togam, 
quam promisit (or promiserat), non attulit (or afferre praeter- 
misit), ut ad eum ire non possem (nequirem). 



133. DICTATA CENTESIMA TRICESIMA TERTIA. 

Fuistine aliquando hoc in vico ? — Infui ibi diversis tem- 
poribus (iterum ac saepius). — Multine in eo (or ibi) equi 



104 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

reperiuntur (Estne in eo copia equorum) ? — Ne unus qui- 
dem in eo reperitur (or inest). — Fuistine jam (or aliquando) 
ilia in terra ? — Serael in ea fui. - — Reperiunturne ibi multi 
viri docti ? — Multi quidem reperiuntur, sed tempus legendo 
(or librorum lectione) conterunt. — Insuntne in illo vico multi 
liberi studiosi ? — Sunt quidem multi, sed et alii sunt, qui lit- 
teris studere nolint. — Sciuntne rustici hujus vici (pagi) artem 
legendi et scribendi ? — Alii eorum legere sciunt, alii scribere, 
sed non legere, (et) multi et legere et scribere (or quum lege- 
re, turn scribere) ; pauci sunt, qui nee legere nee scribere 
didicerint. — Scripsistisne vos pensa imperata (or dictata) ? — 
Vero, ea scripsimus (peregimus). — Multane vitia (menda) 
in iis reperiuntur (or insunt) ? — Nulla vitia (in iis) reperi- 
untur; eramus enim valde assidui (perstudiosi). — Habetne 
amicus tuus multos filios ? — Immo unum tantum habet; is 
vero nihili est ; nam litteris studere non vult. — (In) qua re 
tempus consumit (conterere solet) ? — Tempus consumit (in) 
ludendo et currendo. — Quam ob rem pater ejus eum non 
punit (Quid causae est, cur pater ejus eum non puniat) ? — 
Punire eum non audet. — Quid fecisti (de) texto (panno), 
quod (quern) emisti ? — Abjeci ; nam inutile (or nulli usui) 
erat. — Quomodo (Quemadmodum) epistolam suam scripsit 
filius tuus ? — Scripsit earn cum multa cura diligentiaque. 
— Negligentissime earn scripsit. — Audiistine fraterculum 
tuum litterarum syllabas ordinare ? — Audivi eum patientia 
et silentio. — Estne amicus tuus natione Anglus ? — Non, 
Francogallus genere (or domo) est. — Esne tu genere (or 
natione) Americanus ? — Non vero, Germanus sum. — Illine 
Romani sunt ? — Non, Russi sunt. — Quot sunt ? — Centum 
numero sunt. — Nobisne pares sunt industria ? — Nobis non 
pares sunt. — Non nobis humanitate prsestant ? — Nobis non 
praastant. — Nos illis diligentia non inferiores sumus. — Estne 
noster amicus vir magno ingenio ? — Est vero vir summo inge- 
nio et pra3stantissima virtute. — Homines illi humili statura, 
mediocri ingenio, nullaque virtute sunt. 



134. DICTATA CENTESIMA TRICESIMA 
QUARTA. 

Esne jam diu Lutetian (Estne jam longum tempus, ex quo 
(or cum) Lutetiaa es ? — Quattuor annos (or Quattuor anni 
sunt). — Estne frater tuus jam diu Londini ? — Decern jam 



EXERCISE 134. 105 

anni sunt, ex quo (or cum) ibi est. — Estne jam longum tem- 
pus, ex quo coenavisti ? — Est vero jam longum (or dudum), 
ex quo coenavi, sed non longum est, ex quo cibum vesperti- 
num sumpsi. — Quam dudum est, cum cibum vespertinum 
sumpsisti ? — Duos horae et dimidia sunt (Altera jam hora 
et dimidia est). — Estne longum tempus, ex quo litteras 
a patre tuo (non) accepisti ? — Non longum (haud dudum) 
est, quum unas ab eo accepi. — Quam diu est, ex quo epis- 
tolam accepisti ab amico tuo, qui in Germania est ? — Ter- 
tius jam mensis est, ex quo unam accepi. — Estne jam diu, 
ex quo (quum) cum homine locutus es, cujus filius tibi pecu- 
niam commodavit ? — Haud dudum est, ex quo cum eo locu- 
tus sum. — Estne jam longum tempus, quum (or quod) * 
parentes tuos (non) vidisti ? — Jam perdiu est, ex quo eos 
(non) vidi. — Estne jam diu, quum amici mei filius domae 
tuae habitat (or Habitatne amici mei filius jam longum domaa 
tuae) ? — Duae jam hebdomadae sunt, ex quo ibi habitat (Duas 
jam hebdomadas ibi habitat). — Quam diu tu hos libros jam 
habes ? — Ego eos jam hos tres menses habeo (Tertium jam 
mensem eos habeo). — Quam longum (tempus) est, ex quo 
consobrinus tuus profectus est ? — Amplius jam mense (or 
mensis) est, ex quo (or quum) profectus est. — Quid factum 
est de homine (or homini), qui Anglice tarn bene loquebatur? 
— Haud scio, quid de eo (or ei) factum sit ; nam jam dudum 
(longum or diu) est, cum eum non vidi. — Estne jam longum 
tempus (or diu), ex quo nuntium accepisti de praefecto mili- 
tari, qui amicum tuum gladii ictu vulneravit ? — Amplius jam 
anno est, cum de eo nuntium (non) accepi. — Quam diu est, 
cum linguam Germanicam discis ? — Tertius tantum mensis 
est, ex quo earn disco (or Tertium tantum mensem earn dis- 
co). — Potesne earn jam loqui ? — Tu vides (perspectum 
habes), me jam initium loquendi facere (or me jam loqui 
incipere or coepisse). — Estne jam diu, ex quo (or cum) 
liberi equitis Francogallici earn discunt ? — Quintus jam 
annus est, ex quo earn discunt (Quinque jam annos earn dis- 
cunt), et tamen nondum loqui coerjerunt (incipiunt). — Quid 
causae est, quod earn loqui non possint ? — Loqui ob earn rem 
non possunt, quod earn male discunt. — Quam longum tem- 
pus est, ex quo hi liberi non biberunt ? — Abhinc quadran- 
tem horae biberunt. — Quamdiu jam amicus tuus in Hispania 
est ? — Unum jam mensem ibi est. — Quando tu fratri meo 

* Compare Grammar, page 299, 5, C. 



106 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

obviam venisti? — Ego ei abhinc quattuordecim dies (duabus 
abhinc liebdomadis) obviam veniebam. — Suntne multi mili- 
tes in terra {or patria) tua? — Est ibi legio trium milium 
hominum. — Quam longum tempus ego consobrini tui pecu- 
niam retinui ? — Retinuisti earn ad {or circiter) unum annum. 



135. DICTATA CENTESIMA TRICESIMA 
QU1NTA. 

Quis est homo, qui modo {or recens) ad te locutus est {or 
tecum loquebatur) ? — Homo doctus est. — Quid modo appor- 
tavit sutor ? — Caligas et calceos, quos {or quae) nobis confe- 
cit, apportavit (attulit). — Qui sunt homines, qui modo adve- 
nerunt ? — Philosophi sunt. — Cujates sunt ? — Londinenses 
(domo) sunt. — Quis est homo, qui modo profectus est ? — 
Anglus est, qui omnes suas facultates (patrimonium suum 
integrum) in Francogallia dilapidavit. — Cujas es ? — Ego 
Hispanus sum, et amicus meus Italus est. — Visne fabrum 
claustrarium arcessere ? — Cur me oportet fabrum claustra- 
rium arcessere ? — Necesse est faciat mihi clavem ; perdidi 
enim illam, qure ad cubiculum meum pertinet. — Ubi heri coe- 
navit patruus tuus ? — Apud hospitem (cauponem) coenavit. 
— Quid sumptus fecit ? — Tres thaleros confecit (sumptum 
trium thalerorum fecit). — Quantum reditum menstruum pe- 
cuniae ad sumptum habet ? — Menstruum reditum ducentorum 
florenorum ad sumptum habet. — Estne opus (or necesse), 
me ad ephippiorum artificem ire ? — Opus est te ad eum ire ; 
nam opus est, ut ephippium reficiat. — Vidistine aliquem in 
foro ? — Vidi vero ibi multos homines (multitudinem homi- 
num). — Quomodo vestiti sunt? — Alii veste caerulea, alii 
viridi, alii flava, et ribnnulli rubra induti sunt. — Quanti tu 
equum tuum emisti ? — Ego eum viginti (libris) pondo auri 
emi. — Yendiditne domum suam magno ? — Vendidit vero 
magno; vendidit earn denis milibus talentorum {or decies 
mille talentis). — Constiteruntne tibi libri tui tanti, quanti 
mihi mei ? — Tantidem mihi constitere ; constiterunt mihi 
mille aureis. — Quanti habitas ? — Denis thaleris in singu- 
los menses habito. — Quanti doceris ? — Doceor quinquaginta 
thaleris. — Quanti est frumentum hac in regione ? — Medim- 
nus frumenti hac in regione dimidio tan turn thaleri est. 



EXERCISES 136, 137. 107 



136. DICTATA CENTESIMA TRICESIMA SEXTA. 

Qui sunt illi homines? — Is, qui cana veste indutus est, 
vicinus meus est, et ille nigra, toga indutus, medicus est, cujus 
Alius vieinum meum fusti verberavit. — Quis est homo (vir) 
ille toga viridi indutus? — Unus de cognatis meis est. — 
Tun' Berolinensis domo es ? — Non, Dresdensis sum. — Quan- 
tam pecuniam liberi tui hodie expenderunt ? — Pauxillam 
tantum expenderunt ; unum tantum thalerum expenderunt. — 
Ministratne tibi homo ille bene ? — Bene mihi quidem minis- 
trat; sed nimis expendit (diffundit). — Visne hunc famulum in 
servitium tuum recipere? — Volo eum recipere (or conducere), 
si mihi parate (bene) ministrare vult. — Possumne hunc servum 
in famulatum apud me recipere (or conducere) ? — Potes eum 
recipere (conducere) ; nam mihi admodum bene (parate) minis- 
travit. — Quam diu est, ex quo tibi ministrat ? — Duo tantum 
menses sunt. — Eratne longum tempus in tuo ministerio (in 
famulatu apud te) ? — In famulatu erat apud me sex annos. — 
Quantam mercedem dedisti ei in anno? — Dedi (dabam) ei 
centum thaleros. — Alebaturne a te (Utebaturne victu tuo) ? 

— Vero, alebatur. — Quid ei ad manducandum dabas ? — Da- 
bam ei, quodcunque ego ipse edebam. — Probatusne tibi est ? 

— Vero, mihi valde probatus est. — Vacatne culpa ? — Pror- 
sus vacat. — Num terra hascce auro abundat ? — Non abun- 
dat. — Implevitne scyphum suum vino ? — Vero, eum mero 
implevit. — Decor atne domum suam picturis (tabulis pictis) ? 

— Decorat. — Visne nos metu liberare ? — Liberare te non 
queo (non possum). — Expulsine sunt patria sua ? — Non 
expulsi sunt. 



137. DICTATA CENTESIMA TRICESIMA 
SEPTIMA. 

Quam diu frater tuus jam (ex) urbe abest ? — Duodecimum 
jam mensem abest (Duodecim jam menses sunt, ex quo 
abest). — Jussusne est patria decedere ? — Jussus est. — Ec- 
quid in patria tua multi sunt philosophi ? — Sunt vero in ea 
tarn multi quam quot in tua (or Quot in tua, tot in ea sunt). 
— Quomodo hie pileus me decet (mihi convenit) ? — Te optime 
decet (Tibi optime convenit or sedet). — Quomodo hie pileus 
fratri tuo sedet (convenit) ? — Mirifice (pulcherrime) ei sedet 



108 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

(convenit). — Estne frater tuus tarn grandis, quam tu? — 
Grandior est, quam ego sum, sed ego eo major natu sum. — 
Quam altus (cujus altitudinis) liic homo est? — Quinque 
pedes et quattuor digitos altus est. — Quam alta est hospitis 
nostri domus ? — Alta est sexaginta pedes (or Sexaginta 
pedum est). — Estne puteus tuus altus (— profundus)? — 
Etiam, domine, quinquaginta pedes altus est (Pedum quinqua- 
ginta est). — Quam diu*illi homines jam in servitio patris tui 
sunt? — Amplius jam tertium annum in ejus servitio sunt 
(Amplius jam tres anni sunt, ex quo (or quum or quod) in 
famulatu apud eum sunt). — Estne jam diu, quum consobrinus 
tuus Lutetian Parisiorum est? — Sex prope anni sunt, ex quo 
(or cum) ibi est (habitat) or Ad sextum annum ibi est (habi- 
tat). — Quis cultrum meum perdidit ? — Nemo eum perdidit ; 
nam perditus jam erat turn, quum nobis eo opus fuit (or 
esset). — Estne verum, patruum tuum advenisse ? — Affirmo 
tibi, eum advenisse (Persuadeas tibi volo, eum advenisse). — 
Estne verum, eum tibi amrmavisse, se tuis consiliis non de- 
futurum ? — Persuadeas tibi volo, id verum esse. — Estne ve- 
rum, milia ilia sex hominum, quos expectaveramus, advenisse ? 

— Mihi ita nuntiatum est. — Visne casnare apud nos ? — C03- 
nare apud vos non possum (nequeo) ; nam modo jam mandu- 
cavi. — Abjjcisne pileum tuum (Num pileum tuum abjicis) ? 

— Non abjicio; convenit (sedet) enim mihi miriiice. — Ven- 
ditne amicus tuus togam suam ? — Non vendit; nam ei mi- 
rifice convenit. — " Multi docti homines Berolini sunt ; nonne 
ita est ? " Sic interrogabat Cuvier hominem quendam domo 
Berolinensem. — "Non tarn multi," respondit homo Beroli- 
nensis, " quam quot illo tempore, quum tu ipse ibi aderas 
(adesses)." 



138. DICTATA CENTESIMA DUODEQUADRA- 
GESIMA. 

Quam ob rem te hominis illius miseret ? — Ego eum ob 
earn causam commiseror, quod pecunias suas apud mercato- 
rem quendam Hamburgensem deposuit, quas homo ille non 
vult ei reddere (or reddere recusat). — Num civi isti quid- 
quam credis ? — Ego ei nihil credo (committo). — Retinuitne 
tibi jam aliquid ? — Ego ei nunquam quidquam mandavi (cred- 
idi or commisi), ut nunquam mihi quidquam retinuerit. — 
Visne pecunias tuas patri meo demandare (committere) ? — 



EXERCISE 139. 109 

Volo ei eas demandare or committere. — Quae occulta Alius 
raeus tibi credidit ? — Quae mihi credidit, ea tibi credere non 
possum ; nam me rogavit, ut rem reticerem (or occultam tene- 
rem). — Cui tu secreta tua credis ? — Ego ea nemini (nulli) 
credo, ut nemo ea sciat. — Ornatusne est frater tuus prasmio ? 

— Immo potius poena affectus est ; sed te oro atque rogo, ut 
rem reticeas ; nam nemo ejus conscius est. — Quid ei accidit? 

— Dicere tibi non nolo, quod ei accident, si mihi polliceris, te 
rem occultam habiturum (or fore, ut rem reticeas). — Pollice- 
risne (Promittisne), te rem tacitam habiturum (or fore, ut rem 
reticeas or celes) ? — Vero, ego tibi polliceor ; nam me ejus toto 
pectore miseret (or commiseror enim eum toto animo). — Du- 
cisne (or Putasne) hoc dignitate tua alienum ? — Non ita duco 
(puto). — Fungiturne ille justitiae officiis ? — Factum est. — 
Perfunctusne es iisdem periculis, quibus ego perfunctus sum ? 

— Non iisdem perfunctus sum. — Quo (cibo) vescuntur ? — 
Vescuntur piscibus et lacte. — Quis impedimentis potitus est ? 

— Milites iis potiti sunt. — Qua re laetaris ? — Ego virtutis 
conscientia laetor. — Ecquid virtus ejus (or illius) imitatione 
digna est ? — Non (ea) digna est. 



139. DICTATA CENTESIMA UNDEQUADEA- 
GES1MA. 

Quem commiseraris (Cujus te miseret) ? — Ego amicum 
tuum commiseror (Me amici tui miseret). — Cur eum com- 
miseraris (Quid causae est, quod te ejus misereat) ? — Eum 
commiseror propterea, quod aeger est. — Ecquem mercatores 
Berolinenses commiserantur ? — Neminem miserantur. — Of- 
fersne mihi aliquid ? — Ego tibi anulum aureum offero (de- 
fero). — Quid tibi pater me us obtulit ? — Mihi librum bonum 
obtulit (detulit). — Cui tu equos istos formosos offers (defers) ? 
— Ego eos praefecto militari Francogallo offero (defero). — 
Offersne tu avunculo meo pilentum illud pulchrum ? — Id ei 
offero (defero). — Offersne his liberis bonis caniculum meum 
bellum ? — (Eum iis) offero ; amo enim eos toto pectore. — 
Quid tibi detulerunt (or obtulere) ? — Detulerunt mihi cer- 
visiam bonam et carnem salsam (or sale conditam). — Cui tu 
pecuniam offers (defers or polliceris) ? — Ego civibus (or 
oppidanis) illis Parisiensibus, qui mihi operam suam professi 
sunt, nonnullam offero. — Visne vestes meas curare (tibi curae 
habere) ? — Volo eas curare. — Ecquid pileum meum curare 
10 



110 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

vis? — Volo eum curare (mihi eurae habere). — Habesne 
tibi curoe librum, quern ego tibi commodavi ? — Habeo eum 
mihi curce. — Vultne hie homo equo meo providere ? — Vult 
ei providere (eum curare). — Quis servo meo providere (con- 
sulere) vult ? — Hospes ei providere vult. — Curatne servus 
tuus equos tuos ? — Curat. — Habetne sibi curae vestes tuas ? 
— Habet eas sibi curae ; exterget enim eas penicillo quotidie 
mane. — Ecquid tu aliquando (unquam) cerevisiam Argento- 
ratensem bibisti ? — Nunquam bibi. — Estne jam diu, ex quo 
tu panem Lipsiensem edisti (edebas or manducabas) ? — Ter- 
tius fere annus est, ex quo nullum edi. — Ducitne se sine 
periculo? — Nunquam, inimico suo vivo, se sine periculo 
ducere (putare) potest. — Salvane est respublica? — Quo- 
modo salva esse potest his magistratibus ? 



140. DICTATA CENTESIMA QUADRAGESIMA. 

Fecistine sororis mese marito aliquid doloris ? — Ego ei nihil 
doloris feci (effeci) ; is ipse autem digitum meum vulneravit. — 
Qua re tibi digitum vulneravit (secuit) ? — (Vulneravit eum) 
cultro, quern ei commodavisti. — Quam ob rem tu puero illo 
pugnum (or colaphum) impegisti ? — Propterea, quod me ad 
dormiendum retardabat. — Impediitne te aliquis, quominus 
scriberes ( Retardavitne te aliquis a scribendo or ad scriben- 
dum) ? — Nemo me impedivit, quominus scriberem ; ego 
autem quemdam (aliquem) impedivi, quominus consobrino tuo 
noceret. — Advenitne pater tuus ? — Omnes ajunt (In ore 
omnium est), eum advenisse; sed ego eum nondum (adhuc 
non) vidi. — ■ EfFecitne medicus filio tuo aliquid doloris ? — 
Etfecit ei dolorem; nam digitum ejus secuit (incidit). — Am- 
putaveruntne crus hujus hominis ? — Vero, id omnino ampu- 
taverunt. — Probaturne tibi servus tuus ? — Valde mihi pro- 
batur ; nam omnium horarum homo est. — Quid potest ? — 
Nihil non potest (Omnia potest). — Potestne (Scitne) equi- 
tare (or Peritusne est artis equitandi) ? — Potest (Scit). — 
Revertitne frater tuus tandem ex Germania ? — Vero, inde 
revertit, et tibi equum pulchrum secum adduxit. — Impera- 
vitne stabulario suo, ut eum ad me duceret ? — Imperavit (ei, 
ut eum ad te duceret) or simply Factum est. — Quid de illo 
equo censes (putas)? — Puto eum pulchrum bonumque esse, 
et te rogo, ut eum in stabulum ducas. — In qua re (or Quo- 
modo) tu tempus heri consumebas (conterebas) ? — Ego ad 



EXERCISE 141. Ill 

ambulationem publicam prodivi, et postea concentum obii. — 
Erantne multi homines in ambulacro publico ? — Erat vero 
ibi magna vis hominum. — Quando frater tuus domum rever- 
tit ? — Sole oriente revertit. — Quando natus est Augustus ? 
— Cicerone consule natus est. — Cupisne linguam Latinam 
discere ? — Discere earn, te duce et prseceptore, non nolo. — 
Audito amicum tuum advenisse, statim ego ei obviam ire con- 
stitui. — Quam ob rem hi homines poena affecti sunt (affi- 
ciebantur) ? — Officiis neglectis poena affecti sunt (afficieban- 
tur). 



141. DICTATA CENTESIMA UNA ET QUADKA- 
GESIMA. 

Quid agebas (egisti), quum litteras tuas conclusisses ? — 
Ad fratrem meum ivi, qui me secum in theatrum deduxit, ubi 
unum de amicis meis, quern multis annis non videram, inve- 
niebam (inveni). — Quid tu hodie mane, jentaculo sumpto, 
faciebas (fecisti) ? — Postquam epistolam comitis Polonici 
perlegi (epistola comitis Polonici perlecta), ego domo exii, 
ut theatrum principis, quod antea non videram (or vidissem), 
spectarem. — Quid fecit (egit) pater tuus hodie mane, post- 
quam e lecto surrexit (quum e lecto surrexisset) ? — Jentavit 
et domo exiit. — Quid agebat amicus tuus actis publicis lectis 
(or quum acta publica legisset) ? — Exivit (Exiit) ad baro- 
nem. — Secuitne (Secabatne) carnem pane secto (quum pa- 
nem secuisset) ? — Immo vero panem secuit, postquam carnem 
secuit (or Panem carne secta secuit). — Quando (Quo tem- 
pore) tu proficisceris ? — Cras proficiscor (proficisci cogito) ; 
sed antequam proficiscor, amicos meos iterum videre (or 
visere) cupio. — Quid liberi tui, jentaculo sumpto, egerunt 
(agebant) ? — In publicum cum caro (or carissimo) suo pra3- 
ceptore prodierunt (prodibant). — Quo ivit (ibat) patruus 
tuus, quum coenavisset (postquam or ubi coenavit) ? — Nus- 
quam ivit (ibat) ; domi se tenuit (tenebat) litteras suas scri- 
bens (or et litteras suas scripsit). — Quid agere (or facere) 
soles, cibo vespertino sumpto (or quum cibum vespertinum 
sumpseris) ? — In lectum me conferre soleo. — Quota hora 
tu hodie mane e lecto surrexisti ? — Ego quinta hora surrexi. 
— Quid fecit consobrinus tuus, quum de amici sui morte cer- 
tior factus esset (or quum amici sui mortem cognovisset or 
simply de amici sui morte certior factus) ? — Yalde dolebat et 



112 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

cubitum ivit, non verbum faciens. — Legistine (Legebasne), 
priusquam jentavisti ? — Immo vero ego jentaculo sumpto 
(or postquam jentavi) libros legi (or legebam). — Ivistine 
cubitum, quum cibum vespertinum sumpsisses ? — Cibo ves- 
pertino sumpto, ego epistolas meas scripsi, et deinde cubitum 
ivi. — Dolesne cognati tui morte ? — Doleo vero vehementer. 
— Quando mortuus est amicus tuus ? — Mense proxime elap- 
so mortuus est. — Quid quereris ? — De puero tuo (or Pue- 
rum tuum) queror. — Quam ob rem de eo quereris ? — Prop- 
terea, quod occidit canem bellum, quern ab uno de amicis meis 
acceperam. — De qua re avunculus tuus questus est ? — De 
facto tuo questus est (Questus est id, quod tu fecisti). — Ec- 
quid de epistoki, quam ad eum misi, conquestus est ? — De ea 
questus est. 



142. DICTATA CENTESIMA ALTERA ET 
QUADRAGESIMA. 

Quam longe abest Lutetia (a) Londino ? — Lutetia (a) 
Londino milia passuum fere centum et quadraginta abest (or 
distat). — Quam longe est hinc Hamburgium ? — Longe 
(Longule) est. — Estne longe hinc Vindobonam ? — Milia 
passuum fere (circiter) centum et quadraginta sunt hinc Vin- 
dobonam. — Estne longius (a) Berolino Dresdam, quam (a) 
Lipsia Berolinum (or Distatne Dresda longius (a) Berolino, 
quam Berolinum (a) Lipsia) ? — Longius est (a) Berolino 
Dresdam, quam (a) Lipsia Berolinum (or Longius abest 
Dresda a Berolino, quam Berolinum Lipsia). — Quam longe 
abest Berolinum (a) Lutetia Parisiorum (Quam longe est a 
Lutetia Berolinum) ? — Centum fere et triginta milia pas- 
suum hinc Berolinum sunt. — Cogitasne brevi tempore (or 
mox or propediem) Berolinum ire ? — Cogito eo brevi (pro- 
pediem) ire. — Quam ob rem hoc tempore eo ire vis? — (Eo 
ire volo), ut libros bonos et equum bonum ibi emem, et ut 
amicos meos bonos visam. — Diune est, cum ibi non fuisti? 
— Duo fere anni sunt, ex quo ibi non fui. — Isne Vindobo- 
nam hoc anno ? — Non eo ; nam nimis longe est hinc Vindo- 
bonam. — Longumne tempus (Diune) est, ex quo amicum 
tuum Hamburgensem (non) vidisti ? — Immo solum quattuor- 
decim dies sunt, ex quo eum vidi (videbam) or Immo eum 
vidi abhinc quattuordecim dies. — Ecquid discipuli tui memo- 
riae mandare delectantur ? — Memoriae mandare (committere) 



EXERCISE 143. 113 

non delectantur (non amant) ; legere et scribere potius, quam 
memorise mandare, malunt (Legunt et scribunt libentius, quam 
memoriae mandant). — Bibisne cerevisiam libentius, quam 
vinum ex malis confectum ? — Immo vero ego vinum ex malis 
confectum potius, quam cerevisiam, bibere malo (or Vinum 
ex malis confectum cerevisiae antefero, praefero or antepono). 

— Amatne (or Delectaturne) frater tuus ludere ? — Immo 
litteris operam dare mavult, quam ludere (or Libentius .litte- 
ris operam dat, quam ludit). — Anteponisne (Praefersne) car- 
nem pani ? — Immo potius hanc illi antefero. — Mavisne 
bibere (magis), quam edere (manducare) ? — Immo ego man- 
ducare potius, quam bibere malo ; sed patruus meus bibere 
(potare) mavult, quam manducare. — Anteponitne levir tuus 
carnes piscibus ? — Immo potius pisces carnibus anteponit or 
praefert (Pisces edere mavult, quam carnes). — Mavisne scri- 
bere, quam dicere (or loqui) ? — Utrumque libenti animo 
facio. — Manducasne altilia libentius, quam pisces ? — Num- 
quid tu mel bonum saccharo antefers (anteponis or praefers) ? 

— Neutrum amo. 



143. DICTATA CENTESIMA QUADRAGESIMA 
TERTIA. 

Sumitne (Bibitne) pater tuus coffeam libentius, quam the- 
am ? — Neutram amat. — Quid bibis (bibere soles) mane ? — 
Ego poculum aquae cum aliquantulo sacchari bibere soleo; 
pater meus bonam coffeam, frater meus minor natu bonam the- 
iam, et sororis meae maritus scyphum vini boni bibere (sumere) 
solent. — Potesne intelligere, quod tibi dico ? — Non vero, 
domine ; nam nimis celeriter (celerius) loqueris. — Visne esse 
tarn benignus, ut non tarn celeriter (minus celeriter or len- 
tius) loquare ? — Volo minus celeriter loqui, si mihi auscul- 
tare (or aures dare) vis. — Num intelligere potes, quod frater 
meus tibi dicit ? — Tarn celeriter loquitur, ut intelligere non 
possim. — Ecquid discipuli tui ea, quae tu iis dicis, intelligere 
possunt ? — Vero, ea, quae iis dico, intelligunt, quum (or si) 
lente loquor ; nam ut alicujus sententia capiatur (intelligatur), 
necesse est loquatur lentius. — Cur tu non quidquam (or 
nihil) de illo mercatore emis ? — Erat mihi voluntas emendi 
de eo (ab eo) aliquoties duodena mucciniorum, aliqua fbcalia 
atque pileum album ; sed omnia tarn care vendit, u£ nihil de 
eo (ab eo) emere possim (or queam). — Visne me ad alium 
10 * 



114 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

ducere? — Volo te ad filium illius ducere, de quo anno prox- 
ime elapso emisti. — Ecquid (Numquid) seque care vendit 
at que liicce ? — Immo minore pretio (or asre pauciore) ven- 
dit. — Mavisne in theatrum, quam ad concentum, ire ? — Im- 
mo ego ad concentum asque libenter, quam in theatrum eo ; 
sed (ad) ambulacrum publicum adire non delector; nam repe- 
riuntur (reperiri solent) ibi nimis multi homines. — Ecquid 
liberi tui libentius Italicam linguam discunt, quam Hispani- 
cam ? — Neutram libenti animo discunt ; Germanicam solam 
discere delectantur (or amant). — Maluntne loqui potius, 
quam scribere ? — Neutrum libenter faciunt. — Appetisne 
(Amasne) vervecinam ? — Immo vero bubulam vervecina? 
antefero. — Eduntne liberi tui panificia libentius, quam pa- 
nem? — Utrumque amant (appetunt). — Numquid ille omnes, 
quos emerat, libros perlegit ? — Tarn multos eorum emit 
(comparavit), ut omnes perlegere non possit. — Cupisne ali- 
quot epistolas scribere ? — Ego earum jam tarn multas scripsi, 
ut plures scribere non possim. 



144. DICTATA CENTESIMA QUADRAGESIMA 
QUARTA. 

Utrum epistolas scripsisti longas an breves ? — Ego et Ion- 
gas et breves (or longas non minus, quam breves or turn lon- 
gas turn breves) scripsi. — Habesne multa mala ? — Habeo 
vero eorum tam multa, ut, quae; edam, nescio (non scio). — 
Ecquae his liberis dare vis ? — Pensis suis tam male studue- 
runt, ut iis quidquam dare nolim. — Qua re laetaris ? — Gau- 
deo felicitate, qua? tibi contigit. — Qua re liberi tui lastantur ? 
— Lsetantur, quod te videant. — Gaudesne felicitate patris 
mei ? — Gaudeo. — Num fratri meo blandiris ? — Ego ei 
non blandior. — Ecquid hie magister (praeceptor) discipulis 
suis blanditur ? — (lis) non blanditur. — Estne iis contentus 
(Probanturne ei) ? — Est vero iis valde contentus, quum (or 
si) bene discunt (or diligentes sunt), sed minime iis contentus 
est, si non bene discunt (si non diligentes sunt). — Blandiris- 
ne mihi (Mihine blandiris)? — Tibi non blandior; nam te 
amo (diligo). — Videsne temetipsum illo in speculo? — Video 
memetipsum in eo. — Cur non ad focum manes ? — Propterea, 
quod timeo, ne urar (adurar). — Accenditne hie homo ignem 
suum ? — Timesne (Metuisne) illos homines deformes ? — 
Eos non timeo ; nemini enim nocent. — Quam ob rem illi 



EXERCISE 145. 115 

liberi aufugiunt ? — Idcirco aufugiunt, quod te timent. — Au- 
fugisne ab inimicis tuis ? — Ego ab iis non aufugio ; nam eos 
non metuo (timeo). — Potesne epistolam Latinam sine vitio 
(mendo or errore) scribere ? — Possum (unam scribere). — 
Ecquis epistolas tuas eraendat ? — Nemo eas emendat (or 
corrigit). — Quot epistolas jam scripsisti ? — Duodecim jam 
scripsi. — Ecquid tu tibimetipsi dolorem effecisti (or injuriam 
intulisti) ? — Nullam effeci (Non intuli). — Quis sibi ipse do- 
lorem effecit (or nocuit) ? — Frater meus sibimetipsi dolorem 
effecit (or sibi ipse nocuit) ; nam digitum suum vulneravit. — 
Estne seger etiam nunc ? — Immo sanior factus est. — Gau- 
deo audire, eum non amplius segrotare ; nam eum diligo (amo), 
et eum ex animo commiseratus sum. — Cur consobrinus tuus 
sibi pilos evellit? — Propterea, quod, quas pecunias debet (or 
simply debita), solvere non potest (possit). — Recidistine tibi 
pilos ? — Ego eos non ipse recidi, verum recidendos curavi 
(sed inihi recisi sunt). 



145. DICTATA CENTESIMA QUADRAGESIMA 
QUINTA. 

Qua re liberi tui tempus fallunt ? — Tempus fallunt litteris 
studendo, scribendo et legendo. — Qua re tu horas fallis ? — 
Otium meum, quam optime possum, fallo ; nam libros bonos 
lego, et litteras ad amicos scribo. — Suum cuique judicium 
est ; quid est tuum ? — Ego litteris operam dare, bonum 
librum legere, concentum obire, in ambulacrum publicum ire, 
et equitare gaudeo (amo or delector). — Ecquid medicus 
puero tuo injuriam intulit ? — Digitum ejus incidit, injuriam 
autem ei nullam intulit. — Cur tu homini illi auscultas (aures 
das) ? — Ego quidem ei aures do, sed tamen ei non credo 
(fidem tribuo) ; scio enim, eum esse mendacem. — Quin (Cur 
non) consobrinus tuus pileum suum penicillo exterget. — Eum 
non deterget propterea, quod timet, ne digitos suos inquinet. 
— Quid dicit (ait) tibi vicinus meus ? — Nuntiat (or Dicit) 
mihi, te equum suum (or ejus) emere (comparare) velle; sed 
ego scio, ut fallatur ; nam, qua eum emas, pecunia cares (or 
nam ad eum emendum pecuniam non habes). — Quid dicitur 
(Quid ajunt homines) in foro ? — Ajunt, hostem profligatum 
(victum or superatum) esse (Dicitur hostem, &c, or Hostis 
dicitur profligatus esse). — Credisne hoc (or nuntium) ? — 
Sane quidem, credo ; propterea, quod in ore omnium est. — ■ 



116 KEY TO LATJN GRAMMAR. 

Nura cubitum is mature (Dasne te mature somno or Num te 
mature in lectum confers) ? — Immo ego sero cubitum eo (me 
in lectum confero) ; nam, si mature me in lectum confero, 
dormire non possum (non queo). — Quota hora tu heri cubi- 
tum ivisti (or te in lectum contulisti) ? — Cubitum heri ivi 
circiter quadrantem horce post undecimam. — Quota hora 
liberi tui se somno dant ? — Cum occasu solis cubitum ire 
solent (se in lectum conferunt). — Surguntne e lecto bene 
mane (or matutini) ? — Sole oriente e lecto surgunt (surgere 
solent). — Quota hora tu hodie e lecto surrexisti ? — Tarde 
ego hodie surrexi ; nam tardius me heri vesperi in lectum 
contuleram. — Surgitne filius tuus tarde? — Immo vero bene 
mane surgere (or surgat) oportet ; nunquam enim sero (or 
tarde) cubitum it. — Quid agit (agere solet), quum surgit (or 
postquam surrexit) ? — Operam dat studiis, et postea jentacu- 
lum sumit (sumere solet). 



146. DICTATA CENTESIMA QUADRAGESIMA 
SEXTA. 

Vocasne (Citasne) me? — Te voco (cito). — Quid tibi col- 
libet (Quid tibi vis) ? — E lecto surgas oportet; nam multa 
jam dies (or sero jam) est. — Quam ob rem me vocas (me 
citas) ? — Ego omnes meas pecunias alea perdidi ; venioque 
a te petere (or petitum a te), ut mihi aliquantam commodes. 
— Quota hora est ? — Quadrans horas jam post sextam est ; 
et tu satis longum dormiisti. — Estne jam dudum, ex quo 
tu e lecto surrexisti ? — Una hora cum dimidio est, ex quo 
surrexi (or Ego abhinc unam horam et dimidiam surrexi). — 
Abisne saepe deambulatum ? — Ambulatum ire soleo, quando- 
cunque domi nihil faciendum invenio (or domi nihil habeo, 
quod faciam). — Cupisne ambulatum ire (or spatiari) ? — 
Ambulatum ire non possum ; nam nimis occupatus sum. — 
Vectusne est frater tuus equo? — Immo vectus (or vectatus) 
est curru (vehiculo or carpento). — Ecquid liberi tui frequen- 
ter deambulatum eunt ? — Ambulatum eunt quotidie mane 
post sumptum jentaculum (or simul ac jentaverunt). — Spa- 
tiarisne (Ambulasne), postquam ccenavisti? — Quum coenave- 
rim (or simply Coenatus*), ego primum theam bibere, deinde 
ambulare soleo. — Ducisne saepe liberos tuos ambulatum ? — 

* Compare Grammar, page 260, Rem. 5. 



EXERCISE 147. 117 

Ego eos quot diebus et mane et vesperi ambulation duco. — 
Potesne mecum ire (abire) ? — Non tecum ire possum ; nam 
fraterculum meum ambulatum ducere me oportet. — Quo loco 
deambulas ? — In avunculi nostri hortis et agris deambula- 
mus (deambulare solemus). — Gaudesne spatiari {or ambu- 
lando) ? — Malo spatiari, quam edere et bibere (Ego libentius 
deambulo, quam manduco et bibo). — Num. pater tuus equo 
vectari delectatur ? — Immo carpento vectari mavult, quam 
equo. — Amandine sunt nobis liberi, qui non bene morati 
sunt (sint) ? — Immo potius puniendi et despicatui habendi 
sunt. — Quis te docuit artem legendi {or legere) ? — Doctus 
sum a praeceptore Francogallo. — Docuitne te etiam scribere ? 
— Docuit me artem et legendi et scribendi. — Quis fratrem 
tuum artem ratiocinandi {or arithmeticam) docuit ? — Doctor 
aliquis Germanus eum docuit. — Visne nobiscum ambulatum 
ire {or ambulationem conficere) ? — Ambulare vobiscum non 
possum ; nam meum linguae Germanicae doctorem expecto 
(opperior). — Num. frater tuus ambulare vult ? — Non potest ; 
instituitur enim arte saltandi. 



147. DICTATA CENTESIMA QUADRAGESIMA 
SEPTIMA. 

Habetisne linguae Anglicae praeceptorem (doctorem) ? — 
Habemus. — Traditne vobis et linguam Italicam ? — Lin- 
guae Italicae non sciens est ; sed nos linguae Italica3 et His- 
panicae praeceptorem habemus. — Quid de tuo olim * scri- 
bendi magistro factum est ? — Factus est clericus. — Quid 
factum est de viro illo docto (erudito), quern hieme prox- 
ime elapsa domi tuae videbam? — Factus est mercator. — 
Et quid ex filio ejus factum est ? — Relatus est inter mili- 
tes (Factus est miles). — Meministine etiam nunc meum olim 
saltandi magistrum ? — Memini eum etiam nunc; quidnam 
ei factum est ? — Hie {or Hac regione) est, et videre eum 
potes, si tibi collibet. — Habesne linguae Germanicae praecep- 
torem ? — Habeo vero unum, et eum praestantissimum (opti- 
mum) ; nam is pater meus est (est enim pater meus), qui 
me lingua Germanica et Anglica instituit. — Scitne pater 

* When the English " old " is used in the sense of " former," the Ro- 
mans commonly put the adverbs olim or quondam instead of vetus or »m- 
tinus. 



118 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

tuus et Polonice? — Nondum scit; cogitat autem discere hae 
aestate. — Recordarisne tua promissa ? — Vero, ea recordor. 

— Quid mihi promisisti (pollicitus es) ? — Te lingua Ger- 
manica instituere (or erudire) pollicitus sum; et promissum 
facere (efficere) cogito. — Visne initium facere hodie mane ? — 
Immo ego potius hodie vesperi, si tibi libet, incipere volo (cogi- 
to). — Meministine hominem, cujus filius nos saltare docuit 
(nobis artem saltandi tradidit) ? — Non amplius eum nemini. 

— Ecquid tu f ratios meos meministi ? — Prasclare eos memini ; 
nam eos, quura Berolini litteris operam darem, nullo non 
die videbam (videre solebam). — Meminitne me patruus tuus 
etiam nunc? — Allirmo tibi, eum te (or tui) meminisse etiam 
nunc. — Numquid tu Germanice melius (scientius) loqueris, 
quam patruelis meus ? — Ego non aeque scienter loquor (mi- 
nus scienter loquor, quam ille) ; loquitur enim scientius (meli- 
us), quam multi Germanorum. — Quis discipulorum tuorum 
(or de or ex discipulis tuis) scientissime loquitur ? — Ille, qui 
heri mecum ambulabat, unus omnium scientissime loquitur. — 
Ecquid patrui tui domus reque alta est, ac nostra? — Tua 
altior est, quam patrui mci ; domus autem consobrini mei 
omnium, quascunque ego adhuc conspexi, altissima est. — Ha- 
betne amicus tuus tot libros, quot ego habeo (or Habetne ami- 
cus tuus quot libros ego habeo) ? — Plures tu eorum, quam 
ille, habes ; sed frater meus plures eorum habet, quam uter- 
que vestrum. — Quis nostrum maximam pecuniam habet ? — 
Tu maximam habes ; nam ego non habeo nisi triginta thale- 
ros, amicus meus decern tantum habet, tu autem quingentos 
habes. 



148. DICTATA CENTESIMA DUODEQUINQUA- 
GESIMA. 

Quse brevissima ad patrui tui castellum via est ? — Haec 
via brevior quidem est, quam ilia (ea), quam nos heri ingressi 
sumus ; sed pater meus unam novit, quae omnium brevissima 
est. — Uterisne pilento meo ? — Utor. — Ususne est pater 
tuus equo meo ? — Usus est. — Cui usui tibi hicce equus est ? 
— Est mihi ad equitandum extra urbem.- — Usurpasne, quos 
tibi commodavi, libros ? — Usurpo. — Licetne mihi cultrum 
tuum usurpare ? — Licet tibi eum usurpare ; sed caven- 
dum est, ne te vulneres. — Licetne fratribus meis libros tuos 
usurpare ? — Licet quidem iis eos usurpare, sed videndum 



EXERCISE 148, 119 

est, ne eos lacerent (or non sunt iis lacerandi). — Licetne 
nobis mensa tua lapidea uti (usitari) ? — Licet vobis ea uti, 
sed oportet caveatis, ne cam perdatis (or sed non est vobis 
vitianda). — Quo (cuinam rei) fratribus tuis opus est pecu- 
nia?- — Opus est iis (aliquantum ejus) ad victum {or ad sump- 
tum or unde vivant) . — Cui usui nobis hicce culter est ? — 
Nobis est ad secandum panem nostrum, carnem nostram (car- 
nes nostras), et caseum nostrum. — Estne tempestas hodierna 
frigida ? — Perfrigida est. — Visne ad focum (ignem or car- 
bones) accedere ? — Accedere non queo (non possum) ; timeo 
enim, ne urar. — Quam ob rem amicus tuus de foco discedit 
(abit) ? — Discedit ab eo, propterea quod timet (metuit), ne 
uratur. — Accedisne ad focum ? — Vero, accedo (appropin- 
quo) ad eum propterea, quia valde algeo (quippe qui valde 
algeam). — Frigentne tibi manus ? — Non manus, sed pedes 
mihi frigent (Non frigent mihi manus, verum pedes). — Abis- 
ne a carbonibus ? — Abeo (Discedo, sc. ab eo). — Cur ab eo 
abis (discedis) ? — Quia non algeo. — Utrum alges, an cales ? 
— Ego neque algeo, neque caleo. — Quid causae est, quod 
liberi tui ad focum appropinquent ? — Appropinquant ob earn 
causam, quod algent (Appropinquant, quippe qui algeant). — 
Algetne aliquis ? — Alget vero non nemo. — Quis alget ? — 
Puerculus ille, cujus pater tibi equum (unum) commodavit, 
alget. — Cur non se {or corpus) calefacit (refovet) ? — Prop- 
terea, quod pater ejus pecunia, qua lignum emat, caret (or 
pecuniam ad lignum emendum non habet). — Visne ei dicere, 
nt sui calefaciendi causa (or corporis refovendi causa) ad me 
veniat ? — Volo ei dicere hoc. — Numquid reminisceris ? — 
Nihil reminiscor (memini or recordor) . — Quid recordatur 
patruus tuus ? — Promissa tua (or promissorum tuorum) 
recordatur (reminiscitur). — Quid ego ei promisi (sum pollici- 
tus) ? — Promisisti ei, te proxima hieme cum eo in Germani- 
am iturum (profecturum). — Id facere (efficere) mihi proposi- 
tum est, si tempestas non nimis frigida est. — Saspene tibi 
manus frigent? — Manus rneae nunquam fere frigent, pedes 
autem ssepe. — Quid est, cur a carbonibus discedas ? — Ses- 
quihora jam est, cum ad carbones (or carbonibus) assedi; ut 
non amplius algeam (or quapropter non amplius algeo). — 
Ecquid amicus tuus carbonibus (or foco, ad focum) assidere 
non delectatur ? — Immo vero valde delectatur foco assidere, 
sed non nisi alget. — Licetne ad patruum tuum accedere (or 
patruum tuum convenire)? — Licet ad eum accedere (eum 
con venire) ; neminem enim janua prohibet. 



120 KEY TO LATIN GRAMMAR. 



149. DICTATA CENTESIMA UNDEQUINQUA- 
GESIMA. 

Rasistine tibi barbam hodie? — Rasi (or Posui). — Posuit- 
ne frater tuus barbam? — Barbam suam non ipse posuit (rasit 
or totondit), sed a tonsore rasus (or tonsus) est. — Rasitasne 
faciem tuam srepe ? — Ego barbam quotidie mane rado (abra- 
do, tondeo, pono), et normunquam etiam vesperi. — Quando 
tu barbam vesperi ponere soles? — Quandocunque ego non 
apud memetipsum (or domi mere) coeno. — Quam saepe in die 
pater tuus barbam suam radere (or tondere) solet ? — Semel 
tantum in die barbam radit (tondet) ; frater meus autem tarn 
bene barbatus est, ut bis in die faciem rasitet necesse est (or 
rasitare coactus est). — Raditne avunculus tuus srepe sibi 
barbam ? — Non radit (tondet) nisi tertio quoque die ; non 
est enim bene barbatus. — Quota hora mane tu tibi vestes 
induis ? — Induo me vestibus, simul ac jentavi ; jentaculum 
autem sumo quotidie aut hora octava aut quadrante horae 
post octavara. — Num vicinus tuus sibi vestes induit, ante- 
quam jentat ? — Immo vero prius jentat, quam se vestibus 
induit. — Quota hora vesperi tu vestes tibi exuis ? — Exuo 
mihi vestes, simul ac (or ubi) ex theatro reverti. — Inisne in 
theatrum quotidie vesperi ? — Non ineo (inire soleo) quotidie 
vesperi ; satius (melius) enim est, operam dare litteris, quam 
in theatrum ire. — Quota hora tibi vestes exuis, quum in the- 
atrum non inis ? — Turn vestes mihi exuo, simul ac cibum ves- 
pertinum sumpsi, et cubitum eo (in lectum me confero) hora 
decima. — Incluistine jam infantem vestibus ? — Nondum in- 
dui; nam adhuc dormit (dormit enim etiam nunc). — Quota 
hora e lecto surgere solet ? — E lecto surgit, simul ac exper- 
gefactus est. — Surgisne e lecto tarn bene mane (tarn matuti- 
nus), quam ego ? — Haud scio quidem, quota hora tu surgas ; 
ego ipse autem, simul ac experrectus sum (or somno solutus 
sum), surgere soleo. — Visne servo meo dicere (imperare), 
ut eras mane me quarta hora expergefaciat ? — Volo ei im- 
perare. — Cur tu tam bene mane (tarn matutinus) e lecto 
surrexisti ? — Liberi mei tantum strepitum ediderunt (tanto- 
pere inter se strepuerunt or tam tumultuati sunt), ut me e 
somno excitarent. — Ecquid tu bene dormiisti ? — Ego non 
bene dormivi ; nam tu nimis tumultuabaris (or strepebas). — 
Quota hora ego te expergefacere debeo (or te expergefaciam 
oportet) ? — Licet tibi me eras mane hora sexta experge- 



EXERCISE 150. 121 

facere (e somno excitare). — Quota hora experrectus est cen- 
turio bonus ? — Experrectus est circiter quadrantem horse 
post quintam mane. 



150. DICTATA CENTESIMA QUINQUAGESIMA. 

Quando hie homo in puteum descendit? — Descendit (in 
eum) hodie mane. — Ecquid inde rursus ascendit ? — Vero, 
abhinc horam ascendit. — Ubi est frater tuus ? — In cubiculo 
suo est. — Visne ei dicere, ut descendat ? — Dicere ei non 
nolo ; sed nondum vestibus indutus est. — Num est amicus 
tuus in monte etiam nunc ? — Immo vero jam inde descendit. 

— Descendistisne hunc fluvium, an ascendistis ? — Descendi- 
mus. — Coenavitne jam amicus tuus ? — Cosnavit, simul ac 
ex equo descendit (desiluit). — Dormitne jam avunculus 
tuus? — Credo (Puto), eum dormire ; cubitum enim ivit, 
simul ac ex equo descendit. — Locutusne est ad te consobri- 
nus meus, priusquam profectus est ? — Locutus est ad me, 
antequam in pilentum escendit. — Vidistine fratrem meum ? 

— Vero, videbam eum, antequam (in) navem ascendi. — 
Quomodo se gerebat filius meus ? — Bene se gerebat. — Qua- 
lem se frater meus erga te prasbebat (prasbuit) ? — Honeste 
se erga me gerebat ; nam se erga omnes bene gerere solet. — 
Est operas pretium, litteras ad hominem ilium dare (mittere) ? 

— JSTon est operas pretium (litteras ad eum dare). — Pretium- 
ne est, ex equo (or ex curru) descendere, ut placentam ema- 
mus (or placentae emendaB causa) ? — Non pretium est ; nam 
haud dudum est, ex quo manducavimus. — Estne mini operas 
pretium, ex equo descendere, ut homini illi pauperi (egeno) 
aliquid dono dem ? — Est ; nam egens esse videtur ; sed tamen 
ei aliquid dare potes non descendens. — Meliusne est in the- 
atrum ire, quam operam dare litteris ? — Satius est facere 
hoc, quam illud. — Prasstatne ire cubitum, quam ambulatum ? 

— Praestat facere hoc, quam illud. — Meliusne (Satiusne) 
est in pilentum escendere, quam in navem ? — Non operas 
pretium est aut in pilentum aut in navem escendere, quum 
(or si) nos iter facere non cupiamus. 

11 



122 KEY TO LATIN GRAMMAR, 



151. DICTATA CENTESIMA UNA ET QUINQUA- 
GESIMA. 

Conduxistine jam cubiculum ? — Ego jam unum conduxi. 

— Ubi id conduxisti ? — In via Wilhelmina, numero centesi- 
mo uno et quinquagesimo (id conduxi). — In cujus domo 
id conduxisti? — In domo ejus hominis, cujus Alius tibi equum 
vendidit. — Cui cubiculum conduxit pater tuus ? — Conduxit 
unum lilio suo, qui modo ex Germania advenit. — Dimisistine 
(Absolvistine) tandem ilium hominem ? — Dimisi (Absolvi). 

— Quam ob rem pater tuus equos suos missos fecit (dimisit 
or vendidit) ? — Quod eorum non ainplius indiguit (egebat). 

— Ecquid tu servum tuum missum fecisti (dimisisti) ? — Di- 
misi eum propterea, quia (or quod) mihi non amplius parate 
serviebat (nunistrabat). — Qua de causa tu pilentum tuum 
vendidisti? — Propterea, quod non amplius itinera facio. — ■ 
Contigitne tandem mercatori tuo, ut sacchawm suum deper- 
ditum extruderet (venderet) ? — Contigit ei, ut id extruderet 
(venderet). — Vendiditne id pecunia non praesenti (or die 
caeca)? — Immo id pecunia numerata vendere potuit, ut die 
cngca non vendiderit. — Sperasne, te mature Lutetiam ad- 
venturum ? — Spero, me quadrante horse post octavam eo 
adventurum ; nam pater meus me hodie vesperi expectat. — 
Qua re commutavisti pilentum tuum, quo non amplius usita- 
baris ? — Commutavi id cum equo Arabico pulchro. — Visne 
librum tuum (cum) meo permutare ? — Facere non possum 
(non queo) ; nam mihi opus est ad linguam Germanicam dis- 
cendam. — Quid est, cur caput tuum nudes (Quam ob rem 
pileum tuum capiti detrains) ? — Caput nudo, quia meum 
olim (or quondam) magistrum scribendi venire (venientem) 
video. — Mutasne pileum, ut in forum eas ? — Eum non 
muto, ut in forum earn, sed (verum) ut concentum magnum 
obeam. 



152. DICTATA CENTESIMA ALTERA ET QUIN- 
QUAGESIMA. 

Cur vestem (vestes) mutat pater tuus ? — Ad regem adire 
cogitat (or Ad regem iturus est), ut eum vestes mutare opor- 
teat (or quam ob causam oportet vestem mutet). — Mutavis- 
tine pileum tuum, ut ad centurionem Anglum (Anglicum) 



EXERCISE 153. 123 

adires ? — Mutavi ; non mutavi autem pileum et caligas. — 
Quam saepe (Quoties) in die tu vestem mutare soles ? — Ves- 
tem muto, ut coenem, et iterum, ut in theatrum earn. — Ecquid 
indusium frequenter mutas ? — Vero, id quotidie mane muto. 

— Quando indusium suum mutat pater tuus ? — Id mutat, 
quandocunque saltatum it. — Mutatne focale tarn saepe, quam 
tu (aeque saepe ac tu or tecum) ? — Immo saepius, quam ego 
muto ; id enim stxies in die facere solet. — Mativistine equos 
saepe (frequenter), quum iter Vindobonam faceres ? — Mutavi 
eos tertia quaque hora. — Visne mihi hunc aureum permu- 
tare ? — Vero, ego tibi euro permutaturus sum ; quid nummo- 
rum invicem vis ? — Invicem volo thaleros, fiorenos, et kreut- 
zeros (or Ego eum thaleris, florenis, et kreutzeris permutare 
cupio). — Ecquid tu per litteras agis cum amico meo? — • 
Etiam, cum eo ago (or Factum est). — Quam longum tem- 
pus tu cum fratre meo per litteras agis ? — Ego jam ad sex- 
tum annum litterarum commercio cum eo usitor. — Qua de 
causa tu te hominibus illis immisces (inseris) ? — Ego me iis 
immisceo (insero), ut cognoscam, quid de me dicant (ajant). 

— Recognovistine patrem tuum ? — Tarn diu erat, ex quo 
eum non videram, ut eum non cognoscerem. — Loquerisne 
Latine etiam nunc ? — Tarn diu est, ex quo (or cum) non 
locutus sum, ut colloqui fere omnino oblitus sim. 



153. DICTATA CENTESIMA QUINQUAGESIMA 
TERTIA. 

Prodibitne pater tuus hodie in publicum? — Prodibit, si 
tempestas est (or erit) serena. — Ecquid soror tua in publi- 
cum prodibit ? — Prodibit, nisi tempestas ventosa est (sit). — 
Amabisne fratrem meum ? — Vero, eum toto pectore araa- 
bo, si tam bonus est (or sit), quam tu. — Num parentes tui 
eras rus ibunt ? — Non ibunt ; est enim nimis pulveris (nam 
viae nimis pulverulentae sunt). — Ibimusne ambulatum hodie 
(Num nos hodie spatiabimur) ? — Non ambulatum ibimus ; 
nam viae nimis lutulentae sunt (est enim nimis luti foris). — 
Perspicisne (Videsne) cognati mei castellum pone (post) 
ilium montem ? — Perspicio (Video). — Inibimusne ? — Ini- 
bimus, si tibi collibet. — Inibisne (in) illud cubiculum ? — 
Non inibo ; nam fumat (inest enim fumus). — - Saluto te mane, 
domina. — Non intro venies (or venire vis)? — Nonne resi- 
des (assides or assidere vis) ? — Vero, in sella ilia magna resi- 



124 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

dam. — Dicesne mihi (or Visne mihi dicere), quid de fratre 
tuo factum sit ? — Tibi dicam (Dicere tibi non nolo). — Hie 
est sella, in qua sa?pe residebat. — Quando mortuus est ? — 
Supremum diem obiit abhinc duos annos. — Id vehementer 
doleo (Hoc est mihi permagno dolori). — Numquid omnem 
tuam pecuniam expendisti ? — Ego non omnem expendi. — 
Quanta tibi reliqua est (Quantum ejus reliquum liabes) ? — 
Haud multum ejus reliquum habeo ; unum tantum florenum 
reliquum habeo. — Quantam pecuniam sorores tuas reliquam 
habent ? — Tres tantum thaleros reliquos habent. — Satisne 
tibi reliquum est pecuniae, qua sartori tuo debita solvas ? — 
Est mihi quidem satis reliquum, qua ei debita solvam ; sed si 
ei solvero, non mihi reliquum erit nisi pauxillum (or paulum 
tantum reliquum habebo). — Quantam pecuniam reliquam 
habebunt fratres tui.— Reliquos habebunt centum thaleros. 
— Loquerisne ad avunculum meum, si eum videbis (vides or 
videas) ? — Si eum videbo (video or videam), ad eum loquar 
(cum eo colloquar). — Ibisne ambulatum eras (Spatiaberisne 
crastino tempore) ? — Si tempestas est (erit) serena, ambula- 
tum ibo; si autem mala est (erit, sit), domi me tenebo. — 
Solvesne sutori tuo debitum ? — Solvam, quod ei debeam, si 
pecuniam meam eras accipio (or accipiam). — Cur tu abire 
vis ? — Si pater tuus veniet (venit or veniat), non abibo ; si 
autem non veniet, necesse est, ut abeam. — Quin assidis (con- 
sidis, residis) ? — Si tu mecum manebis (manere vis), resi- 
dam ; si autem abibis, tecum una simul discedam. — Ecquid tu 
liberos meos amabis ? — Si bene morati assiduique sunt, eos 
amabo ; si autem segnes nequamque sunt, ego eos despicatui 
habebo atque poena afficiam. — Licetne mihi hoc pacto loqui 
(Estne fas, me his verbis loqui)? — Non erras (Non nefas 
est). 



154. DICTATA CENTESIMA QUINQUAGESIMA 
QUARTA. 

Quando in Italiam ibis ? — Ibo, simul ut linguam Italicam 
didicero. — Quando fratres tui in Germaniam proficiscentur ? 
— Proficiscentur eo, simul ut Germanice sciverint (lingua? 
Germanicae scientes fuerint). — Quando (earn) discent ? — 
Discent (earn), quum praeceptorem idoneum invenerint. — 
Quanta pecunia nobis erit reliqua, quum equi nostri pretium 
persolverimus ? — Quum id solverimus, nihil reliquum habebi- 



EXERCISE 155. 125 

mus nisi centum thaleros. — Nuntiavistine fratri meo, me 
pilentum vendere coatum fuisse ? — Id ei nuntiavi. — Dedisti- 
ne litteras ad eundem hominem, ad quern pater meus dede- 
rat? — Litteras non ad eundem dedi, verum (sed) ad alium. 

— Ecquid tibi jam rescripserunt ? — Adhuc non (or Nondum) 
rescripserunt ; spero autem, me hebdomade proxima litteras 
accipere (or accepturum). — Num tu unquam hominem hujus- 
modi vidisti ? — Nunquam vidi hominem ejusmodi (Ego talem 
hominem nunquam vidi). — Spectavistine (Vidistine) jam 
templum nostrum ? — Nondum spectavi. — Ubi (Quo loco) 
situm est ? — Extra urbem situm est. Si (id) spectare (vi- 
dere) vis, tecum una simul ibo, ut id tibi monstrem. — Quis 
adest ? — Ego sum. — Qui sunt illi homines ? — Peregrini 
sunt, qui tecum colloqui volunt (or qui te con venire cupiunt). 

— Cujates sunt ? — Americani sunt. — Ubi fuistis, ex quo 
ego vos non vidi ? — Ad litus longum tempus commorati 
sumus, quoad (donee) navis quaedam advenit, quae nos in 
Francogalliam portavit. — Visne narrationem tuam persequi 
(continuare) ? — Vix nos in Francogalliam advenimus, quum 
ad regem deducti sumus, qui nos benigne excepit, nosque in 
patriam propriam remisit. — Quern quaeris ? — Puerculum 
meum quasro. — Si eum invenire vis, eundum tibi est in hor- 
tos ; nam ibi est. — Horti ampli (spatiosi) sunt, et invenire 
eum non potero, nisi mihi dicas (indices), qua in parte horto- 
rum sit. — Sub arbore sedet, sub qua (ubi) nos heri resideba- 
mus (considebamus). — Nunc eum inveniam. 



155. DICTATA CENTESIMA QUINQUAGESIMA 
QUINTA. 

Cur liberi tui non in Francogallia habitant (incolunt) ? — 
Linguam Anglicam discere volunt (cupiunt) ; ea est causa 
(or en causa), cur (propter quam) in Anglia habitant. — Qua 
de causa tu foco assides (ad or juxta focum resides) ? — Al- 
geo manibus et pedibus ; en causa (ea est causa), propter 
quam foco assideam (apud carbones sedeam). — Quo (cibo) 
vescuntur homines, qui juxta litus habitant (incolunt) ? — 
Piscibus solum vescuntur. — Cur tu non amplius venatum 
is ? — Ego totum hesternum diem venabar (in venatione 
eram), et nihil necavi nisi unam avem turpem; en causa 
(haec est causa), cur non amplius venatum ibo. — Cur non 
edis (es or manducas) ? — Non edam (manducabo), prius- 
11* 



126 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

quam cibum appetam (libenter sumam). — Qua de causa 
frater tuus tantum cibi sumit (tarn edax est) ? — Cibum 
libenter sumit ; en causa, cur tarn edax est. — Si libros, quos 
tibi commodavi, perlegisti (perlegeris), quid est, cur mihi eos 
non reddas ? — Ego eos denuo (iterum or rursus) legere 
cogito ; en causa, cur eos tibi adhuc non reddiderim ; sed tibi 
eos reddam, simul ut eos iterum perlegero. — Quin mihi ves- 
tes meas attulisti ? — Non confectse (paratse) erant; qua de 
causa (or quapropter) eas non attuli ; nunc autem (eas) 
affero ; eccas adsunt. — Tu pensum tuum didicisti ; quid est, 
cur (quod) soror tua suum non didicerit? — Ea cum matre 
mea simul ambulatum abiit ; hajc causa est, cur id (= pen- 
sum suum) non didicit (didicerit); discet id autem eras. — 
Quando tu exercitia (or dictata) mea emendabis (corriges) ? 
— Emendabo ea turn, quum mihi ilia sororis tua3 attuleris. — 
Putasne, te in iis peccavisse (offendisse) ? — Nescio (Non or 
Haud scio). — Si peccaveris, pensis tuis non bene studuisti ; 
pensa enim bene ediscenda sunt, si ea vitiis carere (sine vitiis 
esse) vis. — Nihil interest ; si mihi ea hodie non emendas 
(corrigis), ea ante diem crastinum non discam. — Oportet tu 
in exercitiis (dictatis) tuis scribendis non offendas (pecces) ; 
nam omnia habes, quae tibi opus sint, ut ea omnino vitiis 
pura scribas (peragas). 



156. DICTATA CENTESIMA QUINQUAGESIMA 
SEXTA. 

Quomodo se habet (valet) pater tuus ? — Non valet nisi 
sic satis (Parum tantum valet). — Quomodo se habet seger 
tuus ? — Aliquantulo melius se 'habet hodie, quam heri (or 
hesterno tempore). ■ — Estne diu, ex quo fratres tuos non 
vidisti ? — Vidi eos abhinc duos dies (duobus diebus or ante 
hos duos dies). — Quomodo valent? — Admodum bene valent. 
— Tu quomodo te habes ? — Ego me satis bene habeo (Me- 
diocriter valeo). — Quam diu est, cum frater tuus linguam 
Germanicam discit ? — Tres tantum menses sunt, ex quo earn 
discit (Tertium solum mensem earn discit). — Ecquid ea jam 
loquitur ? — Vero, ea jam loquitur, legit, scribitque, scien- 
tius quidem, quam patruelis tuus, qui earn per hos quinque 
annos discebat (discit). — Diune est, ex quo (cum or quod) 
ab avunculo meo nuntium accepisti? — Vix tres menses sunt, 
cum nuntium ab eo accepi. — Quo loco turn (eo tempore) 



EXERCISE 157. 127 

morabatur ? — Berolini morabatur ; in prassenti (or nunc) 
autem Londini est. — Colloquerisne libenter cum patruo 
meo ? — Vero, ego libentissime cum eo colloquor ; illud autem 
mihi non jucundum est, quod me illudat (derideat). ~ Quam 
ob rem te illudit (deridet) ? — Me ideo deridet, quia male 
loquor (Me illudit, quippe qui inepte loquar). — Quid causae 
est, quod frater tuus amicis careat? — (Amicos sibi) nullos 
habet propterea, quod neminem non carpit (or quod omnes 
cavillatur). — Quomodo tu tibi victum paras (quaeritas) ? — 
Ego mihi victum laborando (opere faciendo) quaerito. — Ec- 
quid amicus tuus victum sibi scribendo quaeritat (parat) ? — 
Quaeritat eura dicendo et scribendo. — Nura homines hice 
nobiles victum sibi laborando (opere faciendo) parant (quaeri- 
tant) ? — Non sibi victum ulla re facienda parant ; nam nimis 
segnes ad laborandum sunt (segniores sunt, quam ut or qui 
laborent). — Videsne, quid fecerit ? — Video. — Scivitne (Sci- 
ebatne), te advenisse ? — Non scivit (Non sciebat or Nescie- 
bat). — Egone tibi suasi, ut scriberes ? — Me non rogavisti. 

— Ecquis (Num quis) ita cascus est, ut hoc non intelligat ? — 
Nemo ita caecus est. — Hortabaturne (Hortatusne est) nos, 
ut librum ipsius legeremus? — Vero, nos hortabatur (hortatus 
est), ut eum studiose legeremus. — Eratne in eo, ut evaderet? 

— Non erat. — Teneri non potuit, quin evaderet. — Nihil 
eum impedire potuit, quo minus evaderet. 



157. DICTATA CENTESIMA QUINQUAGESIMA 
SEPTIMA. 

Qua re facienda (or Quomodo) tu pecuniam illam lucratus 
(consecutus or nactus) es ? — Ego earn laborando (or operan- 
do) lucratus (or nactus) sum. — Quid de vino tuo fecisti ? — 
Ego id super mensam profudi. — XJbi est tuum ? — In cubicu- 
lo meo parvulo super mensam magnam est ; sed non est tibi 
de eo bibendum (or sed cave, ne de eo bibas) ; nam servan- 
dum est mihi patris causa, qui asgrotus est. — Esne paratus 
ad proficiscendum una mecum ? — Paratus sum. — Cur tu 
hominem ilium illudis (derides)? — Non est mihi voluntas 
ejus illudendi. — Te rogo, ne id facias ; nam si eum illudas 
(derideas), pectus ejus (or ei) vulnerabis (or percuties). — 
Quam ob rem hominem ilium patibulo affixerunt (arbori in- 
felici suspenderunt) ? — Patibulo eum propterea affixerunt, 
quod aliquem necaverat. — Suspenderuntne arbori infelici 



128 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

hominem, qui fratri tuo equum surripuit (equum a fratre tuo 
furatus est) ? — Poena eum quidem alfecerunt, sed non patib- 
ulo affixerunt ; nam nostra in terra (patria) neminem patibu- 
lo aifigere solent, nisi (or praeter) latrones (or latrones solos 
arbori infelici suspenderunt). — Ubi tu togam meam inve- 
nisti ? — Ego earn in conelavi cseruleo inveni ; de clavo pen- 
debat. — Visne pileum meum arbori (or de arbore) suspen- 
dere ? — Volo eum de eo suspendere. — Dubitasne de eo, 
quod tibi dico? — Non dubito (In dubium non voco). — Du- 
bitasne id, quod ille homo tibi narravit ? — Dubito (In dubi- 
um voco) ; srepe enim mihi, quod non verum fuit (erat), nar- 
ravit. — Cur tu promissa tua non servasti (effecisti) ? — Ego 
non jam scio, quid vobis promiserim (pollicitus sim). — Nobis 
nonne promisisti, te nos die Jovis ad concentum deducturum ? 
— Conh'teor (Fateor), me hoc promisisse (pollicitum esse) ; 
sed locus concentui non datus est. — Fateturne frater tuus 
errorem (or vitium) suum ? — Fatetur. — Quid ait (dicit) 
avunculus tuus de ilia epistola? — Ait quidem, earn optime 
scriptam esse ; sed tamen fatetur, se erravisse, quod earn ad 
centurionem misisset. — Confiterisne nunc errorem tuum? — 
Fateor, illud (or id) esse errorem (or vitium). — Emistine 
tandem equum, quern emere voluisti ? — Quomodo ego equum 
emerem, si pecuniam comparare non possim ? — Nisi mihi 
debitum solvis (solveris), ego ire non potero. — Oportuitne me 
heri rus ire ? — Te hoc facere oportuit (or Id facere debebas 
or debuisti). — Tu filium tuum instituere atque erudire debu- 
isti. — Haec epistola tibi scribenda erat (or fuit). — O quam 
facile erat (fuit), pensum tuum discere ! — Longe utilius fuit 
(erat) domi se tenere. — Novistine ilium hominem? — Quis- 
quis est, nosse ego eum non cupio. — Utcunque sese res 
habet, officium tuum non servasti. — Sive hinc abis, sive 
manes, mihi perinde est. — Scribendum mihi erit, sive segro- 
tus sum, sive valeo. 



158. DICTATA CENTESIMA DUODESEXA- 
GESIMA. 

Nonne miraris factum amici mei (or id quod amicus meus 
fecit) ? — Id (illud) valde demiror. — Quid filius tuus mira- 
tur ? — Fortitudinem tuam miratur. — Dolesne, quod litteras 
ad patruum meum dedisti (or te litteras ad patruum meum 
dedisse)? — Immo potius id gaudeo (laetor). — Quid doles 



EXERCISE 158. 129 

(Quid tibi dolori est) ? — Non doleo inimici mei felicitate, 
verum amici mei morte. — Quomodo se habent fratres tui ? 

— Bene (commode, belle, recte) se his paucis diebus habe- 
bant. — Gaudesne hoc (Estne tibi hoc gaudio) ? — Gaudeo 
audire, quod commode valeant. — Num tu Saxo es ? — Non 
vero, ego Borussus sum. — Ecquid Borussi linguam Franco- 
gallicam libenter discunt? — Vero, earn libenter discunt. — Lo- 
quunturne Borussi Germanice aeque bene (belle), atque Saxo- 
nes? — Saxones et Borussi lingua Germanica bene loquuntur 
(utuntur) ; Austriaci autem earn non pure efferunt. ■ — Quern 
hebdomadis diem agunt (or festum habent) Turcae ? — Fes- 
tum habent diem Veneris ; Christiani autem diem solis, Ju- 
dasi diem Saturni, et iEthiopes (diem) natalem suum agunt. 

— Habetne soror tua tamiam meam auream ? — Non habet. 

— Quis lagenam meam magnam habet ? — Soror tua earn 
habet. — Videsne (Visisne) tu aliquando matrem tuam ? — 
Ssepe earn video (viso). — Quando tu sororem tuam vidisti 
(visisti) ? — Vidi (Videbam) earn abhinc tres menses et 
dimidium. — Quis nuces meas bellas habet ? — Soror tua 
bona eas habet. — Ecquid ilia et furcas meas argenteas ha- 
bet ? — Eas non habet. — Quid frater tuus queritur ? — Que- 
ritur, dextram ei dolere (quod dextra manu aegrotet). — 
Quam lagenam sororcula tua fregit ? — Fregit illam, quam 
mater mea heri emerat (comparaverat). — Utrum tu de meo 
jusculo, an de matris meae, sorbuisti. — Non sorbui nee de tuo 
nee de matris tuas, verum de illo sororis meae bona?. — Vidis- 
tine mulierem, quaa hodie mane apud me (mecum) fuit ? — 
Earn non vidi. — Fecitne sibi mater tua aliquid doloris ? — 
Nihil sibi doloris effecit. — JEgrotasne naso (naribus) ? — 
Non ego naso, verum altera manu aegroto. — Num tibi digi- 
tum vulnerasti ? — Non vero, domina ; manum vulneravi 
(incidi). — Visne mihi pennam (calamum) dare ? — Volo tibi 
unam dare. — Visne (habere) banc, an illam ? — Neutram 
volo. — Quam (habere or possidere) vis ? — Blam volo, quam 
soror tua habet. — Potesne hac penna scribere ? — Possum ea 
scribere. — Tenebisne te domi, an equitabis extra urbem, an 
pilento (rheda, curru) vectaberis ? — Domi me tenebo. — Ab- 
luitne sibi manus an pedes ? — Utrumque factum est. — Didi- 
cit pensum suum, an non ? — Didicit. — Non didicit. — Nae 
tu vehementer erras, si te laudatum iri putas, nisi assiduus es 
(sis). 



ISO KEY TO LATIN GRAMMAR. 



159 DICTATA CENTESIMA UNDESEXA- 
GESIMA. 

Haberesne pecuniam, si pater tuns hie adesset ? — Haberem 
(ejus nonnullum), si adesset. — Ecquid tu contentus fuisses, si 
ego libros aliquot habuissem ? — Valde ego contentus fuissem, 
si tu nonnullos habuisses. — Si ille bene moratus fuisset, ego 
eum certe (profecto) non modo (or solum) laudavissem, sed 
etiam (or et) amavissem, honoravissem, atque prcemiis orna- 
vissem. — Laudaremur nos, si pensa imperata (dictata or ex- 
ercitia) perageremus (scriberemus) ? — Si ea sine ullo vitio 
(mendo) perageretis (scriberetis), laudaremini et praemiis orna- 
remini. — Ecquid frater meus poena non affectus esset (fuisset), 
si pensa sua imperata peregisset (dictata sua scripsisset) ? — 
Non affectus esset poena, si ea peregisset (scripsisset). — Lau- 
datane esset soror tua, nisi (or ni) sollers (perita) fuisset ? — Ea 
certe non laudata esset (fuisset), nisi solertissima fuisset, et nisi 
a prima luce usque ad vesperam laboravisset. — Daresne mihi 
aliquid (dono), si optime (egregie) moratus essem ? — Si opti- 
me moratus esses, et si diligenter laborares, ego tibi librum 
pulchrum darem. — Dedisses litteras ad sororem tuam, si ego 
Dresdam profectus essem? — Vero, ego et litteras ad earn 
dedissem, et ei aliquid pulchri misissem, si tu eo profectus 
esses. — Loquererisne, si ego tibi aures darem ? — Loquerer, 
si mihi aures dares, et si mihi responderes. — Locutusne esses 
ad matrem meam, si earn vidisses ? — Si earn vidissem, ad 
earn locutus essem, eamque rogavissem, ut mihi horologium 
aureum pulchrum mitteret. — Si homines illi venirent, dan- 
dum tibi esset iis aliquid ad bibendum. — Hoc si facere pos- 
set, illud faceret. — Rusticus quidam, quum observasset, senes 
perspicillis ad legendum usitari solere, ad hominem optices 
gnarum adiit, et unum postulavit. Rusticus turn librum ali- 
quem in manum sumpsit, et quum eum aperuisset, non bonum, 
inquit, esse (perspicillum). — Homo optices gnarus deinde 
aliud ex iis, quas in taberna sua prsestantissima reperire pos- 
set, naso illius imposuit ; sed quum rusticus turn etiam legere 
non quiret, " Mi amice," inquit illi mercator, " fortasse tune 
artis legendi prorsus imperitus es ? " " Si peritus essem," 
respondit rusticus, " non opus mihi esset perspicillo tuo." — 
Semper ego mihi blanditus sum, frater mi carissime, te me 
tantopere amare, quantopere tu a me amaris (or ego te amo) ; 
sed nunc me falsum esse perspectum habeo. Scire velim, 



EXERCISE 160. 131 

quid causae sit, cur tu sine me ambulatum ires ? — Comperi 
(or Accepi), soror mea carissima, te mihi succensere, quod 
sine te ambulatum ierim. — Affirmo tibi, si scivissem, te non 
aegrotam esse, me te arcessiturum (abducturum) fuisse; sed 
medicum de valetudine tua interrogavi, qui mihi respondit, te 
his octo diebus lecto affixam fuisse. 



160. DICTATA CENTESIMA SEXAGESIMA. 

Age, facitne soror tua progressus ? — Progrederetur, si aeque 
assidua (diligens) esset, atque (ac or quam) tu. — Mihi blan- 
diris. — Affirmo tibi, me magnopere contentum futurum (esse), 
si omnes meorum discipulorum laborarent, quantum tu (or tarn 
laboriosi essent, quam tu). — Quin tu hodie in publicum pro- 
dis ? — In publicum prodirem, si tempestas esset serena (or 
si sudum esset coelum). — Eritne mihi eras voluptas tui viden- 
di? — Yeniam, si vis (si hoc tibi placet). — Aderone ego hie 
(hoc loco) etiam turn, quum tu adveneris ? — Eritne tibi occa- 
sio in urbem eundi hodie vesperi? — Haud scio, sed ego nunc 
eo irem, si mihi esset potestas (opportunitas). — Non esset 
tibi tantum voluptatis (tanta felicitas), neque tarn beatus 
(felix) esses, nisi (or ni) amicos et libros haberes. — Nun- 
quam humanum genus in vitas curriculo tarn multas res ad- 
versas experirentur, neque tarn infelix (miserum) essent, si non 
tarn (or minus) cascum essent. — Non tibi esset ilia (or talis 
or tanta) erga pauperes inhumanitas, nee precibus eorum tarn 
surdus esses, si tu ipse aliquamdiu in miseriis fuisses (or ver- 
satus esses). — Hoc non diceres, si me familiariter utereris. 

— Quin soror tua exercitia (dictata) sua peregit (scripsit) ? 

— Peregisset (Scripsisset) ea, nisi retardata (impedita) esset. 

— Si plus laborares, saspiusque loquereris, tu melius loquere- 
ris. — Affirmo tibi (Persuadeas tibi volo), domine, me dili- 
gentius (melius) disciturum, si mihi esset amplius spatii (tem- 
poris or otii). — Non de te, sed de sorore tua queror. — Non 
fuisset tibi causa de ea querendi, si habuisset spatium ad per- 
ficiendum, quod ei faciendum (discendum) mandavisses. — 
Quid dixit tibi frater meus ? — Dixit mihi, se ominum huma- 
ni generis beatissimum futurum esse, si linguas Latinae, qua3 
omnium linguarum pulcherrima sit, sciens esset. — Scire ve- 
lim, quid sit, quod ego non aeque scienter (eleganter) tecum 
loqui possim ? — En causa (or Dicam tibi causam) : Tu aeque 
scienter loquereris atque ego, si non tarn timidus . (minus timi- 



132 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

dus) esses. Sin autem pensis tuis majore cum cura studu- 
isses, loqui non mctueres ; nam, ut bene loquamur, discendum 
est (diligentia adhibenda est) ; et par est, ut, qui non bene 
scit, quod didicerit, timidus sit. — Tu non tarn timidus (minus 
timidus) esses, si tibi persuasum esset, te non peccaturum. — 
(Homines) sunt, qui rideant, quum ego loquor. — Homines 
inurbani sunt ; tu modo itidem rideas oportet, et te illudere 
desinent. — Si faceres, quod ego facio, bene (scienter, elegan- 
ter, belle) loquereris. — Operam te quotidie paulisper studiis 
dare oportet, et loqui brevi non amplius timebis. • — Contendam 
(Enitar), ut consilium tuum sequar (consilio tuo obtempe- 
rem) ; stat mihi enim, quotidie mane bora sexta e lecto sur- 
gere, exinde usque ad decimam litteris operam dare, et mature 
me in lectum conferre. — Filius tuus assiduor esset vellem. — 
Diligentiores simus. — Consilio amicorum suorum aures dent 
(auscultent), neve ad verba sapientiae surdi sint. — Immite- 
mus optimos et sapientissimos humani generis (or inter homi- 
nes). — Scisne, quid hoc sit? — Nescio (Haud scio), quid sit. 
— Nescio, utrum in publicum proditurus, an domi permansu- 
rus sit. — Scisne, utrum litteras suas concluserit, an non ? — 
Haud scio. — Quaeso, ne scribas. — Taceas (or Tace), sis. 



161. DICTATA CENTESIMA UNA ET SEXA- 
GESIMA. 

Ubi est consobrinus tuus ? — In culina est. — Quo loco 
mater tua est? — In templo est (Sacris publicis adest). — 
Ivitne soror tua in ludum litterarum? — Vero, eo ivit. — Itne 
(Itatne) mater tua saepe in templum ? — Eo itat quotidie et 
mane et vesperi. — Eo itat, simul ac e lecto surrexit. — Quo- 
ta hora surgit (surgere solet) ? — Sole oriente surgit (surgere 
solet). — Isne hodie in ludum litterarum ? — Eo. — Quid in 
ludo (in schola) discis ? — Disco ibi artem legendi, scribendi 
atque dicendi (loquendi). — Ubi est amita (matertera) tua? 

— Comoediam (fabulam) spectatum ivit cum sororcula mea. 

— Num sorores tua? hodie vesperi drama musicum auditum 
eunt (or ibunt) ? — Non vero, domina ; in ludum sanatorium 
eunt (ibunt). — Venatumne ivit pater tuus? — Venatum ire 
non potuit ; nam gravedine laborat. — Delectarisne venatum 
ire (or venationibus) ? — Piscari malo (potius or magis), 
quam venatum ire. — Estne pater tuus ruri etiam nunc ? — 
Vero, domina ; est ibi etiam nunc. — Quid agit ibi ? — Vena- 



EXERCISE 161. 133 

turn ibi et piscatum it (ire solet). — Esne venatus (or Vena- 
barisne), quum ruri esses? — Venabar vero totum diem. — 
Quam diu tu apud matrem tuam commoratus es ? — Commo- 
rabar apud earn totum vesperum. — Diune est, cum in cas- 
tello (non) adfuisti ? — Hebdomade prseterita ibi adfui. — 
Invenistine ibi multos homines ? — Immo ego ibi nisi tres 
personas neminem inveni (Tres tantum personas ibi inveni). 
— - Qui erant illae tres personam ? — Comes, comitissa, et eorum 
filia erant. — Ecquid hae puellae aeque bonae (bene moratae) 
sunt, atque (ac, quam) fratres earum ? — Immo potius melio- 
res illis sunt. — Possuntne sorores tuae Germanice loqui ? — 
Haud possunt (Non queunt) ; sed discunt. — Ecquid tu matri 
tuas attulisti ? — Vero, ego ei bona poma pulchramque scrib- 
litam attuli. — Quid vobis attulit sororis (or fratris) filia ? — 
Attulit nobis bona cerasa, bona fraga, atque bona mala Per- 
sica. — Amasne (Appetisne) mala Persica? — Valde (ea) 
amo (appeto). — Quot mala Persica tibi dedit vicina tua ? — 
Dedit mihi eorum plus viginti. — Edistine hoc anno multa 
cerasa ? — Vero, ego eorum multa edi (manducavi). — Num 
reperta sunt anno praeterito (proxime elapso) multa pira? — • 
Non multa (Pauca tantum) reperta sunt. — Legistine hodie 
acta diurna (or acta hodierna) ? — Eegi. — Inestne quidquam 
novi ? • — Nihil ego novi in iis legi (or Ego nihil, quod novi in- 
esset, legi). — Editne, ut vivat, anne vivit, ut edat ? — Vivit, 
ut edat. — Cur tu linguae Latinae operam das ? — Operam eaa 
do, ut ea legam, loquar, atque scribam (ut earn legere, loqui 
scribereque possim). — Estne tarn nequam (tam malis mori- 
bus), ut poena afficiatur necesse sit (or ut poena, afficiendus 
sit) ? — Est. — Hortatusne te est pater tuus, ne fabulam spec- 
tatum ires ? — Me rogavit atque obsecravit, ne adirem. — 
iEgrotus erat hesterno tempore, ut ad scholam venire non 
posset. — Timesne, ne pluat hodie ? — Immo potius timeo, 
ut (ne non) pluat. — Vereturne frater tuus Latin e (lingua 
Latina) loqui ? — Veretur ; est enim adhuc linguas imperitus. 
— Oportet diligentior sit, ut facilius loqui possit. — Ego tibi 
hoc consilii do, non quod (or quia) te eo egere arbitror, sed 
ut tibi animum addam. — Teneri (or Facere) non possum, 
quin ad te scribam (litteras ad te dem). — Non est dubium, 
quin recte loquare. — Ego non dubito, quin eras adventurus 
sit. — Tene impedire potest, quin (quominus) progrediare? — 
Me non impedire potest. — Teneri non potuit, quin fleret 
(lacrimas effunderet), quum audivisset, te tam miserum tam- 
que infelicem esse. — Quid nos impedire potest (possit), quin 
12 



134 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

(or quominus) beati (felices) simus? — Nihil obstat, quomi- 
nus tarn beati simus, quam qui beatissimi. 



162. DICTATA CENTESIMA ALTERA ET SEXA- 
GES1MA. 

Yisne hodie apud nos coenare ? — Libentissime (or Cum 
multa voluntate). — Quid vobis ad coenandum est (Quid ha- 
betis, quo coenemus) ? — Nobis est bonum jusculum, bona caro 
turn recens turn sale condita, atque cibaria salsa. — Appetis- 
ne ( Amasne) lactentia ? — Ego ea libentius manduco, quam 
quuevis inter omnia alia cibaria. — Esne paratus ad coenan- 
dum ? — Paratus sum. — Cogitasne brevi proficisci ? — Ego 
hebdomade proximo, proficisci cogito. — Facisne iter solus ? — 
Non, domina, ego una cum avunculo (patruo) meo iter facio. — 
Utrum iter facitis pedestre, an curru (pilento) vehimini ? — 
Curru vehimur. — Venistisne alicui obviam in vestro (ad) 
Berolinum itinere ? — Vero, obviam venimus multis viatori- 
bus. — In qua re tu hac aestate tempus consumere cogitas ? — 
Ego iter breve conficere cogito (Stat mihi iter breve facere). 
— Ivistine multum (longe) pedibus in ultimo tuo itinere ? — 
Ego quidem pedibus ire valde (vehementer) delector ; sed 
patruus meus pilento vectari gaudet. — Ecquid is pedibus ire 
nolebat ? — A primo pedibus ire volebat, sed, quum aliquot 
gradus fecisset (or aliquot gradibus factis), pilentum ascen- 
dere voluit, ut ego pedibus non longule (multum) ierim (or 
quapropter ego pedibus non longe progressus sum). — Quid 
agebatis hodie in schola ? — Auscultati sumus nostro pra> 
ceptori, qui multa de Dei benignitate verba faciebat. — Quid 
dixit ? — Quum dixisset : " Deus est auctor et cceli (coe- 
lorum) et terrae (mundi) ; reverentia Domini initium sapi- 
entioe est." " Repetitio," turn inquit, " studiorum mater est, 
et bona memoria permagnum est Dei beneficium." — Quin 
tu diutius in terra Batavorum moratus es ? — Quum ibi essem, 
sumptus ad victum tanti erant (fiebant), ut pecunia, qua diu- 
tius mansissem, mihi non satis esset (non sufficeret). — Qua- 
lis (Cujusmodi) erat tempestas, quum tu in itinere Vindobo- 
nam (versus) esses ? — Pessima erat tempestas ; nam coelum 
erat procellosum, et ninxit, et vehementer pluit. — Ut mihi 
otium sit ad librum legendum ! — Utinam mihi esset oppor- 
tunitas faciendi id, quod tu fecisti ! — Utinam ille ne litteras 
illas scripsisset ! — Similiter facis ac si mcestus sis ; quid 
tristis es ? 






EXERCISES 163, 164. 135 



163. DICTATA CENTESIMA SEXAGESIMA 
TERTIA. 

Quid agis totum diem istis in liortis ? — Ego in iis ambulo 
(spatior). — Quid inest, quod te attrahat (alliciat) ? — Cantus 
avium me attrahit (allicit). — Ecquae lucinias insunt ? — In- 
sunt vero aliquot, et eorum cantus harmonia me permulcet 
(admiratione afficit). — Qua re facienda sororis tuse (fratris 
tui) filia tempus fallit sua in solitudine ? — Multum legit et 
litteras ad matrem suam mittit. — In qua re patruus tuus 
tempus fallit sua in solitudine ? — Versatur in arte pingendi 
et in chymica. — Mercaturam facit non amplius ? — Non 
amplius facit (Non amplius negotiatur) ; nam senior (or astate 
gravior) est, quam ut hoc faciat. — Cur se rebus tuis immis- 
cet ? — Alienis negotiis se immiscere non solet ; meis autem 
se idcirco immiscet, quia me amat. — Jussit te magister tuus 
hodie pensum tuum iterare ? — Jussit me id iterare (repetere, 
retractare). — Idne scivisti ? — Vero, id mediocriter bene 
scivi (didici). — Scripsistine etiam (quoque) aliquot dictata? 
— Scripsi vero nonnulla ; sed quid, quasso, tibi cum ilia re 
(quid hoc tua refert) ? — Non ego me negotiis immiscere 
soleo, quas nihil ad me attineant (quas mea nihil intersint) ; 
sed te tantopere amo, ut mea multum referat, quod facias. — 
Ecquis de te laborat (Esne tu alicui curae) ? — Nemo de me 
laborat (Ego curas sum nemini) ; nam non operas pretium 
sum (non cura dignus sum). — Homines prudentes non modo 
munditias, sed etiam valetudinis causa, immunditiam vitant, 
ssepeque lavantur. — Emesne ilium equum ? — Ego eum 
emam, quamvis non sit Anglicus. — Quamquam ille patru- 
elis meus est, tamen me non visum venit. — Quamvis (or 
Licet) non divites sint, tamen beneficentissimi sunt. — Nescio, 
utrum domi sit, annon. — Quaeritur, utrum hoc facturus sit, 
annon. 



164 DICTATA CENTESIMA SEXAGESIMA 
QUARTA. 

Quo morbo mortua est soror tua ? — Mortua est febri. — 
Quomodo se habet frater tuus ? — Frater meus non jam (non 
amplius) in vita est. — Mortuus est (Diem suum obiit) tribus 
abhinc mensibus. — Miror hoc ; valebat enim admodum bene 



136 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

{Estate prneterita, quum ego ruri essem. — Quo morbo obiit ? 

— Apoplexia obiit (mortuus est). — Quomodo valet amici tui 
mater ? — Parum valet ; in febrim nudius tertius incidit, et ho- 
die mane febris (motus febriculosus) iterum (denuo) accessit. 

— Laboratne febri intermittente ? — Non scio (Nescio) ; scepi- 
us autem frigidae febris accessibus afficitur (corripitur). — Quid 
factum est mulieri, quam apud matrem tuam videbam? — Mor- 
tua est hodie mane apoplexia. — Eratne vinum anni proxime 
elapsi vendibile ? — Parum vendibile erat ; facilius autem anno 
proximo emptores inveniet ; erit (or reperietur) enim ejus mag- 
na copia, neque carum erit. — Cur ostium aperis (recludis) ? — 
Non vides, quantum fumi hie inest ? — Non video (observo) ; 
sed fenestram potius, quam ostium, aperire (patefacere) te opor- 
tet. — Fenestra non facile aperitur ; en causa, cur ostium ape- 
riam (patefaciam). — Quando id claudes ? — Id claudam (obse- 
ram), simul ut non amplius fumi fuerit. — Quin tu vasa ilia 
vitrea pulchra in mensula statuis (collocas) ? — Si ea in raen- 
sula ilia statuam, frangentur. — Itabatisne sa?pe piscatum, quum 
ilia in terra essetis? — Nos persa3pe et piscatum et venatum 
itabamus. — Tu, si nobiscum rus eas (ibis), castellum patris 
mei videbis. — Benigne dicis (or Jam gratia est), domine ; 
ego illud castellum jam jam vidi (spectavi). — Tune talis (is) 
est, ut hoc facere possis ? — Minime ego ille (or tarn) ferreus 
sum ; neque tu is es, qui, qui sim, nescias. — Nos ii sumus, 
qui nulla re nisi libertate acquiescere queamus (sciamus). — 
Num qui sunt, qui hoc (id) non ita se habere affirment ? — 
Nulli sunt. — Num quis (quisquam) est, qui non intelligat ? 

— Nemo est. — Multi sunt, qui te errare (falli) dixerint 
(dicerent). — Habebatne frater tuus aliquid novi, quod tibi 
(ad te) scriberet? — Yero, multa habebat, qua3 mihi (ad me) 
scriberet. — Tu nonne felix es, qui librum hujusmodi invene- 
ris ? — Ego tarn felix sum, quam qui felicissimus. — Incepitne 
ille scribere hodie mane ? — Non incepit, quippe qui atramento 
careret. — Idoneusne est frater tuus, qui doceat ? — Idoneus 
non est, qui doceat, sed qui scribat. — Estne dignus, qui im- 
peret? — Est vero tarn dignus, quam qui dignissimus. — Ec- 
quid praeceptor tuus saepe in publicum prodibat ? — In publi- 
cum prodibat, quotiescunque vacabat (quoties ei otium esset). 

— Fuitne Alius meus diligens (studiosus) ? — Vero, facile 
omnium princeps fuit, quam se cunque in partem dedisset. 



EXERCISE 165. 137 



165. DICTATA CENTESIMA SEXAGESIMA 
QUINTA. 

Quando tu patris mei castellum videbas? — Videbam id 
anno proxime elapso, quum in itinere essem (or iter faciens). 

— Tarn pulchrum est, quam quod ego adhuc castellorum 
pulcherrimum spectavi (Est unum de castellis, quae ego ad- 
huc pulcherrima conspexi) ; videtur (prospicitur) e longin- 
quo. — Quid hoc (id, illud) dicitur ? — Hoc omnino non dici- 
tur. — Hoc intelligi non potest (non intelligibile est or in 
intelligentiam non cadit). — Ecquid non omnia lingua tua 
dici (exprimi) possunt ? — Omnia quidem ea exprimi pos- 
sunt, sed non similiter ac tua. — Surgesne eras e lecto bene 
mane ? — Hoc ex tempore pendebit ; si mature cubitum earn 
(iero), bene mane (e lecto) surgam ; sin vero tarde (sero) 
me in lectum conferam (contulero), tarde et surgam. — Ama- 
bisne liberos meos ? — Si bene morati sunt, eos amabo. — 
Yisne eras apud nos coenare ? — Si vis apparare cibaria, quse 
appetam, coenabo vobiscum. — Legistine jam litteras, quas 
hodie mane accepisti (or quae tibi hodie mane redditas erant) ? 

— Ego eas nondum (adhuc non) aperui. — Quando eas leges ? 

— Legam eas, simul ut (quum primum) mihi erit otium. — 
Cui usui est hoc ? — Nulli usui est (Nihil prodest). — Cur id 
sustulisti ? — Id sustuli, ut tibi monstrem. — Potesne mihi 
dicere, quid sit ? — Dicere tibi non possum ; nam ipse nescio ; 
sed fratrem meum interrogabo, qui tibi dicet. — Quo loco id 
invenisti ? — Inveni id ad ripam, prope silvam (or prope a 
silva). — Perspexerasne id e longinquo (or eminus) ? — Non 
necesse erat, ut id e longinquo perspicerem ; praeteribam enim 
juxta fhivium. — Yidistine unquam tale quid (quidquam hujus- 
modi) ? — Nunquam. — Estne utile multum loqui (Ecquid 
multum loqui prodest) ? — Si quis linguam aliquam peregri- 
nam discere vult, utile est, ut permultum loquatur (prodest ei 
permultum loqui). — Prodestne (Refertne) tantum scribere, 
quantum loqui ? — Utilius est loqui, quam scribere ; si quis 
autem linguam aliquam peregrinam discere vult, utrumque 
faciat oportet. — Prodestne alicui scribere omnia, quas dicat 
(or quag dicatur). — Hoc prorsus inutile est. — Ambulatne 
patruus tuus saepe ? — Vero, quotidie mane ambulat, ante 
quam jentat, quod hoc salutare sit (or esse dicat). — Cur 
(Quam ob rem) ex academia expulsus (relegatus) est? — 
Expulsus est, quod aegrotaret or asgrotus esse diceretur). — 

12* 



«»^5 



138 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

Quid gloriatus est ? — Gloriatus est, se non modo pensa, quae 
hoc in libro continerentur, omnia edidicisse (memorise manda- 
visse), sed semetipsum et exercitia (dictata), qua? ad unura- 
quodque eorum pertinerent, sua manu scripsisse. — Quid 
imperavit tibi magister tuus, ut facias ? — Imperabat mihi, ut 
librum, quern mihi commodavisset, ipsi afferrem (apportarem). 



166. DICTATA CENTESIMA SEXAGESIMA 
SEXTA. 

Unde tu istum librum sumpsisti ? — Sumpsi eum ex 
cubiculo amicae tuae. — Licetne (Estne fas) alienos libros 
absumere (auferre) ? — Bene quidem scio, id non (or nemini) 
licere ; sed mihi eo opus erat, nee hoc tibi, spero, displicebit ; 
nam tibi eum reddam, simul ut perlegero. — Quinam vocaris? 

— Nomen est mihi Guilelmus (Guilelmo or Guilelmi). — 
Quid sorori tuae nomen est? — Nomen est ei Leonora (Leo- 
nora appellatur). — Quam ob rem Carolus sororem suam 
accusat (incusat) ? — Quod ilia pennas ipsius abstulerit. — 
Quern hi liberi incusant ? — Franciscus Leonoram, et Leo- 
nora Franciscum incusant. — Uter eorum jure (recte) incu- 
sat (queritur) ? — Uterque eorum errat ; Leonora enim librum 
Francisci, et Franciscus librum Leonora? auferre volunt. — 
Cui tu Schilleri opera commodavisti ? — Ego primum eorum 
volumen Wilhelmo, alterum autem Elisabethse commodavi. — 
Quid illud dicitur Francogallice ? — Id non dicitur Franco- 
gallice. — Quid vocatur hoc Germanice ? — Dicitur (vocatur) 
hoc pacto. — Attulitne tibi jam sartor togam tuam novam ? — 
Vero, earn mihi jam attulit ; sed mihi parum convenit (non 
bene sedet). — Conficietne tibi aliam ? — Necesse est, ut mihi 
aliam conficiat ; nam dono hancce dabo, potius quam earn 
geram (gestabo). — Visne illo equo usitari ? — Eo non usita- 
bor. — Cur eo non usitaberis ? — Quod mihi parum convenit. 

— Solvesne ejus pretium (Visne pro eo solvere) ? — Pretium 
ejus solvam potius, quam eum usurpabo. — Cujus sunt libri 
illi pulchri ? — Guilelmi sunt. — Quis ei eos dedit ? — Pater 
ejus bonus. — Legetne eos ? — Lacerabit eos potius, quam 
eos leget. — Certene scis, fore, ut eos non legat ? — Certe 
scio (Hoc mihi persuasum est) ; nam is ipse mihi dixit (affir- 
mavit). 



EXERCISE 167. 139 



167. DICTATA CENTESIMA SEXAGESIMA 
SEPTIMA. 

Exsecutusne es mandatum meum ? — Exsecutus sum. — 
Exsecutusne est frater tuus mandatum, quod ego ei mandavi 
(or mandaveram) ? — Exsecutus est. — Visne mihi mandatum 
aliquod exsequi ? — Ego tibi tarn multis officiis obligatus (ob- 
strictus) sum, ut mandata tua semper exsecuturus sim (or ex- 
sequi paratus sim), quandocunque tibi mihi aliquid mandare 
placebit (placeat). — Quaere (or Percunctare) ex mangone, 
utrum mihi equum pretio, quod ei indicaverim (pollicitus 
sim), dimittere possit. — Certe scio (mihi persuasum est), 
fore, ut contentus esset, si tu aliquot thaleros amplius adderes 
(or adjicere tibi placeret). — Nihil amplius adjiciam (Nolo 
quidquam amplius addere). — Si mihi eum illo pretio dimit- 
tere possit, ut hoc faciat (or facito hoc) ; sin minus, eum 
retineat. — Salvete mane, liberi mei ! Absolvistisne pensum 
vestrum imperatum? — Bene scis (or Te non prseteriit), nos 
id nunquam non absolvere ; nam nos aegroti simus necesse 
est, ut non absolvamus (or peragere negligamus). — Quid 
nobis hodie faciendum imperas ? — Imperabo (Mandabo) 
vobis pensum nonagesimum ediscendum, et dictata, quae eo 
pertineant, absolvenda (scribenda) ; haec sunt centesima 
duodeseptuagesima et (atque) centesima undeseptuagesima. 

— Facite (or Cavete), ne quidquam peccetis ! — Sufficitne 
tibi hicce panis? — Mihi sufficeret (Satis esset), ni (nisi) 
vehementer esurirem. Quando frater tuus in Americam con- 
scendit ? — Velum in altum dedit tricesimo mensis praeteriti. 

— Pollicerisne mihi, te ad fratrem tuum loqui (locuturum) ? 

— Tibi polliceor; ne dubita (or factum puta). — In fide tua 
requiesco. — Laborabisne diligentius pro (in, de) penso prox- 
imo, quam pro hocce (or hodierno) laboravisti ? — Laborabo 
diligentius. — Licetne mihi (or Possumne) hoc confidere ? — 
Factum putare tibi licet. — Fac, ut aequo sis animo, amice mi 
carissime, neve tristis sis ; nam tristitia nihil emendat. — Tu 
creditores tuos ne metuas (vereare) ; persuasum tibi sit, fore, 
ut tibi nullam injuriam inferant. — Adhibenda est tibi patien- 
tia ; solvam tibi, quodcunque mihi pecuniae mutuum dedisti. 

— Cave credas, me hoc oblitum esse ; nam id in animo verso 
quotidie. — Cave credas, me horologium portabile tuum aure- 
um tenuisse, neque dominam Wilhelminam pyxidem tuam 
argenteam tenuisse; nam ego utrumque in sororis tuaa ma- 



140 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

nibus turn videbam (perspiciebam), quum concentui adesses. — 
Quam pulchrum atramentarium tibi hie est ! Qureso, id mihi 
commodes. — Quid eo facere vis? — Cupio id sorori meae 
ostendere. — Accipe (id) ; sed tibi curoe sit, et cave frangas 
(or ne frangatur). — Ne timeas. — Quid a fratre meo pos- 
tulas ? — Pecuniam ab eo mutuam sumere cupio. — Sume 
ab alio (Fac or Cura, ut ab alio petas). — Si mihi mutuam 
dare nolit (or recuset), ab alio petam. — Bene (prudenter) 
facies. — Cave cupias (or Ne cupieris), quod possidcre tibi 
non liceat (or quod habere nequeas), sed fac contentus sis eo, 
quod providentia divina tibi dederit, et reputa, multos inveniri 
(esse) homines, qui, quod tu possideas, non habeant. — Vita 
cum brevis sit, enitamur et contendamus, ut earn, quam gra- 
tissimam (jucundissimam) possimus, faciamus (reddamus). — 
Ecquid tu pensa tua imperata absolvisti (or dictata tua scrip- 
sisti) ? — Absolvere ea non potui, cum frater meus domi non 
esset (propterea, quod frater meus non domi erat). — Non te 
oportet pensa tua imperata fratri tuo peragenda (facienda) 
mandare ; sed absolvenda sunt tibi ipsi. 



168. DICTATA CENTESIMA DUODESEPTUA- 
GESIMA. 

Ecquid discipuli tui dictata (exercitia) sua ediscunt (me- 
morise mandant) ? — Potius ea lacerare, quam ediscere (me- 
morise mandare), malunt. — Quid poscit a me hicce homo? — 
Pecuniam, quam ei debes, a te postulat. — Si eras mane se 
domum meam conferet, solvam ei, quod ei debeam. — Pecuni- 
am suam perdere potius, quam eo se conferre, mavult. — 
Carolus Quintus, qui compluribus linguarum Europensium 
profluente celeritate utebatur, dicere solebat, loquendum esse 
nobis (or nos colloqui debere or oportere) Hispanice cum 
diis, Italice cum nostra amicula, Francogallice cum nostra 
amico, Germanice cum militibus, Anglice cum anseribus, Bo- 
hemice denique cum diabolo. — Quid est, cur mater famuli 
nostri veteris lacrimas effundat? Quidnam ei accidit ?— - Ea 
idcirco lacrimat, quod clericus vetus, amicus ejus, qui ei tarn 
multa beneficia tribuerat (or tribuisset), pluribus abhinc die- 
bus diem suum obiit (obierit). — Quo morbo (ille) mortuus 
(absumptus) est ? — Apoplexia correptus est. — Ecquid tu 
patrem tuum in litteris suis scribendis adjuvisti? — Vero, eum 
adjuvi. — Visne me adjuvare (mihi operam tuam commodare) 



EXERCISE 168. 141 

in operando, quum (quando) in urbem inibimus ? — Adjuva- 
bo te operari, si me, unde vivam (or ad sumptum), qureritare 
adjuvabis. — Percontatusne es de mercatore, qui tarn vili 
vendit ? — Etiam, de eo percontatus sum ; sed nemo mihi 
dicere potuit, quid de eo factum sit (esset). — Ubi habitabat, 
quum tu abhinc tres annos hac regione esses? — In via Caro- 
lina, nuraero quinquagesimo quinto, habitabat. — Quomodo 
tibi hoc vinum sapit? — Jucundissime (or admodum jucunde) 
sapit ; sed aliquantum acerbius (acidulum) est. — Accepisti- 
ne jam Caesaris et Ciceronis opera ? — Ego Caesaris tantum 
(or sola) adhuc accepi ; quod ad Ciceronis attinet, ego ea 
hebdomade proxima accipere exspecto (spero). — Quomodo 
sorori tua3 mala ilia sapiunt ? — Jucundissime ei sapiunt 
(Maxime ea quidem appetit) ; tamen ea aliquantulo dulciora 
esse affirmat. — Visne esse tarn benignus, ut mihi scutulam 
illam porrigas? — Magna cum voluntate (or Libentissime). 

— Visne me tibi hosce pisces porrigere ? — Gratias tibi agam 
(or Gratum mihi facies), si mihi eos porriges. — Oportetne 
me sorori tuae panem porrigere (praebere or deferre) ? — Gra- 
tissimum mihi facies, si porriges. — Quomodo mater tua ciba- 
ria nostra appetit? — Valde ea appetit; ait autem se satis 
manducasse (or se cibo satiatam esse) . — Quid me rogas ? 

— Visne tarn benignus esse, ut mihi frustulum (carnis) illius 
vervecinae des ? — Visne mihi, quaeso, lagenam illam porrigere ? 

— Nondumne satis bibisti (or potu satiatus es) ? — Nondum ; 
nam adhuc sitio. — Visne me tibi poculum vino implere (or 
poculum infundere) ? — Non ; vinum ex malis confectum 
praeopto. — Cur non manducas ? — Nescio, quid edam (man- 
ducem). — Quis ostium (januam) pulsat? — Peregrinus ali- 
quis est. — Quid (or Qua de causa) lacrimat ? — Lacrimat 
(net) propterea, quod magnam calamitatem acceperit. — Quid 
tibi accidit ? — Nihil mihi accidit. — Quo ibis hodie vesperi ? 

— Non scio, quo earn (Quo earn, nescio). — Quo ibuntfratres 
tui ? — Nescio, quo ituri sint ; quod ad me attinet, ego in the- 
atrum ibo (iturus sum). — Quam ob rem in urbem is ? — 
Ego illo libros comparatum eo (or Eo illo, ut aliquot libros 
coemam or librorum coemendi causa). — Visne una mecum 
illo ire ? — Volo tecum una ire ; nescio autem, quid ibi faci- 
am. - — Oportetne me (Licetne mihi) homini illi die caeca ven- 
dere ? — Par est, ut ei vendas, sed non die caeca ; cave, ne 
ei confidas (credas) ; nam tibi debita non solvet. — Ecquem 
jam fraudavit (Fraudavitne jam aliquem) ? — Fraudavit 
(Fefellit) vero jam complures mercatores, qui ei confisi erant 



■■ 



142 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

(qui ei crediderant or in diem vendiderant). — Oportetne me 
mulieribus illis nobilibus confidere (credere) ? — Licet tibi iis 
credere (in diem vendere) ; sed quod ad me attinet, ego eis 
non credam ; saepius enim ego a mulieribus falsus sum ; en 
causa, cur dico, nos non cuivis credere oportere. — Confidunt- 
ne (Creduntnc) tibi illi mercatores ? — Confidunt mihi, et 
(sicut) ego iis confido. — Qua de causa homines illi nos deri- 
dent (risos habent) ? — Iiisos nos habent, quod male loqua- 
mur. — Quid tu rides ? — Pileum tuum (De pileo tuo) rideo. 



169. DICTATA CENTESIMA UNDESEPTUA- 
GESIMA. 

Ubi tu dominant illam cognovisti (vidisti) ? — Ego earn 
apud quemdam de cognatis meis cognovi (vidi). — Tun' es, 
Carole, qui librum meum inquinasti ? — Non ego sum; soror- 
cula tua est, qui eum inquinavit. — Quis atramentarium meum 
pulchrum fregit? — Ego sum, qui (id) fregi. — Vosne illi 
estis, qui de me locuti estis ? — Nos ii sumus, qui de te locuti 
sumus ; sed nisi bonum nihil de te dixinms. — Qua de causa 
consobrinus tuus me pecuniam atque libros rogat (poscit, pos- 
tulat) ? — Qjia stultus est ; a me, qui propinquissima ei cog- 
natione conjunctus suique amicissimus sum, nihil postulat. — - 
Quin tu ad coenam venisti ? — Retardatus sum ; sed (tamen) 
sine me coenare potuistis. — Numquid putas (arbitraris), nos 
non ccenaturos, nisi sit, ut tu venire possis {or si tu venire non 
possis) ? — Quo usque (temporis) me opperiebamini {or me 
exspectabatis) ? — Nos te usque ad quadrantem horse post 
septimam exspectabamus (opperiebamur) ; et, quoniam non 
veniebas (venisti), nos sine te ccenavimus. — Propinastisne 
mihi salutem ? — Etiam, salutem nos et tibi et parentibus 
tuis propinavimus. — Homo quidam vini cupidissimus erat ; 
sed (tamen) in eo duas malas qualitates inveniebat. " Si 
aquam ei adfundo," inquiebat, " ego id corrumpo (perdo), 
sin vero non (nihil) adfundo, me corrumpit (perdit)." — 
Quali specie est patruus tuus ? — Hilarissimam speciem prce 
se fert ; nam liberi ejus ei valde opprobantur (liberos suos 
valde approbat). — Ecquid amici ejus tarn hilares esse viden- 
tur (tarn hilarem speciem prsebent), quam ipse? — Immo illi 
potius tristem speciem habent (pras se ferunt) proj)terea, quod 
sorte sua non contenti sunt. — Patruus mens pecunia caret 
(pecuniam non habet) ? et tamen contentissimus est; sed 



EXERCISE 170. 143 

amici ejus, qui (or quanquam) grandem {or copiam ejus) ha- 
bent, tarn en vix unquam contenti sunt. — Diligisne sororem 
tuam ? — Ego earn valde (maxime) diligo, et quoniam ea 
erga me officiosissima (benignissima) est, ego erga earn pari- 
ter (similiter or non minus) sum ; tu autem quomodo tuam 
diligis ? — Nos inter nos amamus (or alter alterum amamus) 
propterea, quod inter nos contenti sumus (or probamur). — 
Estne consobrinus tuus tibi consimilis ? — Est mihi consimilis. 
— ■ Ecquid sorores tuee inter se consimiles sunt ? — Non con- 
similes sunt inter se (Mores altera alterius non referunt) ; 
nam maxima earum natu ignava malisque moribus est, mini- 
ma natu autem (e contra) assidua atque erga omnes humana 
(officiosa, benigna) est. — Quis pulsat ostium (januam, fores) ? 

— Ego sum ; tun' recludere vis ? — Quid optas ? — Venio te 
postulatum pecuniam, quam mihi debes, et libros, quos ego 
tibi commodavi. — Si tarn benignus esse vis, ut eras venias, 
ego tibi utraque reddam (restituam). — Perspicisne domum 
illam ? — Perspicio ; quid domus est ? — Deversorium est ; 
inibimus (intrabimus), si tibi collibitum est, ut scyphum vini 
bibamus (scyphum vini potatum) ; sum enim valde sitiens 
(nam valde sitio). — Tu semper (nunquam non) sitis, quum 
(or quotiescunque) deversorium vides. — Si intramus, ego 
tibi poculum propinabo. — Ego potius non bibere, quam de- 
versorium quodvis inire, malo. — Quando mihi solves, quod 
mihi debes (debeas) ? — Quum (or Simul ut) pecuniam habe- 
bo ; me hodie aliquid postulare nihil prodest (inutile est) ; 
nam te non prasterit (or fugit), nihil ab illo, qui nihil posside- 
at (habeat), esse impetrandum. — Quando tibi pecuniam futu- 
ram arbitraris ? — Credo (spero) fore, ut mihi anno proximo 
nonnulla sit. — Vis perficere (or Perficiesne) id, quod ego 
tibi dicam (dicturus sim) ? — Perficiam, si non nimis est dif- 
ficile. — Cur me rides (irrides, risum habes) ? — Non te, sed 
togam tuam risum habeo. — Tuas nonne specie consimilis est ? 

— Non consimilis est ; mea enim curta, tua longior est ; mea 
nigra, tua viridis est. 



170. DICTATA CENTESIMA SEPTUAGESIMA. 

Numquid aequum (justum) est, te tali modo unumquemque 
irridere (or ut hunc ad modum omnes risos habeas) ? — Ego, 
si togam (vestem) tuam derideo, non ea de causa omnes 
irrideo. — Ecquid filius tuus alicui (cuiquam) facie consimilis 



144 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

est? — Non est similis ulli (Nemini consimilis est). — Quin 
(= Cur non) bibis ? — Haud scio, quid bibam ; nam ego 
bonum vinum appeto, et tuum aceto simile est. — Si aliud (or 
de alio) habere vis, in doliarium descendant, ut tibi ejus ali- 
quantum apportem. — Benigne dicis (Jam gratia est), domi- 
ne ; ego hodierno tempore nihil amplius bibam. — Estne jam 
diu, ex quo tibi pater metis notus est ? — Est vero jam diu ; 
nam eum cognovi, quum scholam adhuc frequentabam. — 
Saspe nos alter pro altero laborabamus ; nam fratrum more 
(velut or tanquam fratres) inter nos amabamus. — Credo ; 
nam inter vos consimiles estis. — Quandocunque ego pensa 
mea imperata non peregissem (dictata mea non scripsissem), 
is ea mea vice peragebat (scribere solebat), et quum ille sua 
peragere neglexisset, ego ea ejus vice (pro eo) peragebam. — 
Cur pater tuus medicum adduci jubet? — iEgrotus est, et, 
quoniam medicus non venit, eum adduci (arcessi) jubet. — 
Succensetne (Iratusne est) tibi ille homo? — Eum idcirco 
mihi succensere (iratum esse) arbitror, quia ad eum visere 
non earn; sed ego domum ejus nisi invitus nunquam fre- 
quento ; nam quum eum convenio (visito), tantum abest, ut 
me benigne (comiter) excipiat, ut torvis oculis me intueatur 
(intueri soleat). — Ne credas, eum tibi iratum esse ; nam non 
is malus est, qui esse videatur. Homo omnium prsestantissi- 
mus est (or Vir tarn bonus, ut qui optimus, est), sed eum 
cognoscas oportet, ut eum diligas carumque habeas. — Mag- 
num discrimen est inter vos (Pernimium interest inter vos) ; 
tu omnibus ad te visere venientibus arrides, ille autem eos 
torvis oculis excipere solet. — Cur tu hominibus illis familiar- 
iter uteris ? — Ego iis idcirco familiariter utor, quod mihi 
utiles (usui) sunt. — Si familiariter iis uti pergis (Si consue- 
tudinem cum iis continuas), tu rixis pessimis implicaberis, 
nam multos sibi inimicos habent. — Quomodo se gerit conso- 
brinus tuus ? — Se minus (or parum) honeste gerit ; semper 
enim rixas aliquas in se conflat (perpetuo se jurgiis aliquibus 
implicat). — Tu nonne aliquando rixas malas in te conn* as ? 
— Verum quidem est, me nonnunquam in angustum venire ; 
tamen ego semper me rursus expedio (extrico). — Videsne 
illos homines, qui nos adire velle videntur ? — Vero, eos video, 
sed eos non metuo ; nocent enim nemini. — Abeundum est 
nobis ; nam ego me hominibus, quos ignoro, non libenter im- 
misceo. — Ne eos timeas, te obsecro ; nam patruum meum 
inter eos perspicio. — Notusne tibi est locus aliquis ad nan- 
dum opportunus ? — Notus mihi est aliquis. — U bi est (situs 



EXERCISE 171. 145 

est) ? — Ultra fiuvium, pone versus silvam, juxta viam publi- 
cam situs est. — Quando nos nare (natare) ibimus ? — Hodie 
vesperi, si tibi collibet. — Yisne me opperiri ante urbis por- 
tam? — Te ibidem opperiar (expectabo) ; sed te oro atque 
rogo, ne hoc obliviscare. — Non te fugit, me promissorum me- 
orum nunquam oblivisci. — Monuistine fratrem tuum, ne hodie 
scriberet ? — Vero, eum et monui et hortatus sum. — Quis 
pervicit ? — Caesar et mari et terra pervicit. — Non modo 
pervicit, sed etiam triumphavit. — Loquiturne Latine ? — 
Loquitur vero turn Graece turn Latine. — Potestne epistolam 
scribere (Num epist. scribere scit) ? — Immo vero epistolam 
non modo (non) scribere, sed vix legere potest (scit). 



171. DICTATA CENTESIMA UNA ET SEPTUA- 
GESIMA. 

Ah, actum est de me ! — Sed, pro Juppiter ! quam ob rem 
tu tantum clamas (tantum clamorem edis or tollis) ? — Ego 
anulis meis aureis, vestimentis meis optimis, atque omni mea 
pecunia despoliatus sum ; en causa (hasc est causa), cur cla- 
mem. — Ne tantum tumultuere, quasso ; nam nos ii sumus, 
qui tibi omnia hsec abstulerimus, ut te tua (res tuas) melius 
custodire (curare), et cubiculi tui ostium domo exeuntem 
claudere (obserare) edoceamus. — Cur tu tarn tristis videris 
(tarn tristi vultu es) ? — Multa ego mala expertus (perpessus) 
sum ; quum omnes meas pecunias perdidissem, ego ab homini- 
bus humili specie (or deformibus) verberatus sum, et cum ma- 
jore mea calamitate ego nunc patruum meum, virum optimum, 
quern ego tantopere amo (a me tantopere amatum), apoplexia 
correptum esse cognosce. — Ne tantopere doleas (Noli tanto 
in moerore esse) ; nam veniam necessitati dare nos oportet, 
nee tu verbum (adagium) illud ignoras: "Factum fieri infec- 
tum non potest." — Potesne ilium hominem dimittere (absol- 
vere, ablegare) ? — Dimittere eum non possum ; nam me uti- 
que (or prsefracte) consectari vult. — Mente captus est. — 
Quid a te postulat ? — Vendere mihi vult equum, quern ego 
non desidero. — Cujus hae domus sunt? — Meaa sunt. — Tuae- 
ne hae pennae sunt ? — Non, sororis meae sunt. — Suntne hae 
pennae, quibus ilia tam belle scribit ? — Eaedem (or Ipsae) sunt. 
— Quis, quern accusas, homo est ? — Ille est, qui togam ru- 
bram gestat. — " Quid interest inter horologium portabile et 
me ? " haec quaesivit femina quaedam nobilis a praefecto militari. 
13 



146 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

" Domina mea," ille respondit, " horologium portabile horas 
indicat, et te coram nos earum obliviscimur." — Rusticus 
quidam Russus, qui nullos unquam asinos conspexisset, com- 
plures eorum forte in Germania videns, " Mehercule," inquit, 
" quanti equi hac in terra inveniuntur ! " — Quam multis 
beneficii vinculis ego tibi devinctus sum, amice mihi carissi- 
me ! Tu me a morte servasti (Tu salutis mese auctor es) ! 
Sine tua opera actum fuit (== fuisset) de me ! — Ecquid tibi 
homines illi ddperditi injuriam intulerunt ? — Vero, me ver- 
beribus ceciderunt atque despoliarunt ; et quum tu mihi suc- 
curreres (sub venires), in eo erant, ut me exuerent et occide- 
rent. — Gaudeo hoc, quod te ex manibus illorum latronum 
eripui (or me te ex manib., &c, eripuisse). — Quam humanus 
es ! — Adibisne ad amicum tuum hodie vesperi ? — Ibo for- 
tasse (or Nescio an iturus sim). — Ibuntne et sorores tuse ? — 
Ibunt fortasse (or Haud scio an iturae sint). — Ecquid tibi con- 
centus hesternus arridebat (probabatur or placebat) ? — Parum 
mihi arridebat, aderat enim ibi tanta vis hominum, ut intrare 
vix possemus. — Affero tibi bellum munusculum, quod tibi 
valde arridebit (quod valde probabis) . — Quid est ? — Focale 
sericum (bombycinum) est. — Ubi est ? — Id in marsupio 
meo teneo. — Placetne tibi (Ecquid tibi arridet) ? — Vero, 
mihi valde arridet (maxime placet), et ego tibi gratiam pro 
eo refero, quantam maximam animus capere potest. — Spero, 
fore, ut tu quoque tandem aliquid a me accipias. — Quid mihi 
dare cogitas ? — Hauddum tibi dicam ; nam si tibi dicam, 
minorem inde voluptatem percipies (habebis) turn, quum tibi 
dabo. — Quam ob rem illi homines inter se rixantur ? — Inter 
se propterea rixantur, quod, quid sibi faciendum sit, nesciunt. 

— Contigitne iis, ut flammas extinguerent ? — Etiam, tandem 
quidem iis contigit ; dicitur autem plures domos igni deletas 
esse (sed complures domus incendio deflagravisse dicuntur). — 
Nihilne quidquam ex flammis servare (eripere) potuerunt ? — 
Nihil servare potuerunt ; homines enim illi perditi, qui advo- 
laverant, non modo flammas non extinguebant, sed praedari 
etiam coeperant. — Cur profectus est amicus noster sine me ? 

— Te usque ad duodecimam horam opperiebantur, et quoniam 
non veniebas (venire negligebas), profecti sunt sine te. 



EXERCISE 172. 147 



172. DICTATA CENTESIMA ALTERA ET SEP- 
TUAGESIMA. (Epistol;e.) 

1. M. T. C. C. Curioni S. D * 

Gravi teste privatus sum amoris summi erga te mei, patre 
tuo, clarissimo viro : qui cum suis laudibus, turn vero te filio, 
superasset omnium fortunam, si ei cantigisset, ut te ante vide- 
ret, quam a vita discederet. Sed spero nostram amicitiam 
non egere testibus. Tibi patrimonium dii fortunent! Me 
certe habebis, cui et carus aeque sis, et jucundus, ac fuisti 
patri. Vale. 

2. M. T. C. Terentije S. P. D. 

Si vales, bene est ; valeo. Nos neque de Caesaris adventu, 
neque de litteris, quas Philotimus habere dicitur, quidquam 
adhuc certi habemus. Si quid erit certi, faciam te statim 
certiorem. Valetudinem tuam fac ut cures. Vale. 



3. M. T. Cicero Terenti^ stt^e S. P. D. 

In Tusculanum nos venturos putamus aut Nonis, aut postri- 
die. Ibi ut sint omnia parata. Plures enim fortasse nobis- 
cum erunt, et, ut arbitror, diutius ibi commorabimur. Labrum 
si in balneo non est, ut sit. Item cetera, quae sunt ad victum 
et ad valetudinem necessaria. Vale. 

4. M. T. C. Acilio Proc.(onsuli) S. P. D. 
Hippiam, Philoxeni filium, Calactinum, hospitem et neces- 

sarium meum, tibi commendo in majorem modum. Ejus 
bona, quemadmodum ad me delata est res, publice possiden- 
tur alieno nomine, contra leges Calactinorum. Id si ita est, 
etiam sine mea commendatione ab aequitate tua res ipsa impe- 
trare debet, ut ei subvenias. Quoquo modo autem se res 
habet, peto a te, ut honoris mei causa eum expedias, tantum- 
que ei commodes et in hac re et in ceteris, quantum tua fides 
dignitasque patietur. Id mihi vehementer gratum erit. 

* Marcus Tullius Cicero Gajo Curioni salutem elicit. 



148 KEY TO LATIN GRAMMAR. 

5. M. T. C. Allieno Procos. S. P. D. 

Et te scire arbitror, quanti fecerim C. Avianum Flaccum : 
et ego ex ipso audieram, optimo et gratissimo homine, quam 
a te liberaliter esset tractatus. Ejus filios dignissimos illo 
patre, meosque necessarios, quos ego unice diligo, commendo 
tibi sic, ut majore studio nullos commendare possim. C. Avi- 
anus in Sicilia est. Marcus est nobiscum. Ut illius dignita- 
tem praesentis ornes, rem utriusque defendas, te rogo. Hoc 
mihi gratius in ista provincia facere nihil potes. Idque ut 
facias, te vehementer etiam atque etiam rogo. Vale. 

6. M. T. C. TERENTIiE &VM S. D. 

S. V. B. E. V. Si quid haberem, quod ad te scriberem, 
facerem id et pluribus verbis, et saepius. Nunc quae sint 
negotia, vides. Ego autem quomodo sim affectus, ex Lepta 
et Trebat*3 poteris cognoscere. Tu fac, ut tuam et Tulliae 
valetudinem cures. Vale. 

7. M. Cicero S. D. Trebatio. 

Legi tuas litteras ; ex quibus intellexi, te Csesari nostro 
valde jureconsultum videri. Est quod gaudeas, te in ista loca 
venisse, ubi aliquid sapere viderere. Quodsi in Britanniam 
quoque profectus esses, profecto nemo in ilia tanta insula peri- 
tior te fuisset. Verumtamen * * * subinvideo tibi, ultro te 
etiam arcessitum ab eo, ad quern ceteri, non propter superbiam 
ejus, sed propter occupationem, adspirare non possunt.' Sed 
tu in ista epistola nihil mihi scripsisti de tuis rebus, quae me- 
hercule mihi non minori curae sunt, quam meae. Valde metuo, 
ne frigeas in hibernis. Quamobrem camino luculento uten- 
dum censeo. Idem Mucio et Manilio placebat; praesertim 
qui sagis non abundares; quamquam vos nunc istic satis 
calere audio; quo quidem nuntio valde mehercule de te 
timueram. Sed tu in re militari multo es cautior, quam in 
advocationibus ; qui neque in Oceano natare volueris, studio- 
sissimus homo natandi, neque spectare essedarios, quern antea 
ne Andabatam quidem defraudare poteramus. Sed jam satis 
jocati sumus. Ego de te ad Caesarem quam diligenter scrip- 
serim, tute scis ; quam saepe, ego. Sed mehercule jam inter- 
miseram, ne viderer liberalissimi hominis meique amantissimi 
voluntati ega me diffidere. Sed tamen his litteris, quas proxi- 
me dedi, putavi esse hominem commonendum. Id feci. Quid 



EXERCISE 172. 149 

profecerim, facias me velim certiorem, et simul de toto statu 
tuo consiliisque omnibus. Scire enim cupio, quid agas, quid 
exspectes, quam longum istum tuum discessum a nobis futu- 
rum putes. Sic enim tibi persuadeas velim, unum mihi esse 
solatium, quare facilius possim pati, te esse sine nobis, si tibi 
esse id emolumento sciam ; sin autem id non est, nihil duobus 
nobis est stultius : me, qui te non Romam attraham, te, qui 
non hue ad voles. * * * Quare omnibus de rebus fac ut quam 
primum sciam. Aut consolando, aut consilio, aut re juvero. 
13* 



THE END. 



- 



\ 



